Διαβάστε το AthensPolitics στο Google News
Από την Καλαμάτα ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε χρηματοδοτήσεις για ανακύκλωση, ενεργειακές οφειλές, σχολεία και οδοποιία – Στο παρασκήνιο, η πίεση των δημάρχων για τους μειωμένους πόρους και το έλλειμμα χρηματοδότησης της Αυτοδιοίκησης
Με ένα πακέτο έξι άμεσων μέτρων και δύο πρόσθετων ενεργειακών πρωτοβουλιών επιχείρησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης να απαντήσει στις αυξανόμενες πιέσεις που δέχεται η Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά και στις επικρίσεις που διατυπώνονται ακόμη και από δημάρχους που προέρχονται από τη Νέα Δημοκρατία.
Η παρουσία του πρωθυπουργού στο ετήσιο συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), στην Καλαμάτα, την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, είχε ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Οι δήμοι αντιμετωπίζουν αυξημένο λειτουργικό κόστος, κυρίως λόγω της ενέργειας, των καυσίμων και των μισθολογικών υποχρεώσεων, ενώ οι εκπρόσωποί τους ζητούν μεγαλύτερη και σταθερότερη κρατική χρηματοδότηση.
Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε παρεμβάσεις που, σε συνδυασμό, υπερβαίνουν τα 500 εκατ. ευρώ σε άμεσες και προγραμματισμένες ενισχύσεις, ενώ παρουσίασε και πρόσθετες προβλέψεις για την οδοποιία, τη συντήρηση σχολικών κτιρίων και την ενεργειακή διαχείριση. Παράλληλα, επιχείρησε να συνδέσει τις ανακοινώσεις με τον απολογισμό της κυβερνητικής πολιτικής για την Αυτοδιοίκηση και να στείλει μήνυμα συνεργασίας προς τους δημάρχους.
Η πολιτική πίεση και το μήνυμα προς τους δημάρχους
Η ανακοίνωση των μέτρων ήρθε σε μια περίοδο κατά την οποία οι αιρετοί της Αυτοδιοίκησης εκφράζουν έντονη δυσαρέσκεια για την οικονομική κατάσταση των δήμων. Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, ο οποίος προέρχεται από τη Νέα Δημοκρατία, περιέγραψε την οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν οι δημοτικές αρχές, κάνοντας λόγο για χρηματοδοτικό κενό περίπου 2,5 δισ. ευρώ.
Όπως επισήμανε, η αύξηση του κόστους ενέργειας, καυσίμων, μισθοδοσίας και λειτουργίας των δημοτικών υπηρεσιών έχει περιορίσει σημαντικά την πραγματική αγοραστική δύναμη των διαθέσιμων πόρων. Η συζήτηση δεν αφορά μόνο την επάρκεια των κονδυλίων, αλλά και τη δυνατότητα των δήμων να ανταποκρίνονται στις καθημερινές ανάγκες των κατοίκων τους.
Για το Μέγαρο Μαξίμου, η διαχείριση της σχέσης με την ΚΕΔΕ έχει και πολιτική διάσταση. Οι δήμαρχοι αποτελούν σημαντικούς συνομιλητές των τοπικών κοινωνιών και η διατήρηση λειτουργικών σχέσεων με τις δημοτικές αρχές αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όσο πλησιάζει η επόμενη εκλογική αναμέτρηση.
Στην ίδια αυτοδιοικητική συζήτηση συμμετέχουν εκπρόσωποι διαφορετικών πολιτικών χώρων, μεταξύ των οποίων ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας. Η κυβέρνηση καλείται, επομένως, να διαχειριστεί όχι μόνο τις οικονομικές διεκδικήσεις, αλλά και ένα πεδίο στο οποίο συναντώνται διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες και τοπικές συμμαχίες.
Τα 300 εκατ. ευρώ για την ανακύκλωση και τα 240 εκατ. για τις ενεργειακές οφειλές
Κεντρική θέση στο πακέτο των ανακοινώσεων κατέχουν δύο χρηματοδοτήσεις συνολικού ύψους 540 εκατ. ευρώ.
