Διαβάστε το AthensPolitics στο Google News
Οι προσδοκίες για αποκλιμάκωση της έντασης με το Ιράν πιέζουν προς τα κάτω πετρέλαιο και φυσικό αέριο – Γιατί η διεθνής υποχώρηση των τιμών δεν μεταφράζεται άμεσα σε φθηνότερους λογαριασμούς για νοικοκυριά και επιχειρήσεις στην Ελλάδα
Ανάσα στις διεθνείς αγορές ενέργειας δημιουργεί η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ΗΠΑ και η επικράτηση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο, καθώς ενισχύονται οι προσδοκίες ότι η Ουάσιγκτον θα αναζητήσει διπλωματική διέξοδο στην κρίση με το Ιράν. Η αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών ανησυχιών αποτυπώνεται ήδη στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει ότι ο φετινός χειμώνας θα είναι οικονομικότερος για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά.
Οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι ΗΠΑ δεν σχεδιάζουν άμεσα νέα πλήγματα στο Ιράν συνέβαλαν στην υποχώρηση των ενεργειακών συμβολαίων. Παράλληλα, η αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών στο Κογκρέσο δημιουργεί την προσδοκία ότι θα αυξηθεί η πίεση προς τον Λευκό Οίκο για περιορισμό της πολεμικής κλιμάκωσης.
Η αγορά, πάντως, δεν έχει ακόμη λόγους να θεωρεί ότι η ενεργειακή κρίση έχει τελειώσει. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και η πορεία των εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο εξακολουθούν να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες.
Η πολιτική ανατροπή στις ΗΠΑ και η αντίδραση των αγορών
Η εκλογική ήττα του Τραμπ και η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς άλλαξαν τις προσδοκίες των επενδυτών για την επόμενη ημέρα στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Η αγορά εκτιμά ότι ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών μπορεί να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση για διπλωματική διαχείριση της κρίσης με την Τεχεράνη και να περιορίσει τα περιθώρια για νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η δήλωση του Αμερικανού προέδρου ότι δεν υπάρχουν άμεσα σχέδια για νέα πλήγματα στο Ιράν ενίσχυσε αυτή την εικόνα. Η υποχώρηση των τιμών, ωστόσο, αντανακλά κυρίως τις προσδοκίες για μελλοντική αποκλιμάκωση και όχι κάποια οριστική συμφωνία ή αποκατάσταση της ενεργειακής τροφοδοσίας.
Η πολιτική εξέλιξη έχει και μια ευρύτερη διάσταση: η αύξηση των τιμών της βενζίνης και η επιβάρυνση των οικογενειακών προϋπολογισμών αποτέλεσαν παράγοντες δυσαρέσκειας στις ΗΠΑ. Το ενεργειακό κόστος αναδεικνύεται έτσι σε ζήτημα με άμεσες οικονομικές και πολιτικές συνέπειες.
Πτώση στο φυσικό αέριο, υποχώρηση στο πετρέλαιο
Στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, ο δείκτης TTF, που αποτελεί το βασικό σημείο αναφοράς για τις συναλλαγές στην Ευρώπη, υποχώρησε κατά 6,7%, φτάνοντας στα 84,5 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν στις 5 Νοεμβρίου.
Στην αγορά πετρελαίου, το Brent κινήθηκε επίσης πτωτικά μετά τις αμερικανικές εκλογές. Οι προσδοκίες για περιορισμό της έντασης στη Μέση Ανατολή μείωσαν το λεγόμενο γεωπολιτικό ασφάλιστρο, δηλαδή την πρόσθετη επιβάρυνση που ενσωματώνουν οι αγορές στις τιμές όταν υπάρχει κίνδυνος διακοπής της παραγωγής ή των μεταφορών.
Η υποχώρηση είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί για να αντιστρέψει αυτομάτως την εικόνα στην ευρωπαϊκή αγορά. Οι τιμές εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους, ενώ η αβεβαιότητα για την επάρκεια των προμηθειών παραμένει.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κρίσιμος παράγοντας
Για την Ευρώπη, καθοριστικό ζήτημα είναι η εξέλιξη της κρίσης γύρω από το Ιράν και η δυνατότητα αποκατάστασης της ομαλής ροής ενεργειακών φορτίων από τον Περσικό Κόλπο.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως. Οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία τους μπορεί να επηρεάσει άμεσα την προσφορά, να αυξήσει το κόστος μεταφοράς και να προκαλέσει νέες ανατιμήσεις.
