Διαβάστε το AthensPolitics στο Google News
Παρίσι χωρίς σταθερή κυβέρνηση, Μαδρίτη στα σκάνδαλα, Τίρανα στις φλόγες. Η χώρα των μνημονίων έγινε το λιμάνι σταθερότητας της Ευρώπης.
Γράφει ο Άκης Δαγλαρτζής, Co-Founder του Athenspolitics.gr
Αν κάποιος πριν από δέκα χρόνια έλεγε ότι η Ελλάδα θα αποτελούσε σημείο αναφοράς σταθερότητας μέσα σε μια ταραγμένη Ευρώπη, μάλλον θα τον κοίταζαν με δυσπιστία. Η χώρα που ήταν το «μαύρο πρόβατο» της ευρωζώνης, που ζούσε με μνημόνια, επιτηρήσεις και τίτλους για χρεοκοπία, σήμερα παρακολουθεί από απόσταση ασφαλείας τις κρίσεις που σαρώνουν χώρες οι οποίες για χρόνια ήταν «από πάνω» της. Και αυτό δεν είναι τυχαίο.
Ας κοιτάξουμε γύρω μας.
Η Γαλλία, η δεύτερη οικονομία της ευρωζώνης, ζει σε πολιτικό αδιέξοδο από τις πρόωρες εκλογές του 2024. Διαδοχικές κυβερνήσεις κατέρρευσαν η μία μετά την άλλη πάνω στις διαφωνίες για τη δημοσιονομική πολιτική. Ο προϋπολογισμός του 2026 πέρασε τελικά μόνο με το άρθρο 49.3, δηλαδή χωρίς ψηφοφορία στη Βουλή. Τώρα η κυβέρνηση Λεκορνί φέρνει προϋπολογισμό λιτότητας για το 2027 με περικοπές δεκάδων δισεκατομμυρίων, ενώ το δημόσιο χρέος της χώρας ανεβαίνει αντί να πέφτει, από 119,3% σε 121,7% του ΑΕΠ. Η Λεπέν απειλεί με πρόταση μομφής και η Αριστερά ετοιμάζεται να την καταψηφίσει. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που αποκαλούν πλέον τη Γαλλία «νέο ασθενή της Ευρώπης».
Η Ισπανία του Πέδρο Σάντσεθ, που μέχρι πρόσφατα παρουσιαζόταν ως το «οικονομικό θαύμα» του ευρωπαϊκού Νότου, βουλιάζει σε σκάνδαλα διαφθοράς. Η αστυνομία μπήκε με εισαγγελική εντολή στα κεντρικά γραφεία του κυβερνώντος Σοσιαλιστικού Κόμματος, κορυφαία στελέχη και μέλη της οικογένειας του πρωθυπουργού βρίσκονται στο στόχαστρο της Δικαιοσύνης, και η χώρα πορεύεται χωρίς προϋπολογισμό και χωρίς σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Και ακριβώς δίπλα μας, η Αλβανία φλέγεται. Επί πέντε ημέρες χιλιάδες φοιτητές και πολίτες βρίσκονται στους δρόμους των Τιράνων ζητώντας την παραίτηση του Έντι Ράμα. Η αστυνομία έχει χρησιμοποιήσει δακρυγόνα, αύρες και σφαίρες από καουτσούκ, ενώ φωτιά ξέσπασε σε κτίριο όπου στεγάζονται το Ανώτατο Δικαστήριο και η Τράπεζα της Αλβανίας.
Η Ελλάδα στο μάτι του κυκλώνα, αλλά όρθια
Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο που κανείς δεν θα χαρακτήριζε εύκολη. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει εκτινάξει τις τιμές της ενέργειας, με το πετρέλαιο να ξεπερνά τα 100 δολάρια το βαρέλι και τα καύσιμα να κινούνται πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο. Η ακρίβεια πιέζει τα νοικοκυριά σε όλη την Ευρώπη. Η Ελλάδα δεν είναι νησί έξω από αυτόν τον κόσμο.
Η διαφορά είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν έμεινε θεατής. Βγήκε μπροστά, μέρα με τη μέρα, με παρεμβάσεις εκεί που πονάει ο πολίτης:
Πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στα καύσιμα, ώστε η κρίση να μη γίνει ευκαιρία κερδοσκοπίας.
Επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης και νέα Ψηφιακή Κάρτα Καυσίμων με διευρυμένα κριτήρια, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πρατήρια, στα μέσα μαζικής μεταφοράς και στα ταξί.
Επιχορήγηση του 15% του κόστους αγοράς λιπασμάτων για τους αγρότες.
Ειδική αποζημίωση στην ακτοπλοΐα, για να μην πληρώσουν τα νησιά μας το κόστος των ναυτιλιακών καυσίμων.
Επιδότηση 40 λεπτών στο πετρέλαιο θέρμανσης και αύξηση κατά 30% του επιδόματος θέρμανσης για τον χειμώνα 2026-2027.
Παράλληλα, όταν ο πόλεμος ξέσπασε, το υπουργείο Εξωτερικών οργάνωσε υπό εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες επιχείρηση εκκένωσης Ελλήνων πολιτών, με χερσαία μέσα, μισθωμένες πτήσεις και αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας. Αυτό σημαίνει κράτος που λειτουργεί.