Η πρώτη αφορά τη διάθεση 300 εκατ. ευρώ από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), τα οποία θα πιστωθούν άμεσα στους δήμους για την υλοποίηση έργων ανακύκλωσης. Οι δημοτικές αρχές θα μπορούν να κατευθύνουν τους πόρους σε παρεμβάσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των περιοχών τους.
Η δεύτερη αφορά τη διάθεση 240 εκατ. ευρώ μέσα στον Νοέμβριο για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών των δήμων προς τους παρόχους ενέργειας. Πρόκειται για παρέμβαση που αποσκοπεί στην αποσυμφόρηση των δημοτικών προϋπολογισμών, οι οποίοι επιβαρύνονται από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και τις συσσωρευμένες υποχρεώσεις.
Οι δύο αυτές χρηματοδοτήσεις αποτελούν τον άμεσο πυρήνα της οικονομικής ενίσχυσης που ανακοινώθηκε στην Καλαμάτα.
Διπλασιασμός της επιχορήγησης για τα σχολεία
Μία ακόμη παρέμβαση αφορά τη συντήρηση των σχολικών κτιρίων. Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι η ετήσια κρατική επιχορήγηση για τις σχετικές εργασίες θα διπλασιαστεί, ενισχύοντας τους διαθέσιμους πόρους των δήμων για επισκευές και παρεμβάσεις στις σχολικές εγκαταστάσεις.
Η εξαγγελία αυτή συνδέεται και με το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», μέσω του οποίου προβλέπεται να διατεθούν συνολικά 400 εκατ. ευρώ την επόμενη τετραετία για την ανακατασκευή σχεδόν 2.000 σχολείων σε όλη τη χώρα.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τις δύο παρεμβάσεις ως συμπληρωματικές: η μία αφορά τη συστηματική συντήρηση των σχολικών υποδομών από τους δήμους και η άλλη εκτεταμένες εργασίες αναβάθμισης σε μεγάλο αριθμό σχολικών μονάδων.
200 εκατ. ευρώ τον χρόνο για την αστική οδοποιία
Σημαντική θέση στις ανακοινώσεις είχε και η εσωτερική οδοποιία, ένα από τα ζητήματα που οι δήμαρχοι θέτουν σταθερά ως προτεραιότητα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι προβλέπεται να διατεθούν 200 εκατ. ευρώ ετησίως για την επόμενη τετραετία, με στόχο τη χρηματοδότηση έργων βελτίωσης του οδικού δικτύου μέσα στον αστικό ιστό.
Η χρηματοδότηση θα προέλθει από ειδικό τέλος, το οποίο, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, θα τεθεί σε εφαρμογή όταν ομαλοποιηθεί η αγορά καυσίμων. Επομένως, η συγκεκριμένη εξαγγελία δεν αφορά άμεση εκταμίευση, αλλά έναν σχεδιασμό που συνδέεται με την εξέλιξη των διεθνών τιμών.
Αύξηση του τέλους παρεπιδημούντων από 0,75% σε 1%
Στο πλαίσιο της ενίσχυσης των ιδίων εσόδων της Αυτοδιοίκησης, ανακοινώθηκε επίσης η δυνατότητα αύξησης του τέλους παρεπιδημούντων από 0,75% σε 1%.
Το τέλος αφορά επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό και τη φιλοξενία και αποτελεί πόρο των δήμων. Η αναπροσαρμογή θα μπορεί να επιλεγεί από τις δημοτικές αρχές, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να ενισχύσουν τα έσοδά τους, ιδίως σε περιοχές με αυξημένη τουριστική δραστηριότητα.
Η επιλογή αυτή μεταφέρει μέρος της ευθύνης για την αξιοποίηση του μέτρου στις ίδιες τις δημοτικές διοικήσεις, καθώς δεν πρόκειται για οριζόντια υποχρεωτική αύξηση σε όλους τους δήμους.
Τα 50 εκατ. ευρώ για μπαταρίες και οι δύο παρεμβάσεις με τη ΔΕΗ
Στο ενεργειακό σκέλος του πακέτου περιλαμβάνεται πρόσθετη χρηματοδότηση 50 εκατ. ευρώ για την προμήθεια συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.
