Return Hub στη Ρουάντα: Ποιους μετανάστες αφορά, ποιοι εξαιρούνται και ποιες δύο επιλογές θα έχουν

Google News Διαβάστε το AthensPolitics στο Google News

Η Ελλάδα και άλλες τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες σχεδιάζουν τη μεταφορά μεταναστών χωρίς δικαίωμα παραμονής σε ειδικό κέντρο στην αφρικανική χώρα – Δεν αφορά όλους τους αιτούντες άσυλο, εξαιρούνται ανήλικοι και ευάλωτες κατηγορίες – Πιλοτική λειτουργία μέσα στο 2027

Return Hub στη Ρουάντα: Ποιους μετανάστες αφορά, ποιοι εξαιρούνται και ποιες δύο επιλογές θα έχουν

Ένα νέο μοντέλο διαχείρισης των επιστροφών μεταναστών που δεν έχουν πλέον δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση προωθούν από κοινού πέντε ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, με τη δημιουργία ενός Return Hub στη Ρουάντα.



Η πρωτοβουλία αφορά την εγκατάσταση σε τρίτη χώρα ανθρώπων των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί οριστικά και για τους οποίους δεν είναι εφικτή, για πρακτικούς ή διοικητικούς λόγους, η επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους. Δεν πρόκειται, επομένως, για ένα σύστημα που θα εφαρμόζεται σε όλους τους μετανάστες ή σε όσους βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία εξέτασης της αίτησης ασύλου τους.

Στο σχέδιο συμμετέχουν η Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία και η Ολλανδία, σε συνεργασία με τη Ρουάντα. Η πιλοτική εφαρμογή τοποθετείται χρονικά μέσα στο 2027, ενώ οι τεχνικές και θεσμικές διαβουλεύσεις για τη λειτουργία του κέντρου συνεχίζονται.

Το βασικό χαρακτηριστικό του μοντέλου είναι ότι οι άνθρωποι που θα μεταφέρονται εκεί θα έχουν δύο δυνατότητες: είτε να παραμείνουν νόμιμα στη Ρουάντα και να επιχειρήσουν να ενταχθούν στην τοπική κοινωνία είτε να επιστρέψουν οικειοθελώς στη χώρα καταγωγής τους.

Ποιους μετανάστες αφορά το Return Hub

Η μεταφορά στη Ρουάντα δεν θα αφορά όλους όσοι εισέρχονται παράτυπα στην Ευρώπη ούτε όσους έχουν υποβάλει αίτηση διεθνούς προστασίας και περιμένουν την εξέτασή της.

Για να μπορεί κάποιος να ενταχθεί στο συγκεκριμένο μοντέλο, θα πρέπει να πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις:

  • Να είναι υπήκοος τρίτης χώρας και να βρίσκεται σε μία από τις πέντε συμμετέχουσες ευρωπαϊκές χώρες.
  • Να έχει απορριφθεί οριστικά η αίτησή του για άσυλο και να έχει εξαντλήσει τις προβλεπόμενες διαδικασίες προσφυγής.
  • Να μην έχει άλλο νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην ευρωπαϊκή χώρα.
  • Να υπάρχει εκτελεστή απόφαση επιστροφής ή απομάκρυνσης.
  • Να μην μπορεί να πραγματοποιηθεί η επιστροφή στη χώρα καταγωγής του για πρακτικούς ή διοικητικούς λόγους.

Τέτοιες δυσκολίες μπορεί να προκύπτουν όταν ο ενδιαφερόμενος δεν συνεργάζεται με τις αρμόδιες αρχές για την εξακρίβωση της ταυτότητάς του ή όταν η χώρα καταγωγής του δεν συνεργάζεται για την επανεισδοχή του.

Επομένως, η απόρριψη μιας αίτησης ασύλου δεν αρκεί από μόνη της για να οδηγήσει κάποιον στη Ρουάντα. Θα πρέπει να συντρέχουν και οι υπόλοιπες προϋποθέσεις που θα οριστικοποιηθούν στο πλαίσιο της συμφωνίας.

Ποιοι εξαιρούνται από τη μεταφορά

Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για κατηγορίες μεταναστών που θεωρούνται περισσότερο ευάλωτες και χρειάζονται αυξημένη προστασία.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει παρουσιαστεί, δεν προβλέπεται να μεταφέρονται ασυνόδευτοι ανήλικοι, οικογένειες και πρόσωπα που ανήκουν στις σοβαρότερες κατηγορίες ευαλωτότητας.

