Η σύγκριση μιας ενδεχόμενης στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν με την επιχείρηση σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για το εύρος και το ρίσκο μιας τέτοιας κίνησης. Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να επαναλάβουν μια γρήγορη και αποφασιστική επιχείρηση, η πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή είναι πολύ πιο σύνθετη. Μέση Μέση Μέση
Σε αντίθεση με την ταχεία επιχείρηση στο Καράκας, το Ιράν διαθέτει εκτεταμένες στρατιωτικές δυνατότητες, γεωγραφικό βάθος και ένα δίκτυο περιφερειακών συμμάχων που μπορούν να ενεργοποιηθούν άμεσα. Ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν υπάρχει εύκολη και χαμηλού κόστους στρατιωτική επιλογή στην περίπτωση της Τεχεράνης. Μια επίθεση θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρατεταμένη σύγκρουση, με απρόβλεπτες συνέπειες για τις Ηνωμένες Πολιτείες και την ευρύτερη περιοχή.
Στρατιωτική ισχύς και δυνατότητα αντεπίθεσης Μέση
Το Ιράν διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ποικίλα πυραυλικά οπλοστάσια στη Μέση Ανατολή. Περιλαμβάνει βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και αντιπλοϊκά συστήματα. Οι πύραυλοι αυτοί μπορούν να πλήξουν αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή, περιοχές του Ισραήλ, καθώς και κράτη του Κόλπου.
Πρόσφατες δοκιμές αντιαεροπορικών συστημάτων θαλάσσιας βάσης στα Στενά του Ορμούζ καταδεικνύουν ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να ενισχύσει την αποτρεπτική της ικανότητα. Τα Στενά αποτελούν κρίσιμο σημείο για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τη μεταφορά ενέργειας.
Η στρατηγική του Ιράν βασίζεται στην ταχεία κλιμάκωση και στη μεταφορά της έντασης σε πολλαπλά μέτωπα, ώστε το κόστος να διαχέεται σε ολόκληρη την περιοχή. Κράτη του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις εκφράζουν ανησυχία ότι θα μπορούσαν να βρεθούν στο στόχαστρο αντιποίνων, ακόμη και αν δεν συμμετάσχουν άμεσα σε στρατιωτική επιχείρηση.
Ο άξονας αντίστασης
Η Τεχεράνη έχει αναπτύξει διαχρονικά έναν λεγόμενο άξονα αντίστασης, στηριζόμενο σε συμμαχικές οργανώσεις και ένοπλες ομάδες στην περιοχή. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι Χούθι στην Υεμένη και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Παρότι ορισμένες από αυτές τις δυνάμεις έχουν αποδυναμωθεί από τις πρόσφατες συγκρούσεις, διατηρούν την ικανότητα να πλήξουν αμερικανικούς και ισραηλινούς στόχους ή να διαταράξουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η ενεργοποίηση αυτών των δικτύων θα μπορούσε να ανοίξει πολλαπλά μέτωπα ταυτόχρονα, αυξάνοντας την ένταση και καθιστώντας δύσκολο τον έλεγχο της σύγκρουσης. Μια τέτοια εξέλιξη θα μετέτρεπε μια περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση σε ευρύτερη περιφερειακή κρίση.
Η δομή και η ανθεκτικότητα του καθεστώτος
Σε πολιτικό επίπεδο, το Ιράν δεν είναι συγκρίσιμο με τη Βενεζουέλα. Το καθεστώς του είναι θεοκρατικό, με ανώτατη αρχή τον ανώτατο ηγέτη και ισχυρό πυλώνα τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης. Η δομή αυτή έχει παγιωθεί επί δεκαετίες και διαθέτει μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου και ασφάλειας.
Η απομάκρυνση της ηγεσίας δεν θα ήταν υπόθεση λίγων ωρών. Ακόμη και σε περίπτωση πλήγματος κατά της κορυφής της εξουσίας, δεν είναι σαφές ποια πολιτική δύναμη θα μπορούσε να διασφαλίσει ομαλή μετάβαση. Ο κίνδυνος πολιτικού κενού ή εσωτερικής αποσταθεροποίησης είναι υπαρκτός.
Παράλληλα, η γεωγραφία δυσκολεύει μια επιχείρηση άμεσης σύλληψης ηγετικών στελεχών. Η Τεχεράνη βρίσκεται βαθιά στην ενδοχώρα, γεγονός που αυξάνει τις επιχειρησιακές απαιτήσεις σε σχέση με παράκτιες πρωτεύουσες.
Οικονομικές επιπτώσεις παγκόσμιας κλίμακας
Ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά χαρτιά του Ιράν είναι η δυνατότητα να διαταράξει τη ροή ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ. Από το πέρασμα αυτό διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Ένα ενδεχόμενο κλείσιμο ή ακόμη και σοβαρή διατάραξη της διέλευσης θα οδηγούσε σε απότομη αύξηση των διεθνών τιμών ενέργειας.
Μια τέτοια εξέλιξη θα επηρέαζε όχι μόνο τις χώρες της περιοχής αλλά και τις μεγάλες οικονομίες της Ασίας και της Ευρώπης. Θα είχε επίσης πολιτικό κόστος για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδίως σε προεκλογική περίοδο, καθώς η αύξηση των τιμών καυσίμων επηρεάζει άμεσα τους πολίτες.
Συμπέρασμα
Η περίπτωση του Ιράν διαφέρει ουσιαστικά από την επιχείρηση στη Βενεζουέλα. Η στρατιωτική ισχύς της Τεχεράνης, το περιφερειακό της δίκτυο, η εδραιωμένη δομή εξουσίας και η δυνατότητα πρόκλησης παγκόσμιας οικονομικής αναταραχής καθιστούν οποιαδήποτε στρατιωτική επιλογή ιδιαίτερα ριψοκίνδυνη.
Μια περιορισμένη επίθεση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε παρατεταμένη και πολυεπίπεδη σύγκρουση. Για τον λόγο αυτό, οι αποφάσεις που λαμβάνονται αυτή την περίοδο θεωρούνται κρίσιμες όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή αλλά και για τη διεθνή σταθερότητα συνολικά.
