Servicers: Οι νέες ρυθμίσεις με αριθμούς και τι αλλάζει για τους οφειλέτες και πόσα μπορούν να κερδίσουν

Πλαφόν 15% στην προκαταβολή, αυστηρές προθεσμίες για τους πιστωτές, πίστωση πέντε δόσεων σε περίπτωση παραβάσεων και προστασία της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού – Τα παραδείγματα «πριν και μετά»

Ένα νέο πλαίσιο για τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους και τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων, των λεγόμενων servicers, επιχειρεί να αλλάξει τους κανόνες με τους οποίους πραγματοποιούνται οι διαπραγματεύσεις με τους οφειλέτες.

Το οικονομικό επιτελείο έδωσε στη δημοσιότητα συγκεκριμένα αριθμητικά παραδείγματα, ώστε να αποτυπωθεί η πρακτική διαφορά που μπορεί να προκύψει για έναν δανειολήπτη. Στο επίκεντρο βρίσκονται η προκαταβολή, οι χρόνοι απάντησης των πιστωτών, η υποχρέωση παροχής αναλυτικής ενημέρωσης, η προστασία συνεπών οφειλετών και η δυνατότητα προστασίας της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.

Σημαντική διευκρίνιση: τα ποσά, τα εισοδήματα και τα λοιπά δεδομένα που χρησιμοποιούνται στα παραδείγματα είναι υποθετικά. Όπου εμφανίζεται επιτόκιο ή άλλο αριθμητικό στοιχείο που δεν προβλέπεται ρητά στο νέο πλαίσιο, αποτελεί παραδοχή αποκλειστικά για τις ανάγκες του παραδείγματος.

Το νέο πλαφόν στην προκαταβολή: Από τις 40.000 στις 15.000 ευρώ

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά το ποσό που μπορεί να ζητηθεί προκαταβολικά από έναν οφειλέτη στο πλαίσιο διμερούς ρύθμισης.

Σήμερα, η προκαταβολή αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης, ενώ έχουν καταγραφεί απαιτήσεις που υπερβαίνουν το 30% και σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν έως και το 50% της οφειλής.

Με το νέο πλαίσιο προβλέπεται ανώτατο όριο 15%.

Έτσι, για μια οφειλή ύψους *100.000 ευρώ, εάν ως παράδειγμα θεωρηθεί προκαταβολή 40%, ο οφειλέτης θα έπρεπε να καταβάλει 40.000 ευρώ. Με το νέο ανώτατο όριο, η προκαταβολή περιορίζεται στις *15.000 ευρώ.

Η άμεση διαφορά στη ρευστότητα είναι επομένως 25.000 ευρώ. Το ποσό αυτό δεν αποτελεί διαγραφή χρέους, αλλά μείωση της απαίτησης που πρέπει να καταβληθεί άμεσα προκειμένου να προχωρήσει η ρύθμιση.

Το όριο μπορεί να είναι ακόμη χαμηλότερο σε περιπτώσεις τεκμηριωμένης ιδιαίτερης οικονομικής δυσχέρειας ή όταν συντρέχουν κοινωνικά κριτήρια και ειδικά προβλήματα υγείας.

Οφειλή 200.000 ευρώ: Τι σημαίνει προκαταβολή 50%

Το δεύτερο παράδειγμα δείχνει τη διαφορά σε μεγαλύτερη οφειλή.

Για χρέος *200.000 ευρώ, μια υποθετική προκαταβολή 50% αντιστοιχεί σε **100.000 ευρώ. Με το νέο πλαφόν του 15%, η ανώτατη προκαταβολή περιορίζεται στις *30.000 ευρώ.

Με άλλα λόγια, το ποσό που θα έπρεπε να βρεθεί άμεσα μειώνεται κατά 70.000 ευρώ στο συγκεκριμένο υποθετικό σενάριο.

Το υπόλοιπο της οφειλής που θα πρέπει να ρυθμιστεί αυξάνεται αντίστοιχα, από 100.000 ευρώ στα τουλάχιστον 170.000 ευρώ. Η αλλαγή επομένως δεν σημαίνει ότι μειώνεται αυτομάτως η συνολική οφειλή κατά 70.000 ευρώ· αφορά το ύψος της προκαταβολής που απαιτείται στην αρχή της συμφωνίας.

Τρεις μήνες για απάντηση στον οφειλέτη

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να βάλει και συγκεκριμένο χρονικό όριο στις διαδικασίες.

Στο σχετικό παράδειγμα, οφειλέτης με χρέος 80.000 ευρώ υποβάλλει πλήρη φάκελο την 1η Ιανουαρίου.

Ο πιστωτής θα έχει συγκεκριμένη προθεσμία για να ανταποκριθεί. Εάν αυτή παρέλθει χωρίς την απαιτούμενη ενέργεια, προβλέπεται αυτοδίκαιη καταγραφή της παράβασης, αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων, καθώς και ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος.

Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για περιπτώσεις όπου μια αίτηση ρύθμισης παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε εκκρεμότητα, με τον οφειλέτη να μην γνωρίζει αν και πότε θα λάβει συγκεκριμένη πρόταση.

Τι συμβαίνει εάν ο servicer δεν δώσει τα στοιχεία για την πληρωμή

Ένα ακόμη παράδειγμα αφορά ενεργή ρύθμιση ύψους *60.000 ευρώ, με μηνιαία δόση *600 ευρώ.

Ο οφειλέτης θεωρείται συνεπής, όμως δεν μπορεί να καταβάλει τη δόση επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν έχει παράσχει τα απαραίτητα στοιχεία για την εξυπηρέτηση της ρύθμισης.

Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται και η περίπτωση όπου ο οφειλέτης καταβάλλει κανονικά τη δόση, αλλά παράλληλα αντιμετωπίζει καταγγελία της σύμβασης, διαταγή πληρωμής ή κατάσχεση.

Η προβλεπόμενη συνέπεια, σύμφωνα με το παράδειγμα, είναι πίστωση υπέρ του οφειλέτη ίση με πέντε μηνιαίες δόσεις.

Με δόση 600 ευρώ, αυτό μεταφράζεται σε:

5 × 600 ευρώ = 3.000 ευρώ.

Παράλληλα, η διάρκεια της ρύθμισης παρατείνεται κατά πέντε μήνες.

Δικαίωμα στην πλήρη εικόνα της οφειλής

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να αντιμετωπίσει και ένα διαφορετικό πρόβλημα: την αδυναμία του οφειλέτη να αποκτήσει πλήρη και αναλυτική εικόνα για το χρέος του.

Στο σχετικό παράδειγμα πρόκειται για οφειλή 120.000 ευρώ.

Ο οφειλέτης μπορεί να ζητήσει στοιχεία όπως:

• τη σύμβαση και τις τροποποιήσεις της,
• το ιστορικό των καταβολών,
• το αρχικό και το υπόλοιπο κεφάλαιο,
• τους τόκους,
• το επιτόκιο,
• τις προμήθειες,
• τις λοιπές επιβαρύνσεις.

Η λογική της νέας ρύθμισης είναι η ενημέρωση να μην αποτελεί μια αόριστη υποχρέωση, αλλά να εντάσσεται σε συγκεκριμένη διαδικασία με σαφή χρονικό ορίζοντα και συνέπειες σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

Ειδική πρόνοια για γονείς και φροντιστές παιδιών με αναπηρία

Ξεχωριστό παράδειγμα αφορά γονέα ή νόμιμο φροντιστή εξαρτώμενου τέκνου με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%.

Το υποθετικό νοικοκυριό έχει ετήσιο εισόδημα *21.000 ευρώ, περιουσιακά στοιχεία συνολικής αξίας *270.000 ευρώ και εξαρτώμενο παιδί με πιστοποιημένη αναπηρία 70%.

Η νέα πρόβλεψη διευρύνει την αντιμετώπιση τέτοιων περιπτώσεων, καθώς, εφόσον πληρούνται τα προβλεπόμενα κριτήρια, η συγκεκριμένη ιδιότητα μπορεί να οδηγήσει στον χαρακτηρισμό του οφειλέτη ως ευάλωτου και να ενεργοποιήσει τις αντίστοιχες προβλέψεις του εξωδικαστικού μηχανισμού.

Το συνδυαστικό παράδειγμα: Χρέος 150.000 ευρώ και διαθέσιμα 20.000

Το πιο χαρακτηριστικό σενάριο συνδυάζει αρκετές από τις νέες αλλαγές.

Ένας οφειλέτης έχει χρέος 150.000 ευρώ και διαθέτει περίπου *20.000 ευρώ. Στο παράδειγμα υποτίθεται ότι ο πιστωτής ζητούσε αρχικά προκαταβολή *40%, δηλαδή:

150.000 × 40% = 60.000 ευρώ.

Ο οφειλέτης δεν μπορεί να καλύψει το ποσό αυτό, αφού διαθέτει μόλις 20.000 ευρώ.

Με το νέο πλαφόν του 15%, η ανώτατη προκαταβολή διαμορφώνεται σε:

150.000 × 15% = 22.500 ευρώ.

Το διαθέσιμο ποσό των 20.000 ευρώ πλέον βρίσκεται πολύ κοντά στην ανώτατη προκαταβολή που προβλέπει το νέο πλαίσιο.

Παράλληλα, η διαδικασία αποκτά συγκεκριμένα χρονικά όρια: πλήρης φάκελος, απάντηση του πιστωτή εντός έως τριών μηνών και στη συνέχεια συγκεκριμένο περιθώριο για την ανταπόκριση του οφειλέτη. Το συνολικό πλαίσιο στο συγκεκριμένο παράδειγμα προβλέπει διαδικασία που μπορεί να ολοκληρωθεί εντός έως έξι μηνών.