Η εξαίρεση των ανηλίκων αποτελεί επίσης στοιχείο που έχει επιβεβαιωθεί στις διεθνείς παρουσιάσεις του σχεδίου. Ωστόσο, τα ακριβή κριτήρια για τις οικογένειες και τις υπόλοιπες κατηγορίες ευαλωτότητας θα πρέπει να εξειδικευτούν κατά τις τελικές διαπραγματεύσεις.

Παράλληλα, η κοινή ανακοίνωση των πέντε κρατών ξεκαθαρίζει ότι το Return Hub θα αφορά αποκλειστικά ανθρώπους που δεν χρειάζονται διεθνή προστασία και δεν διαθέτουν άλλο δικαίωμα νόμιμης διαμονής στις χώρες που συμμετέχουν.

Αυτό σημαίνει ότι όσοι δικαιούνται άσυλο ή άλλη μορφή διεθνούς προστασίας δεν θα πρέπει να υπάγονται στο συγκεκριμένο σύστημα.

Θα είναι κλειστό κέντρο κράτησης;

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά που προβάλλουν οι συμμετέχουσες κυβερνήσεις είναι ότι το Return Hub δεν σχεδιάζεται ως κλειστό κέντρο κράτησης.

Σύμφωνα με το μοντέλο που έχει παρουσιαστεί, οι εγκαταστάσεις θα είναι ανοιχτές, χωρίς περιορισμό της ελευθερίας μετακίνησης και χωρίς να λειτουργούν ως δομή εγκλεισμού.

Οι άνθρωποι που θα μεταφέρονται στη Ρουάντα προβλέπεται να λαμβάνουν άδεια διαμονής από τις αρχές της χώρας, ώστε να μπορούν να παραμείνουν νόμιμα εκεί.

Η κυβέρνηση της Ρουάντα έχει εκφράσει την πρόθεση να αντιμετωπίσει τη δομή ως ένα κέντρο υποδοχής και όχι ως χώρο κράτησης. Έχει μάλιστα συζητηθεί η χρήση της ονομασίας «welcome centre».

Η διάρκεια παραμονής στις εγκαταστάσεις δεν έχει ακόμη καθοριστεί. Στόχος είναι να αποτελέσουν το πρώτο στάδιο μιας διαδικασίας που θα επιτρέπει στους μεταφερόμενους να αποφασίσουν για την επόμενη πορεία τους.

Οι δύο επιλογές που θα έχουν στη Ρουάντα

Το νέο σύστημα προβλέπει δύο βασικές διαδρομές για όσους μεταφερθούν στη χώρα.

1. Νόμιμη παραμονή και ένταξη στη Ρουάντα

Η πρώτη δυνατότητα είναι να παραμείνουν στη χώρα και να επιχειρήσουν να δημιουργήσουν μια νέα ζωή εκεί.

Στο πλαίσιο αυτό προβλέπονται προγράμματα υποστήριξης, όπως:

  • εκμάθηση της τοπικής γλώσσας,
  • επαγγελματική κατάρτιση,
  • κίνητρα για εγκατάσταση,
  • πρόσβαση σε ασφαλιστικές και κοινωνικές παροχές,
  • δυνατότητες κοινωνικής στέγασης,
  • υποστήριξη για την ένταξη στην αγορά εργασίας.

Η Ρουάντα θα αναλάβει τη διαχείριση της παραμονής και της ένταξης όσων επιλέξουν αυτή τη λύση, με τη συνδρομή των ευρωπαϊκών χωρών και διεθνών οργανισμών.

2. Οικειοθελής επιστροφή στη χώρα καταγωγής

Η δεύτερη επιλογή είναι η οικειοθελής επιστροφή στη χώρα από την οποία προέρχεται ο ενδιαφερόμενος.

Η δυνατότητα αυτή θα παραμένει διαθέσιμη και σε όσους αρχικά επιλέξουν να εγκατασταθούν στη Ρουάντα, αλλά στη συνέχεια αλλάξουν γνώμη.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η επιστροφή θα μπορεί να πραγματοποιείται με υποστήριξη διεθνών οργανισμών και των αρμόδιων αρχών.

