Ανάπτυξη που αξίζει στη νέα γενιά: επενδύσεις, ποιοτικές θέσεις εργασίας και βιώσιμο παραγωγικό μέλλον για την Ελλάδα

Αρθρογραφεί ο: Γιώργος Κατημερτζής

Κάθε ιστορική περίοδος κρίνεται τελικά από το αποτύπωμα που αφήνει στην επόμενη γενιά. Οι δείκτες του ΑΕΠ, οι επενδύσεις ή η αύξηση της απασχόλησης αποκτούν πραγματική πολιτική και κοινωνική αξία μόνο όταν μεταφράζονται σε βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών και, κυρίως, όταν δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε η νέα γενιά να σχεδιάζει το μέλλον της με αισιοδοξία στον τόπο της. Ανάπτυξη

Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας: να μετατρέψει τη μακροοικονομική σταθερότητα σε διατηρήσιμη κοινωνική ευημερία και τον αναπτυξιακό σχεδιασμό σε μια νέα σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και νέων ανθρώπων.

Για περισσότερο από μία δεκαετία, η Ελλάδα βίωσε τις επιπτώσεις μιας πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης, η οποία οδήγησε σε αποεπένδυση, παραγωγική συρρίκνωση και σημαντική εκροή ανθρώπινου κεφαλαίου προς το εξωτερικό.

Το λεγόμενο brain drain δεν αποτέλεσε απλώς ένα δημογραφικό ή εργασιακό φαινόμενο· υπήρξε η πιο χαρακτηριστική έκφραση της κρίσης εμπιστοσύνης των νέων απέναντι στις δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας να τους προσφέρει επαγγελματική προοπτική, αξιοκρατία και κοινωνική κινητικότητα.

Η ανάκτηση αυτής της εμπιστοσύνης αποτελεί σήμερα ίσως τον σημαντικότερο δείκτη επιτυχίας κάθε αναπτυξιακής πολιτικής. Ανάπτυξη

Σε αυτό το πλαίσιο, η αναπτυξιακή στρατηγική του Υπουργού Ανάπτυξης, κ. Θεοδωρικάκου επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει το παραγωγικό υπόδειγμα της χώρας, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους από ένα μοντέλο που στηριζόταν κυρίως στην κατανάλωση προς ένα μοντέλο που ενισχύει την παραγωγή, τη βιομηχανία, την καινοτομία, την εξωστρέφεια και τις ιδιωτικές επενδύσεις.

Πρόκειται για μια στρατηγική που αντιμετωπίζει την ανάπτυξη όχι ως συγκυριακή αύξηση οικονομικών μεγεθών αλλά ως διαρθρωτικό μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας, με στόχο τη δημιουργία ανθεκτικών παραγωγικών δομών και βιώσιμων θέσεων εργασίας υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.

Σημαντικό εργαλείο αυτής της στρατηγικής αποτελεί ο νέος Αναπτυξιακός Νόμος, ο οποίος λειτουργεί ως μηχανισμός βιομηχανικής πολιτικής, περιφερειακής ανάπτυξης και κινητοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων.

Σύμφωνα με τα δημόσια στοιχεία που έχει παρουσιάσει το Υπουργείο Ανάπτυξης, μέσα σε διάστημα δύο ετών εγκρίθηκαν 915 επενδυτικά σχέδια, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, με κρατικές ενισχύσεις που υπερβαίνουν το 1,2 δισεκατομμύριο ευρώ και εκτιμώμενη δημιουργία περίπου 15.000 νέων θέσεων εργασίας.

Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα των επενδύσεων κατευθύνεται εκτός Αττικής, στοιχείο που αναδεικνύει τη στόχευση για μεγαλύτερη περιφερειακή συνοχή και μείωση των αναπτυξιακών ανισοτήτων μεταξύ των ελληνικών περιφερειών.

Ωστόσο, η πραγματική σημασία αυτών των επενδύσεων δεν εξαντλείται στους αριθμούς. Η ποιότητα μιας αναπτυξιακής στρατηγικής δεν αξιολογείται αποκλειστικά από το ύψος των κεφαλαίων που κινητοποιεί, αλλά κυρίως από το είδος των ευκαιριών που δημιουργεί.

Για τη νέα γενιά, η προοπτική δεν διαμορφώνεται μόνο από τη δυνατότητα εύρεσης εργασίας, αλλά από την ύπαρξη σταθερής απασχόλησης, αξιοπρεπών αποδοχών, σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος, πρόσβασης στην καινοτομία και δυνατότητας επαγγελματικής εξέλιξης.

Με άλλα λόγια, η πολιτική πρόκληση δεν είναι απλώς η δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας, αλλά η δημιουργία καλύτερων θέσεων εργασίας.

