Διαβάστε το AthensPolitics στο Google News
Στο τραπέζι του σημερινού Ecofin η αναθεώρηση της φορολόγησης των καπνικών προϊόντων – Η Αθήνα επιδιώκει μεγαλύτερη περίοδο προσαρμογής, προειδοποιώντας για ενίσχυση του λαθρεμπορίου και απώλειες στα δημόσια έσοδα
Στις Βρυξέλλες στρέφεται σήμερα, Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, το ενδιαφέρον για το μέλλον της φορολόγησης των καπνικών προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών-μελών συζητούν στο πλαίσιο του Ecofin την αναθεώρηση των ελάχιστων ειδικών φόρων κατανάλωσης, αλλά και την επέκταση των κοινών φορολογικών κανόνων σε νεότερα προϊόντα νικοτίνης.
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει σημαντικές αυξήσεις στους ελάχιστους συντελεστές. Εφόσον εφαρμοστεί χωρίς ουσιαστικές αλλαγές, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγάλη ανατίμηση των τσιγάρων, με το πακέτο να προσεγγίζει ακόμη και τα 13 ευρώ σε ορισμένα σενάρια. Πρόκειται, ωστόσο, για ενδεικτική εκτίμηση και όχι για τιμή που έχει αποφασιστεί ή πρόκειται να ισχύσει άμεσα.
Η Ελλάδα ζητά μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο προσαρμογής, καθώς εκτιμά ότι οι απότομες αυξήσεις ενδέχεται να ενισχύσουν το παράνομο εμπόριο και να περιορίσουν τη νόμιμη κατανάλωση, με αρνητικές συνέπειες για τα φορολογικά έσοδα και την εγχώρια καπνοβιομηχανία.
Τι συζητούν οι υπουργοί Οικονομικών στο Ecofin
Η Ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ επιδιώκει να εξασφαλίσει πολιτική συμφωνία για την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής οδηγίας σχετικά με τη φορολόγηση του καπνού. Στο επίκεντρο βρίσκονται τόσο η αύξηση των ελάχιστων ειδικών φόρων κατανάλωσης όσο και η δημιουργία κοινών κανόνων για προϊόντα που έχουν αποκτήσει σημαντικό μερίδιο στην αγορά τα τελευταία χρόνια.
Οι αλλαγές αφορούν, μεταξύ άλλων:
- Τα συμβατικά τσιγάρα.
- Τον καπνό για στριφτά τσιγάρα.
- Τα πούρα και τα πουράκια.
- Τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού.
- Τα υγρά των ηλεκτρονικών τσιγάρων.
- Τα σακουλάκια νικοτίνης.
Στόχος της Κομισιόν είναι να εκσυγχρονιστεί ένα φορολογικό πλαίσιο που δεν έχει αναθεωρηθεί ουσιαστικά από το 2010 και να προσαρμοστεί στις αλλαγές της αγοράς. Η Επιτροπή συνδέει επίσης την αύξηση της φορολογίας με την πολιτική περιορισμού της χρήσης καπνού και την προστασία της δημόσιας υγείας.
Πώς προκύπτει το σενάριο για πακέτο στα 13 ευρώ
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει αύξηση του ελάχιστου ειδικού φόρου κατανάλωσης στα τσιγάρα από 90 σε 215 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια. Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 138,9% στο συγκεκριμένο φορολογικό όριο.
Η εφαρμογή μιας τέτοιας αλλαγής θα μπορούσε να ασκήσει σημαντική ανοδική πίεση στις τελικές τιμές, ανάλογα με τη φορολογική δομή κάθε χώρας, τις τιμές παραγωγού και τις εμπορικές επιλογές των εταιρειών.
Στην Ελλάδα, το ενδεχόμενο ενός πακέτου που θα φτάσει τα 13 ευρώ έχει αναδειχθεί ως ένα από τα σενάρια που προκαλούν ανησυχία. Δεν αποτελεί, όμως, δεδομένη ή άμεση εξέλιξη. Η τελική επίπτωση θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο της ευρωπαϊκής συμφωνίας, το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και τις εθνικές αποφάσεις.
Αντίστοιχες αυξήσεις προβλέπονται στην αρχική πρόταση και για άλλες κατηγορίες προϊόντων καπνού και νικοτίνης, με διαφορετικούς συντελεστές ανάλογα με το είδος και τη μονάδα μέτρησης.
Τι ζητά η Ελλάδα και γιατί ανησυχεί για το λαθρεμπόριο
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει η μετάβαση στο νέο καθεστώς να γίνει σταδιακά και με μεγαλύτερη περίοδο προσαρμογής. Βασικό επιχείρημα είναι ότι μια απότομη αύξηση της φορολογίας μπορεί να διευρύνει τη διαφορά ανάμεσα στις τιμές των νόμιμων προϊόντων και εκείνων που διακινούνται παράνομα.