Υπάρχει επίσης πρόβλεψη για μετακίνηση σε άλλη χώρα, εφόσον ο ενδιαφερόμενος έχει νόμιμο δικαίωμα να εγκατασταθεί εκεί.

Πόσοι θα μεταφερθούν αρχικά και πότε ξεκινούν οι διαδικασίες

Το σχέδιο βρίσκεται ακόμη σε στάδιο προετοιμασίας και δεν υπάρχει οριστική ημερομηνία για την έναρξη των μεταφορών.

Η πρώτη φάση αναμένεται να έχει πιλοτικό χαρακτήρα και να αφορά περίπου 100 ανθρώπους συνολικά. Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν μεταδοθεί για τον σχεδιασμό, κάθε μία από τις πέντε συμμετέχουσες χώρες θα μπορούσε να στείλει περίπου 20 άτομα.

Το επόμενο βήμα είναι η υπογραφή μνημονίου συνεργασίας στις αρχές Ιανουαρίου 2027. Θα ακολουθήσουν οι τεχνικές διαβουλεύσεις για τις εγκαταστάσεις, τη χρηματοδότηση, τις διαδικασίες μεταφοράς και τις εγγυήσεις προστασίας των δικαιωμάτων των μεταναστών.

Η ελληνική κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο να ξεκινήσει η πιλοτική εφαρμογή μέσα στο 2027. Μέχρι τότε, δεν θα πρέπει να θεωρείται ότι οι μεταφορές έχουν αρχίσει ή ότι έχουν οριστικοποιηθεί όλοι οι κανόνες λειτουργίας.

Τι θα πληρώνουν οι ευρωπαϊκές χώρες

Το οικονομικό σκέλος αποτελεί ένα από τα ζητήματα που παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.

Οι πέντε ευρωπαϊκές χώρες αναμένεται να αναλάβουν το κόστος μεταφοράς, φιλοξενίας και υποστήριξης των ανθρώπων που θα μετακινούνται στη Ρουάντα.

Δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη το συνολικό κόστος της πιλοτικής λειτουργίας ούτε έχουν δημοσιοποιηθεί όλες οι λεπτομέρειες για τη χρηματοδότηση των προγραμμάτων ένταξης.

Η Ρουάντα έχει δηλώσει ότι επιδιώκει μια ισότιμη συνεργασία με τα ευρωπαϊκά κράτη, η οποία δεν θα περιορίζεται αποκλειστικά στη μετανάστευση, αλλά θα περιλαμβάνει και άλλους τομείς κοινού ενδιαφέροντος.

Γιατί επιλέχθηκε η Ρουάντα

Οι πέντε κυβερνήσεις παρουσιάζουν τη Ρουάντα ως χώρα με πολιτική σταθερότητα, αναπτυσσόμενη οικονομία και εμπειρία στη φιλοξενία προσφυγικών πληθυσμών.

Σύμφωνα με το σκεπτικό τους, τα χαρακτηριστικά αυτά μπορούν να υποστηρίξουν τη δημιουργία προγραμμάτων νόμιμης εγκατάστασης και κοινωνικής ένταξης για όσους δεν μπορούν να παραμείνουν στην Ευρώπη.

Η επιλογή, ωστόσο, έχει προκαλέσει και αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες εκφράζουν ανησυχίες για τις συνθήκες προστασίας των μεταφερόμενων και για το κατά πόσο θα διασφαλίζεται στην πράξη η ελευθερία και η αξιοπρέπειά τους.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται οι εγγυήσεις ότι κανείς δεν θα μεταφερθεί σε συνθήκες όπου κινδυνεύει να υποστεί διώξεις ή άλλες σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων.

Τι λέει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ποιος είναι ο ρόλος των διεθνών οργανισμών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμμετείχε στις σχετικές συζητήσεις ως παρατηρητής, με στόχο να εξεταστεί πώς μπορεί να εφαρμοστεί το μοντέλο σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (IOM) παρέχει τεχνική συνδρομή για τη διαδικασία και έχει δηλώσει ότι μπορεί να αναλάβει υποστηρικτικό ρόλο, εφόσον υπάρχουν οι αναγκαίες εγγυήσεις.

Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) συμμετέχει επίσης σε συζητήσεις με τις πέντε χώρες και τη Ρουάντα, με στόχο να διασφαλιστεί ότι δεν θα θιγεί η προστασία όσων έχουν πραγματική ανάγκη διεθνούς προστασίας.

