Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου: Το αμερικανικό LNG «κλειδώνει» τον νέο ρόλο της Ελλάδας στην Ευρώπη

Πρώτο φορτίο από ΗΠΑ μέσω Ρεβυθούσας προς Ουκρανία – Επιτάχυνση έργων, γεωπολιτική αναβάθμιση και στρατηγικό πλεονέκτημα μετά τις κυρώσεις στο ρωσικό αέριο

Η εμπορική συμφωνία της κοινοπραξίας Atlantic Sea LNG Trade για την προμήθεια και πώληση υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με ορίζοντα παραδόσεων από το 2026, λειτουργεί ως καταλύτης για την πλήρη ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου και εδραιώνει την Ελλάδα ως βασική πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη.

Την περασμένη Παρασκευή, η κοινοπραξία — με συμμετοχή του Ομίλου AKTOR (60%) και της ΔΕΠΑ Εμπορίας (40%) — υπέγραψε την πρώτη συμφωνία πώλησης αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία, με προμηθευτή την BP και αγοραστή τη Naftogaz.

Πρώτο φορτίο σε λίγες εβδομάδες

Το πρώτο φορτίο LNG αναμένεται να φτάσει στον τερματικό σταθμό της Ρεβυθούσα τον Μάρτιο και να διοχετευθεί άμεσα στην Ουκρανία μέσω του Route 1, επιβεβαιώνοντας στην πράξη ότι ο Κάθετος Διάδρομος λειτουργεί ήδη με αφετηρία την Ελλάδα.

Οι εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερο βάρος ενόψει και της συνάντησης που έχει προγραμματιστεί στον Λευκός Οίκος στις 24 Φεβρουαρίου, με τη συμμετοχή του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου.

Η Ελλάδα στο επίκεντρο της ενεργειακής ασφάλειας

Σύμφωνα με πηγές του ΥΠΕΝ, ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι μια μεμονωμένη «διαδρομή», αλλά ένας ευρύς ενεργειακός άξονας που ανατρέπει την παραδοσιακή ροή φυσικού αερίου από Βορρά προς Νότο. Για πρώτη φορά, η Ελλάδα διαθέτει την υποδομή ώστε να διοχετεύει αξιόπιστες και πιστοποιημένες ποσότητες φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.

Η εικόνα αυτή διαμορφώθηκε μετά:

• την έναρξη ροών από το Αζερμπαϊτζάν μέσω του TAP
• τη λειτουργία του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας–Βουλγαρίας (IGB)
• και την έναρξη λειτουργίας του FSRU Αλεξανδρούπολης

Οι κυρώσεις της ΕΕ αλλάζουν το παιχνίδι

Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027. Στο νέο πλαίσιο, κάθε ποσότητα που εισέρχεται στην ΕΕ μέσω Τουρκίας και TurkStream θεωρείται εξ ορισμού ρωσικής προέλευσης, εκτός εάν πιστοποιηθεί διαφορετικά.

Αυτό δημιουργεί ισχυρό πλεονέκτημα για την Ελλάδα, η οποία:

• διαθέτει πολλαπλές πύλες εισόδου LNG
• μπορεί να προσφέρει «καθαρά» μη ρωσικά φορτία
• και λειτουργεί εντός ενός πλήρως εναρμονισμένου ευρωπαϊκού πλαισίου

Σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠΕΝ, οι ροές φυσικού αερίου μέσω Τουρκίας αυξήθηκαν κατά περίπου 60% την περίοδο 2021–2025, γεγονός που καθιστά τον Κάθετο Διάδρομο κρίσιμο εργαλείο ενεργειακής διαφοροποίησης.

Το στοίχημα των προϊόντων Route

Τα προϊόντα Route 1, 2 και 3 σχεδιάστηκαν ως «εισιτήριο εξπρές» για τη μεταφορά φυσικού αερίου από Ελλάδα προς Ουκρανία, μειώνοντας το κόστος των πολλαπλών τελών διαμετακόμισης. Παρά τα αρχικά ερωτήματα της αγοράς για τη βραχυχρόνια φύση τους, πηγές του ΥΠΕΝ υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για μεταβατικό στάδιο, μέχρι να εφαρμοστούν πλήρως οι κυρώσεις και να δημιουργηθεί το απαραίτητο άνοιγμα για μεγαλύτερες και μακροχρόνιες ροές.