Προστασία της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στο παράδειγμα προστασίας της κύριας κατοικίας.

Έστω οφειλέτης με συνολικές οφειλές *300.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας *150.000 ευρώ και άλλα ακίνητα συνολικής αξίας 50.000 ευρώ.

Ο οφειλέτης προσφεύγει στον εξωδικαστικό μηχανισμό και δηλώνει ότι επιθυμεί να προστατεύσει την κύρια κατοικία του, συναινώντας παράλληλα στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων.

Η νέα διαδικασία διαχωρίζει την κύρια κατοικία από την υπόλοιπη περιουσία. Η ρύθμιση υπολογίζεται με βάση την αξία της κατοικίας, ενώ τα λοιπά ακίνητα μπορούν να ρευστοποιηθούν για την ικανοποίηση των πιστωτών.

Στο συγκεκριμένο παράδειγμα:

• αρχική οφειλή: 300.000 ευρώ
• κύρια κατοικία: 150.000 ευρώ
• λοιπά ακίνητα προς ρευστοποίηση: 50.000 ευρώ
• οφειλή που τίθεται σε ρύθμιση με βάση το παράδειγμα: 150.000 ευρώ
• διάρκεια ρύθμισης: έως 35 έτη, ανάλογα με την εισοδηματική κατάσταση.

Με την υπογραφή της σύμβασης προβλέπεται προστασία της κύριας κατοικίας από πλειστηριασμό από τους πιστωτές που συμμετέχουν στη ρύθμιση, εφόσον ο οφειλέτης τηρεί τους όρους της. Η σύμβαση αποκτά επίσης ισχύ εκτελεστού τίτλου.

Δεν σημαίνει αυτόματα «κούρεμα» σε κάθε περίπτωση

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στο συγκεκριμένο σημείο. Η μείωση που εμφανίζεται στο παράδειγμα από τις 300.000 στις 150.000 ευρώ δεν παρουσιάζεται ως γενική άφεση χρέους.

Ο υπολογισμός γίνεται από τον αλγόριθμο με βάση την αξία της κύριας κατοικίας, ώστε να προκύψει βιώσιμη δόση και να προστατευθεί η κατοικία, ενώ οι πιστωτές ικανοποιούνται και μέσω της ρευστοποίησης της υπόλοιπης περιουσίας.

Εάν, για παράδειγμα, τα υπόλοιπα ακίνητα έχουν αξία 160.000 ευρώ αντί για 50.000 ευρώ, η επιπλέον περιουσία μπορεί να αξιοποιηθεί για την ικανοποίηση των πιστωτών. Σε αυτή την περίπτωση, η ύπαρξη περιουσίας μεγαλύτερης από το υπόλοιπο χρέος σημαίνει ότι δεν προκύπτει αντίστοιχο «κούρεμα» της οφειλής.

Τι αλλάζει συνολικά για τους οφειλέτες

Τα αριθμητικά παραδείγματα δείχνουν ότι η βασική φιλοσοφία των αλλαγών είναι να μεταφερθεί η διαδικασία από μια διαπραγμάτευση με λιγότερα σαφή όρια σε ένα περισσότερο τυποποιημένο πλαίσιο.

Οι βασικές αλλαγές συνοψίζονται σε τέσσερις άξονες:

1. Μικρότερη προκαταβολή:
Το ανώτατο όριο 15% μειώνει σημαντικά το ποσό που πρέπει να διαθέσει άμεσα ο οφειλέτης.

2. Συγκεκριμένες προθεσμίες:
Οι πιστωτές αποκτούν σαφές χρονικό περιθώριο για να απαντήσουν σε πλήρεις αιτήσεις ρύθμισης.

3. Οικονομικές συνέπειες για παραβάσεις:
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μη συμμόρφωσης προβλέπεται πίστωση υπέρ του οφειλέτη, όπως οι πέντε δόσεις στο παράδειγμα των 600 ευρώ.

4. Περισσότερη προστασία και διαφάνεια:
Ο οφειλέτης αποκτά πιο συγκεκριμένο δικαίωμα ενημέρωσης για το χρέος του, ενώ διευρύνονται οι προβλέψεις για ευάλωτες κατηγορίες και για την προστασία της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού.

Σε κάθε περίπτωση, τα παραδείγματα δεν σημαίνουν ότι όλοι οι οφειλέτες θα έχουν τις ίδιες μειώσεις ή τις ίδιες δόσεις. Η τελική ρύθμιση εξαρτάται από τα πραγματικά εισοδήματα, την περιουσία, το ύψος και το είδος της οφειλής και τα κριτήρια που θα προβλέπει το τελικό θεσμικό πλαίσιο.