Σε αυτή την περίπτωση, μέρος των καταναλωτών ενδέχεται να στραφεί σε προϊόντα που διακινούνται εκτός της νόμιμης αγοράς. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει τα έσοδα από τους φόρους, να ενισχύσει τα κυκλώματα λαθρεμπορίου και να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται νόμιμα.
Στο οικονομικό επιχείρημα προστίθεται και η σημασία της καπνοκαλλιέργειας και της μεταποίησης για την ελληνική οικονομία, ιδιαίτερα σε περιοχές της Βόρειας Ελλάδας. Η παραγωγή και η επεξεργασία καπνού συνδέονται με θέσεις εργασίας, εξαγωγική δραστηριότητα και εισόδημα για παραγωγούς και επιχειρήσεις.
Οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις και η προοπτική παράτασης
Η αναθεώρηση της οδηγίας έχει συναντήσει αντιδράσεις από κράτη-μέλη με διαφορετικές ανησυχίες για τις επιπτώσεις των αυξήσεων. Η Σουηδία έχει εκφράσει έντονες επιφυλάξεις για τη φορολόγηση των σακουλιών νικοτίνης, ενώ η Ιταλία έχει αναδείξει τον κίνδυνο ενίσχυσης του λαθρεμπορίου και επιβάρυνσης της νόμιμης αγοράς.
Στις διαπραγματεύσεις έχουν ήδη εξεταστεί συμβιβαστικές λύσεις με χαμηλότερους συντελεστές και σταδιακή εφαρμογή. Η δυσκολία επίτευξης συμφωνίας παραμένει, καθώς για την έγκριση των σχετικών φορολογικών αλλαγών απαιτείται ομοφωνία στο Συμβούλιο της ΕΕ.
Εφόσον δεν υπάρξει σήμερα συμφωνία, ένα από τα ενδεχόμενα είναι να μετατεθεί η ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης για επόμενη συνεδρίαση, πιθανώς με νέα περίοδο διαβουλεύσεων περίπου έξι μηνών. Η αναβολή αυτή δεν θα ισοδυναμούσε με ακύρωση της πρότασης, αλλά θα έδινε περισσότερο χρόνο στα κράτη-μέλη να αναζητήσουν κοινά αποδεκτή λύση.
Η προηγούμενη ελληνική διεκδίκηση για το 2036
Η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη αναφερθεί σε συμβιβαστική προσπάθεια για ηπιότερες αυξήσεις και μεταγενέστερη εφαρμογή τους. Στις 29 Οκτωβρίου, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης είχε δηλώσει ότι η Ελλάδα, μαζί με άλλες χώρες, πέτυχε να εξασφαλίσει πιο μετριοπαθείς αυξήσεις και να μετατεθεί για την Ελλάδα η έναρξη εφαρμογής από το 2028 στο 2036.
Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει την κατεύθυνση της ελληνικής διαπραγματευτικής προσπάθειας, δεν σημαίνει όμως ότι έχει ολοκληρωθεί η ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία ή ότι έχουν οριστικοποιηθεί όλοι οι συντελεστές και οι μεταβατικές διατάξεις.
Πότε θα φανεί η επίπτωση στην τσέπη των καταναλωτών
Ακόμη και αν οι υπουργοί καταλήξουν σε πολιτική συμφωνία, δεν πρόκειται να υπάρξει αυτόματη και άμεση αλλαγή στις τιμές των τσιγάρων. Θα πρέπει να ακολουθήσουν τα επόμενα στάδια της ευρωπαϊκής νομοθετικής διαδικασίας και να καθοριστεί το χρονοδιάγραμμα με το οποίο κάθε κράτος θα προσαρμόσει τη φορολογία του.
Για την Ελλάδα, το βασικό ζητούμενο είναι να διασφαλιστεί ότι οι αλλαγές θα εφαρμοστούν με τρόπο που να περιορίζει τις απότομες επιβαρύνσεις, χωρίς να δημιουργεί πρόσθετα κίνητρα για παράνομη διακίνηση προϊόντων.
Η σημερινή συζήτηση στο Ecofin αποτελεί, επομένως, ένα κρίσιμο βήμα σε μια διαπραγμάτευση με σημαντικές δημοσιονομικές, επιχειρηματικές και κοινωνικές διαστάσεις. Το τελικό αποτέλεσμα θα καθορίσει όχι μόνο το ύψος των ελάχιστων φόρων στην Ευρώπη, αλλά και το πόσο γρήγορα θα χρειαστεί να προσαρμοστεί η ελληνική αγορά.