Το ΕΣΥ αλλάζει σελίδα
Σταθερότητα δεν σημαίνει μόνο ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί. Σημαίνει και ένα κράτος που στέκεται δίπλα στον πολίτη όταν τον χρειάζεται περισσότερο. Και στην υγεία, για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, τα πράγματα κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.
Τα δωρεάν απογευματινά χειρουργεία άλλαξαν την εικόνα των λιστών αναμονής. Όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα, περίπου 90.000 ασθενείς περίμεναν τη σειρά τους για ένα χειρουργείο. Σήμερα, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας, στη λίστα για τακτικά χειρουργεία βρίσκονται περίπου 25.000 ασθενείς με αναμονή κάτω των τεσσάρων μηνών, και μόλις 7.000 περιστατικά περιμένουν από τέσσερις έως έξι μήνες.
Τα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών, τα περιβόητα ΤΕΠ που για δεκαετίες ήταν σύμβολο ταλαιπωρίας, ανακαινίζονται και εκσυγχρονίζονται: 63 ΤΕΠ σε όλη τη χώρα, με χρηματοδότηση πάνω από 142 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Και το υπουργείο Υγείας απορρόφησε το 100% των διαθέσιμων πόρων του Ταμείου, κάτι που δεν είναι αυτονόητο για τη δημόσια διοίκηση.
Το 2026 έχει προγραμματιστεί η μεγαλύτερη ετήσια ενίσχυση του ΕΣΥ σε προσωπικό, με χιλιάδες μόνιμες προσλήψεις γιατρών και νοσηλευτών. Παράλληλα, η πρόληψη έγινε πολιτική και όχι ευχολόγιο: το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» έχει ήδη φτάσει τα 5,5 εκατομμύρια εξετάσεις και θα συνεχιστεί με πρόσθετη χρηματοδότηση 75 εκατ. ευρώ τον χρόνο, ακόμη και μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης.
Το ΕΣΥ δεν έγινε τέλειο. Οι ελλείψεις σε περιοχές της περιφέρειας και στα νησιά είναι υπαρκτές. Αλλά για πρώτη φορά υπάρχει σχέδιο, χρήμα και αποτέλεσμα που μετριέται.
Οι αριθμοί δεν λένε ψέματα
Η σταθερότητα δεν είναι σύνθημα. Φαίνεται στα νούμερα και στην εικόνα που έχουν για τη χώρα οι αγορές και οι θεσμοί.
Σύμφωνα με τη Fitch, η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη μείωση χρέους στην Ευρώπη για την περίοδο 2019-2026, πάνω από 40 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Η UBS την κατατάσσει στις χώρες με την ταχύτερη αποκλιμάκωση δημόσιου χρέους διεθνώς. Η S&P αναβάθμισε τη χώρα, η Scope Ratings της έδωσε την υψηλότερη αξιολόγηση από την αρχή της κρίσης χρέους, ενώ η Moody’s σημειώνει ότι οι δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας μετά την πανδημία ξεπερνούν σταθερά τις προσδοκίες. Η κυβέρνηση αποπληρώνει πρόωρα τα δάνεια της εποχής των μνημονίων και το χρέος εκτιμάται ότι θα πέσει κάτω από το 137% του ΑΕΠ μέσα στο 2026.
Την ώρα που η Γαλλία δανείζεται ποσά-ρεκόρ για να βγάλει τη χρονιά, η Ελλάδα ξεχρεώνει νωρίτερα από ό,τι υποχρεούται. Την ώρα που άλλοι φεύγουν, διεθνή επενδυτικά σχήματα όπως η Millennium Management ανοίγουν γραφεία στην Αθήνα.
Και υπάρχει και ο πιο συμβολικός δείκτης απ’ όλους: από τον Δεκέμβριο του 2025, πρόεδρος του Eurogroup είναι ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης. Η χώρα που κάποτε κρινόταν στα ευρωπαϊκά συμβούλια, σήμερα προεδρεύει του οργάνου που συντονίζει την οικονομική πολιτική της ευρωζώνης.
Δεν λύθηκαν όλα. Αλλά υπάρχει πυξίδα
Θα ήταν άδικο και αφελές να πει κανείς ότι η Ελλάδα έλυσε όλα της τα προβλήματα. Η ακρίβεια παραμένει το πρώτο θέμα σε κάθε σπίτι, οι μισθοί έχουν ακόμη δρόμο να διανύσουν, και οι διεθνείς πιέσεις δεν πρόκειται να εξαφανιστούν από τη μια μέρα στην άλλη.
Η ουσία όμως είναι αλλού. Σε μια Ευρώπη όπου οι κυβερνήσεις πέφτουν, οι προϋπολογισμοί δεν ψηφίζονται και οι δρόμοι γεμίζουν οργή, η Ελλάδα έχει κάτι που σήμερα σπανίζει: κυβέρνηση με σταθερή πλειοψηφία, σχέδιο, δημοσιονομική αξιοπιστία, ένα δημόσιο σύστημα υγείας που ανασυντάσσεται και αντανακλαστικά. Μια κυβέρνηση που, ακόμη και στη μέση ενός πολέμου, βρίσκει λύσεις αντί να ψάχνει δικαιολογίες.
Αυτό είναι το νέο αποτύπωμα της χώρας στην Ευρώπη. Όχι πια το πρόβλημα, αλλά ένας από τους πυλώνες της σταθερότητάς της. Και αυτό είναι κεκτημένο που αξίζει να το προστατεύσουμε.