Η συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο αποτελεί βασική προϋπόθεση για να προχωρήσει το σχέδιο.

Ποιο είναι το νομικό πλαίσιο

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη νέα ευρωπαϊκή πολιτική για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των αποφάσεων επιστροφής υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στην ΕΕ.

Ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός για τις επιστροφές προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας κέντρων επιστροφής σε χώρες εκτός της Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται τα θεμελιώδη δικαιώματα και οι διεθνείς υποχρεώσεις των κρατών.

Οι κυβερνήσεις που συμμετέχουν στο σχέδιο υποστηρίζουν ότι το μοντέλο θα λειτουργεί με βάση αυτές τις προδιαγραφές. Ωστόσο, οργανώσεις και φορείς προστασίας δικαιωμάτων έχουν ήδη θέσει ερωτήματα για τη συμβατότητα τέτοιων μεταφορών με τις εγγυήσεις του ασύλου και την προστασία από επαναπροώθηση.

Υπάρχει επίσης το προηγούμενο της συμφωνίας Ηνωμένου Βασιλείου – Ρουάντας, η οποία δεν προχώρησε, καθώς το Ανώτατο Δικαστήριο της Βρετανίας έκρινε το 2023 ότι υπήρχε κίνδυνος οι μεταφερόμενοι να επιστραφούν στη συνέχεια σε χώρες όπου θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν διώξεις.

Η νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία παρουσιάζεται από τις συμμετέχουσες χώρες ως διαφορετικό μοντέλο, καθώς προβλέπει νόμιμη παραμονή στη Ρουάντα και δυνατότητα ένταξης. Η εφαρμογή του, ωστόσο, θα κριθεί από τις πραγματικές εγγυήσεις και τις διαδικασίες που θα συμφωνηθούν.

Πλεύρης: Στόχος να αυξηθούν οι επιστροφές όσων δεν δικαιούνται άσυλο

Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, έχει υποστηρίξει τη δημιουργία του Return Hub, παρουσιάζοντάς το ως σημαντική εξέλιξη για την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική.

Όπως έχει επισημάνει, όσοι δικαιούνται διεθνή προστασία θα πρέπει να τη λαμβάνουν στην Ευρώπη, ενώ όσοι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις ασύλου και δεν έχουν δικαίωμα παραμονής θα πρέπει να επιστρέφουν στις χώρες καταγωγής τους.

Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι το νέο μοντέλο μπορεί να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των επιστροφών και να περιορίσει τα περιθώρια δράσης των κυκλωμάτων διακίνησης ανθρώπων.

Τι αλλάζει στην πράξη για την Ελλάδα

Η συμμετοχή της Ελλάδας στο Return Hub σημαίνει ότι θα αποκτήσει μια επιπλέον δυνατότητα διαχείρισης υποθέσεων μεταναστών που δεν δικαιούνται να παραμείνουν στη χώρα, αλλά δεν μπορούν να επιστραφούν άμεσα στον τόπο καταγωγής τους.

Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε άνθρωπος του οποίου απορρίπτεται η αίτηση ασύλου θα μεταφέρεται αυτομάτως στη Ρουάντα. Θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία εξέτασης και προσφυγών, να υπάρχει εκτελεστή απόφαση επιστροφής και να πληρούνται οι ειδικότερες προϋποθέσεις του συστήματος.

Το κρίσιμο επόμενο στάδιο είναι η οριστικοποίηση των όρων της συμφωνίας, των εξαιρέσεων, της χρηματοδότησης και των εγγυήσεων προστασίας.

Το Return Hub αποτελεί μια νέα προσέγγιση στη διαχείριση των επιστροφών στην Ευρώπη. Το κατά πόσο θα λειτουργήσει αποτελεσματικά και με πλήρη σεβασμό των δικαιωμάτων των μεταναστών θα φανεί στην πράξη, όταν οριστικοποιηθούν οι κανόνες και ξεκινήσει η πιλοτική εφαρμογή του μέσα στο 2027.



Τελευταίες Αναρτήσεις

Προσθέστε το AthensPolitics.gr στις πηγές σας στη Google
Προσθήκη στις πηγές μου
Επιλέξτε το AthensPolitics ως προτιμώμενη πηγή ειδήσεων.

Σχετικά

Leave a reply

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