Όπως επισημαίνεται σε ευρωπαϊκές αναλύσεις, η απουσία συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για την ομαλή λειτουργία των θαλάσσιων οδών θα μπορούσε να διατηρήσει την ενεργειακή πίεση στην Ευρώπη. Αντίστοιχα, μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να ανατρέψει γρήγορα την πρόσφατη πτωτική τάση.
Επομένως, η αγορά παρακολουθεί όχι μόνο τις πολιτικές δηλώσεις, αλλά και τις πραγματικές εξελίξεις στις εξαγωγές, στις μεταφορές και στην ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών.
Γιατί οι Έλληνες καταναλωτές δεν θα δουν άμεσα φθηνότερους λογαριασμούς
Η υποχώρηση των διεθνών τιμών δεν περνά αυτομάτως και με την ίδια ταχύτητα στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και θέρμανσης. Η τελική τιμή για τον καταναλωτή εξαρτάται από το κόστος προμήθειας, τα συμβόλαια των εταιρειών, τη χρονική στιγμή αγοράς της ενέργειας και τη διαμόρφωση της χονδρεμπορικής αγοράς.
Στην Ελλάδα, η εικόνα του Νοεμβρίου παραμένει ιδιαίτερα πιεστική. Η μέση χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας τον Οκτώβριο διαμορφώθηκε περίπου στα 197 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αυξημένη κατά 26% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο. Στις αρχές Νοεμβρίου, η τιμή στη χονδρεμπορική αγορά ξεπέρασε τα 312 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο που παραπέμπει στην ενεργειακή κρίση του 2022.
Οι αυξήσεις έχουν ήδη αποτυπωθεί στα τιμολόγια του Νοεμβρίου, με σημαντικές ανατιμήσεις σε αρκετά πράσινα τιμολόγια. Για τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κυμαινόμενα προγράμματα, η εξέλιξη της χονδρεμπορικής αγοράς θα συνεχίσει να έχει ιδιαίτερη σημασία.
Τα σταθερά τιμολόγια προσφέρουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα απέναντι στις μηνιαίες διακυμάνσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι πάντοτε οικονομικότερα για κάθε καταναλωτή. Η επιλογή εξαρτάται από το ύψος της κατανάλωσης, τη διάρκεια της σύμβασης και τους επιμέρους όρους κάθε προγράμματος.
Το φυσικό αέριο επηρεάζει και το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος
Η τιμή του φυσικού αερίου έχει ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική αγορά, καθώς το καύσιμο συμμετέχει σημαντικά στην ηλεκτροπαραγωγή. Όταν αυξάνεται το κόστος του, επιβαρύνεται και το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός που μπορεί να μεταφερθεί στη χονδρεμπορική αγορά.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί διπλή πίεση στα νοικοκυριά: από τη μία πλευρά, το φυσικό αέριο χρησιμοποιείται για θέρμανση, ενώ από την άλλη επηρεάζει και το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος.
Η αυξημένη εξάρτηση της ευρωπαϊκής αγοράς από τις διεθνείς προμήθειες και τις διακυμάνσεις των τιμών καθιστά δύσκολη την πρόβλεψη του συνολικού ενεργειακού κόστους για τους επόμενους μήνες.
Ο φόβος ενός ακριβού χειμώνα παραμένει
Παρά την πρόσφατη υποχώρηση των διεθνών τιμών, οι παράγοντες που καθορίζουν το κόστος ενέργειας δεν έχουν εξαλειφθεί. Η πορεία της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η ασφάλεια των μεταφορών, η επάρκεια των αποθεμάτων και οι καιρικές συνθήκες θα διαμορφώσουν το τελικό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα είναι ακόμη πιο άμεσο, καθώς οι αυξήσεις στη χονδρεμπορική αγορά έχουν ήδη επιβαρύνει τα τιμολόγια του Νοεμβρίου. Ακόμη και αν οι διεθνείς τιμές συνεχίσουν να υποχωρούν, θα χρειαστεί χρόνος μέχρι να φανεί η επίδραση στη λιανική αγορά.
Η εκλογική ήττα του Τραμπ δημιουργεί, συνεπώς, ένα παράθυρο αισιοδοξίας για την ενεργειακή αγορά, όχι όμως και εγγύηση για φθηνότερη θέρμανση και ηλεκτρικό ρεύμα. Το αν ο φετινός χειμώνας θα αποδειχθεί τελικά λιγότερο επιβαρυντικός θα εξαρτηθεί από το εάν η πολιτική αποκλιμάκωση μετατραπεί σε πραγματική αποκατάσταση της ενεργειακής ομαλότητας.