«Χωρίς ιστορικό προηγούμενο»

Μιλώντας πρόσφατα στο Athens Energy Summit, ο κ. Παπασταύρου χαρακτήρισε τον Κάθετο Διάδρομο «πολυσύνθετο και απαιτητικό εγχείρημα χωρίς ιστορικό προηγούμενο», σημειώνοντας ότι για πρώτη φορά δημιουργείται ένα ενιαίο ενεργειακό προϊόν που ξεκινά από την Ελλάδα και φτάνει έως την Ουκρανία.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος τόνισε ότι η χώρα διαθέτει τεράστιες δυνατότητες, επισημαίνοντας πως οι εξαγωγές προς Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία συνιστούν ήδη λειτουργικό Κάθετο Διάδρομο.

Πέρα από το φυσικό αέριο

Ο Κάθετος Διάδρομος δεν αφορά μόνο το φυσικό αέριο. Αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου πλέγματος ενεργειακών, οδικών και σιδηροδρομικών διασυνδέσεων, με την Ελλάδα να έχει ήδη εξελιχθεί σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή.

Όπως σημειώνουν πηγές του ΥΠΕΝ, ο διάδρομος λειτουργεί ήδη — και θα αναδειχθεί πλήρως όσο περιορίζεται το ρωσικό αέριο και αυξάνεται η ανάγκη της Ευρώπης για ασφαλείς και διαφοροποιημένες πηγές ενέργειας.

Το στοίχημα της επόμενης ημέρας για την Ελλάδα

Η πλήρης ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη ενεργειακό έργο, αλλά μια στρατηγική επιλογή με μακροπρόθεσμες συνέπειες για τη θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό και διεθνή χάρτη. Σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη αναζητά επειγόντως αξιόπιστες, μη ρωσικές πηγές ενέργειας, η χώρα μας έχει τη δυνατότητα να μετατραπεί από περιφερειακό καταναλωτή σε κεντρικό κόμβο ασφάλειας εφοδιασμού για τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.

Σε γεωστρατηγικό επίπεδο, ο Κάθετος Διάδρομος ενισχύει το πολιτικό και διπλωματικό αποτύπωμα της Ελλάδας, αναβαθμίζοντάς την σε κρίσιμο εταίρο της ΕΕ και των ΗΠΑ στη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της ηπείρου. Η δυνατότητα διοχέτευσης πιστοποιημένου LNG προς χώρες όπως η Ουκρανία, η Ρουμανία και η Μολδαβία προσδίδει στη χώρα ρόλο σταθεροποιητικό σε μια γεωπολιτικά εύθραυστη περιοχή, αυξάνοντας το στρατηγικό της βάρος και τη διαπραγματευτική της ισχύ.

Παράλληλα, τα οικονομικά οφέλη είναι εξίσου σημαντικά. Η αξιοποίηση των υποδομών LNG, των αγωγών και των διασυνδέσεων δημιουργεί νέα έσοδα από διαμετακόμιση, ενισχύει τις επενδύσεις, στηρίζει την εγχώρια ενεργειακή αγορά και μειώνει το κόστος ενέργειας σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Επιπλέον, η Ελλάδα καθίσταται ελκυστικότερος προορισμός για διεθνείς ενεργειακούς παίκτες, γεγονός που μεταφράζεται σε θέσεις εργασίας, τεχνογνωσία και αναβάθμιση του ρόλου της ελληνικής οικονομίας.

Τελικά, ο Κάθετος Διάδρομος δεν αφορά μόνο το φυσικό αέριο του σήμερα, αλλά τη θέση της Ελλάδας στο ενεργειακό και γεωπολιτικό τοπίο του αύριο. Όσο η Ευρώπη απομακρύνεται από το ρωσικό αέριο και επανασχεδιάζει τις ενεργειακές της ισορροπίες, η Ελλάδα έχει μπροστά της μια ιστορική ευκαιρία: να μετατρέψει την γεωγραφία της σε στρατηγικό πλεονέκτημα και την ενέργεια σε μοχλό ανάπτυξης και ισχύος. LNG