Η σύγχρονη οικονομική θεωρία αναδεικνύει ότι η διατηρήσιμη αύξηση της παραγωγικότητας προκύπτει από τις επενδύσεις σε τεχνολογία, ανθρώπινο κεφάλαιο, έρευνα και οργανωτική καινοτομία.

Όταν οι δημόσιες πολιτικές ενθαρρύνουν επενδύσεις σε αυτούς τους τομείς, δεν ενισχύουν μόνο την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, αλλά δημιουργούν και ένα νέο εργασιακό οικοσύστημα στο οποίο οι νέοι επιστήμονες, οι μηχανικοί, οι οικονομολόγοι, οι προγραμματιστές και οι εξειδικευμένοι εργαζόμενοι μπορούν να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους χωρίς να αναζητούν αναγκαστικά επαγγελματική αποκατάσταση στο εξωτερικό.

Η νέα γενιά δεν διεκδικεί κρατική προστασία με την παραδοσιακή έννοια του όρου. Διεκδικεί ένα κράτος που δημιουργεί θεσμικές συνθήκες εμπιστοσύνης, μειώνει τα αντικίνητρα στην επιχειρηματικότητα, προσελκύει παραγωγικές επενδύσεις, στηρίζει την καινοτομία και διαμορφώνει ένα περιβάλλον στο οποίο η προσπάθεια, η γνώση και η δημιουργικότητα επιβραβεύονται.

Η σύγχρονη αναπτυξιακή πολιτική οφείλει να λειτουργεί ως καταλύτης κοινωνικής κινητικότητας και όχι απλώς ως μηχανισμός οικονομικής μεγέθυνσης.

Σε αυτή τη λογική μπορεί να ερμηνευθεί και η στόχευση του Υπουργού Ανάπτυξης, κ. Θεοδωρικάκου, ο οποίος συνδέει την προσέλκυση επενδύσεων με τον παραγωγικό μετασχηματισμό της χώρας.

Η ενίσχυση της μεταποίησης, της βιομηχανίας, της πράσινης οικονομίας, της ψηφιακής τεχνολογίας και της εξωστρέφειας δεν αποτελεί απλώς επιλογή οικονομικής πολιτικής, αλλά συνιστά στρατηγική επιλογή για την αναβάθμιση της θέσης της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό και διεθνή καταμερισμό παραγωγής.

Η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας αποτελεί το κοινωνικό αποτέλεσμα αυτής της στρατηγικής και ταυτόχρονα το ισχυρότερο κίνητρο για την επιστροφή ανθρώπινου δυναμικού που τα προηγούμενα χρόνια αναζήτησε ευκαιρίες εκτός συνόρων.

Παράλληλα, η έμφαση στην περιφερειακή ανάπτυξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη νέα γενιά. Η δυνατότητα ενός νέου ανθρώπου να εργαστεί και να δημιουργήσει στον τόπο όπου γεννήθηκε, χωρίς να αναγκάζεται να εγκαταλείψει την περιφέρεια ή τη χώρα, αποτελεί δείκτη κοινωνικής συνοχής και ισόρροπης ανάπτυξης.

Η αποκέντρωση των παραγωγικών επενδύσεων ενισχύει όχι μόνο τις τοπικές οικονομίες αλλά και την ίδια τη δημογραφική και αναπτυξιακή ανθεκτικότητα της Ελλάδας.

Η ανάπτυξη, επομένως, δεν είναι μια αφηρημένη οικονομική έννοια. Είναι το μέσο μέσα από το οποίο διαμορφώνεται ένα νέο διαγενεακό κοινωνικό συμβόλαιο.

Ένα συμβόλαιο που επιδιώκει να πείσει τους νέους ότι μπορούν να σχεδιάσουν τη ζωή τους στην Ελλάδα, να δημιουργήσουν οικογένεια, να επενδύσουν στις δεξιότητές τους και να συμμετάσχουν ενεργά στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.

Η μεγαλύτερη επιτυχία κάθε αναπτυξιακής πολιτικής δεν θα αποτυπωθεί τελικά μόνο στους οικονομικούς δείκτες ή στις διεθνείς αξιολογήσεις. Θα αποτυπωθεί στη στιγμή που όλο και περισσότεροι νέοι θα επιλέγουν να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στην Ελλάδα, επειδή θα πιστεύουν ότι εδώ μπορούν να πραγματοποιήσουν τις προσωπικές και επαγγελματικές τους φιλοδοξίες.

Εάν η οικονομική ανάπτυξη κατορθώσει να μετατραπεί σε κοινωνική αισιοδοξία, παραγωγική αυτοπεποίθηση και πραγματική αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, τότε δεν θα πρόκειται απλώς για μια επιτυχημένη οικονομική πολιτική. Θα πρόκειται για την πιο ουσιαστική επένδυση στη νέα γενιά που αποτελεί το μέλλον της χώρας.