Διαβάστε το AthensPolitics στο Google News
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει ρητά «άκυρο και ανυπόστατο» το τουρκολιβυκό μνημόνιο, καταγράφει την παρεμπόδιση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου και υπενθυμίζει την απειλή πολέμου του 1995 – Στο μικροσκόπιο και οι υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά
Αυστηρότερο μήνυμα προς την Άγκυρα στέλνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της ετήσιας έκθεσής της για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, καταγράφοντας με σαφήνεια τις εκκρεμότητες και τις ενέργειες που προκαλούν ένταση στις σχέσεις της με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής αξιολόγησης βρίσκονται τρία ζητήματα με ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα: το τουρκολιβυκό μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες, η απειλή πολέμου (casus belli) σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων και η παρεμπόδιση των ερευνητικών δραστηριοτήτων για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Η Κομισιόν χαρακτηρίζει ρητά το τουρκολιβυκό μνημόνιο «άκυρο και ανυπόστατο», επισημαίνοντας ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, καταγράφει τη διατήρηση της απειλής casus belli από την Τουρκία, καθώς και την αύξηση των παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου και των υπερπτήσεων πάνω από νησιά.
Η έκθεση δημοσιοποιήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026, στο πλαίσιο του ετήσιου πακέτου διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διατύπωσή της αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αποτυπώνει πλέον με μεγαλύτερη σαφήνεια τις ευρωπαϊκές ενστάσεις απέναντι στην τουρκική στάση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο χαρακτηρίζεται «άκυρο και ανυπόστατο»
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της έκθεσης αφορά το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων δικαιοδοσιών στη Μεσόγειο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν είναι συμβατή με το Δίκαιο της Θάλασσας. Επιπλέον, ξεκαθαρίζει ότι δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα σε βάρος τρίτων χωρών.
Η θέση αυτή αποκτά πρόσθετη σημασία μετά την επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026. Η εξέλιξη προκάλεσε την άμεση αντίδραση της ευρωπαϊκής ηγεσίας.
Σε κοινή δήλωσή τους, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξέφρασαν τη λύπη τους για την επικύρωση και επανέλαβαν ότι η συμφωνία είναι αντίθετη με το Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα δικαιώματα τρίτων κρατών.
Παράλληλα, διαβεβαίωσαν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει αλληλέγγυα προς την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ επανέλαβαν την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση στη Λιβύη.
Η αναφορά στην ετήσια έκθεση ενισχύει τη συνέχεια της ευρωπαϊκής θέσης, η οποία είχε διατυπωθεί ήδη από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019 και επαναβεβαιώθηκε το 2025 και τον Οκτώβριο του 2026.
Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου: Καταγράφεται η παρεμπόδιση των ερευνών
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, γνωστό ως Great Sea Interconnector.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η Τουρκία συνέχισε να παρεμποδίζει τις ερευνητικές δραστηριότητες που συνδέονται με την υλοποίηση του έργου. Πρόκειται για ηλεκτρική διασύνδεση που έχει χαρακτηριστεί έργο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και εντάσσεται στον σχεδιασμό για την ενίσχυση της ενεργειακής σύνδεσης της Κύπρου με την ευρωπαϊκή αγορά.
Η αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η πρόοδος του έργου συνδέεται με την πραγματοποίηση ερευνών στον βυθό της Ανατολικής Μεσογείου, σε περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει δικές της αξιώσεις.
Η Αθήνα έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι οι έρευνες πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των δικαιωμάτων που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο και τις σχετικές ευρωπαϊκές αποφάσεις. Η καταγραφή της τουρκικής παρεμπόδισης στην έκθεση της Επιτροπής μεταφέρει το ζήτημα από το επίπεδο της διμερούς αντιπαράθεσης στο ευρωπαϊκό θεσμικό πεδίο.
Το θέμα παραμένει, άλλωστε, επίκαιρο, καθώς ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, έχει αναφέρει ότι η Ελλάδα σχεδιάζει την επανέναρξη των ερευνών για τη διασύνδεση μέσα στις επόμενες ημέρες, με την Αθήνα να δηλώνει ότι υπάρχουν επιχειρησιακά σχέδια για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων παρεμβάσεων.
Η απειλή casus belli του 1995 στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής έκθεσης
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η αναφορά στην απειλή πολέμου που έχει διατυπώσει η Τουρκία από το 1995, σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο.
Η Κομισιόν υπενθυμίζει ότι η απειλή αυτή εξακολουθεί να υφίσταται, παρά τις κατά καιρούς προσπάθειες βελτίωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων και την επανέναρξη των διπλωματικών επαφών.
Η αναφορά έχει πολιτική και διπλωματική σημασία, καθώς το casus belli συνδέεται άμεσα με την άσκηση ενός δικαιώματος που προβλέπεται από το διεθνές δίκαιο της θάλασσας. Η διατήρηση της απειλής από την Άγκυρα αποτελεί σταθερό σημείο διαφωνίας μεταξύ των δύο χωρών.
Η έκθεση δεν περιορίζεται, ωστόσο, στο ζήτημα των χωρικών υδάτων. Καταγράφει επίσης τις τουρκικές αξιώσεις για αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών, επισημαίνοντας ότι οι συγκεκριμένες θέσεις αμφισβητούν εμμέσως την ελληνική κυριαρχία.
Υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά και αντιδράσεις για τους Patriot
Στην ευρωπαϊκή αξιολόγηση περιλαμβάνονται και οι ενέργειες της Τουρκίας στο Αιγαίο, με την Επιτροπή να αναφέρει αύξηση των υπερπτήσεων τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, ακόμη και κατοικημένα.
Σύμφωνα με την έκθεση, σχετικά περιστατικά καταγράφηκαν και τον Σεπτέμβριο του 2026.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά στις αντιδράσεις της Άγκυρας για την ανάπτυξη ελληνικών συστημάτων Patriot στο Αιγαίο, αλλά και για την παρουσία ελληνικών μαχητικών F-16 στην Κύπρο.
Η Κομισιόν καταγράφει ακόμη τις τουρκικές ενστάσεις για τη δημιουργία ελληνικών θαλάσσιων πάρκων και τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.
Τα ζητήματα αυτά εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διαφωνιών σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες, την ασφάλεια και την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων στην περιοχή.
Η Τουρκία παραμένει σημαντικός εταίρος, αλλά η ενταξιακή πορεία βρίσκεται σε στασιμότητα
Παρά τις αυστηρές αναφορές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να έχει στρατηγική σημασία για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως σε ζητήματα μετανάστευσης, περιφερειακής ασφάλειας και συνδεσιμότητας.
Ωστόσο, η έκθεση επισημαίνει ότι η ενταξιακή διαδικασία της χώρας παραμένει ουσιαστικά παγωμένη από το 2018, καθώς δεν έχουν αρθεί οι βασικές αιτίες που οδήγησαν στο αδιέξοδο.
Σημαντικές ανησυχίες εκφράζονται για την κατάσταση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Τουρκία. Η Επιτροπή διαπιστώνει περαιτέρω επιδείνωση σε αυτούς τους τομείς, καταγράφοντας απόσταση ανάμεσα στον διακηρυγμένο στόχο της Άγκυρας για ένταξη στην ΕΕ και στην εσωτερική πολιτική κατάσταση της χώρας.
Επιπλέον, η ευθυγράμμιση της Τουρκίας με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας της ΕΕ παραμένει εξαιρετικά χαμηλή. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, διαμορφώνεται μόλις στο 4%, έναντι 3% στην προηγούμενη αξιολόγηση.
Η μικρή αυτή αύξηση δεν αλλάζει τη συνολική εικόνα της σημαντικής απόκλισης μεταξύ των δύο πλευρών, παρά την ενίσχυση των διαβουλεύσεων για περιφερειακά και διεθνή ζητήματα ασφάλειας.
Η Κομισιόν ζητά σχέσεις καλής γειτονίας και σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί την Τουρκία να δεσμευθεί με σαφήνεια υπέρ των σχέσεων καλής γειτονίας, του διεθνούς δικαίου και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.
Παράλληλα, ζητά από την Άγκυρα να αποφύγει απειλές και ενέργειες που επιβαρύνουν τις σχέσεις της με κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να σεβαστεί την κυριαρχία τους στον εναέριο και θαλάσσιο χώρο τους και να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Κυπριακή Δημοκρατία.
Το Κυπριακό εξακολουθεί να αποτελεί βασική προϋπόθεση για την περαιτέρω προσέγγιση της Τουρκίας με την ΕΕ. Η Επιτροπή ζητά ενεργή συμβολή της Άγκυρας στις προσπάθειες για συνολική και βιώσιμη λύση, στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Συνεργασία με όρους και δυνατότητα αναθεώρησης
Παρά τις διαφωνίες, οι Βρυξέλλες δεν προκρίνουν τη συνολική διακοπή της συνεργασίας με την Τουρκία. Αντίθετα, εισηγούνται μια σταδιακή, αναλογική και αναστρέψιμη προσέγγιση σε τομείς όπου υπάρχουν κοινά συμφέροντα.
Αυτό σημαίνει ότι η συνεργασία μπορεί να προχωρά σε συγκεκριμένα πεδία, αλλά θα συνδέεται με την τουρκική συμπεριφορά και την πρόοδο σε ζητήματα που αφορούν το κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις σχέσεις καλής γειτονίας.
Η έκθεση, επομένως, συνδυάζει δύο μηνύματα: από τη μία πλευρά, αναγνωρίζει τον στρατηγικό ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή και την ανάγκη διατήρησης διαύλων επικοινωνίας· από την άλλη, καταγράφει συγκεκριμένες ενέργειες που η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί ασύμβατες με το διεθνές δίκαιο και τις υποχρεώσεις μιας υποψήφιας προς ένταξη χώρας.
Για την Ελλάδα, η ιδιαίτερη σημασία της φετινής αξιολόγησης βρίσκεται στην καθαρή αναφορά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, στο casus belli και στην παρεμπόδιση της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Τα τρία αυτά ζητήματα καταγράφονται πλέον με σαφήνεια σε ένα ενιαίο ευρωπαϊκό κείμενο, το οποίο αποτυπώνει τις βασικές εστίες έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο και θέτει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την πορεία των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας.