Στόχος είναι οι δήμοι να μπορούν να αξιοποιούν καλύτερα την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από τοπικές ανανεώσιμες πηγές, αποθηκεύοντάς την για αυτοκατανάλωση. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να περιοριστεί η εξάρτηση των δημοτικών υπηρεσιών από το δίκτυο και να μειωθεί το ενεργειακό κόστος σε βάθος χρόνου.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε δύο πρόσθετες πρωτοβουλίες σε συνεργασία με τη ΔΕΗ.
Η πρώτη αφορά τη διαμόρφωση πρόσθετης ρύθμισης για τις εναπομείνασες οφειλές των δήμων προς την επιχείρηση, συνολικού ύψους έως 60 εκατ. ευρώ.
Η δεύτερη αφορά την έναρξη συζητήσεων για τη δημιουργία ειδικού τιμολογίου ηλεκτρικής ενέργειας για τους δήμους. Ο πρωθυπουργός διευκρίνισε ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία θα δρομολογηθεί όταν υπάρξει αποκλιμάκωση της αναταραχής στις ενεργειακές αγορές.
Ο κυβερνητικός απολογισμός: Από τα 1,8 στα 3 δισ. ευρώ
Στην ομιλία του ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε και τα στοιχεία της κυβέρνησης για την πορεία της κρατικής χρηματοδότησης προς τους δήμους.
Όπως ανέφερε, οι διαθέσιμοι πόροι αυξήθηκαν από λιγότερα από 1,8 δισ. ευρώ το 2019 σε περίπου 3 δισ. ευρώ το 2026, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 67%.
Επιπλέον, αναφέρθηκε στις σχεδόν 20.000 προσλήψεις προσωπικού στους δήμους, καθώς και στην εφαρμογή του κριτηρίου εντοπιότητας, το οποίο αποσκοπεί στη διευκόλυνση της στελέχωσης απομακρυσμένων, ορεινών και νησιωτικών περιοχών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, ο οποίος, σύμφωνα με την κυβέρνηση, αποσαφηνίζει και ενοποιεί αρμοδιότητες που μέχρι σήμερα ήταν κατανεμημένες σε διαφορετικές νομοθετικές διατάξεις.
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η ενίσχυση των δήμων πρέπει να συνοδεύεται από αποτελεσματική διαχείριση των πόρων, καλώντας τους αιρετούς να επιδείξουν δημοσιονομική υπευθυνότητα και να ελέγξουν πρακτικές που επιβαρύνουν τους προϋπολογισμούς, όπως οι άσκοπες απευθείας αναθέσεις και η υπερβολική προσφυγή σε έκτακτο προσωπικό.
Η διαφωνία για το ύψος της χρηματοδότησης
Παρά τις κυβερνητικές ανακοινώσεις, η συζήτηση για το συνολικό ύψος των πόρων που δικαιούνται οι δήμοι παραμένει ανοιχτή.
Η ΚΕΔΕ επισημαίνει ότι οι αυξημένες ανάγκες και το κόστος λειτουργίας έχουν δημιουργήσει σημαντικό χρηματοδοτικό κενό. Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση προβάλλει την αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης και τις πρόσθετες παρεμβάσεις ως απόδειξη ότι στηρίζει την Αυτοδιοίκηση μέσα στα δημοσιονομικά περιθώρια της χώρας.
Στο δημόσιο διάλογο έχουν διατυπωθεί και πιο αιχμηρές επικρίσεις για την απόσταση ανάμεσα στους θεσμοθετημένους πόρους που, σύμφωνα με εκπροσώπους της Αυτοδιοίκησης, αναλογούν στους δήμους και στα ποσά που τελικά μεταφέρονται. Η κριτική αυτή συνδέεται με το ζήτημα των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων και με το κατά πόσο οι σημερινές μεταβιβάσεις ανταποκρίνονται στις προβλεπόμενες ανάγκες.
Επομένως, οι νέες εξαγγελίες δεν κλείνουν αυτομάτως τη συζήτηση για τη χρηματοδοτική επάρκεια των δήμων. Το κρίσιμο ζήτημα θα είναι τόσο η ταχύτητα με την οποία θα υλοποιηθούν οι ανακοινώσεις όσο και το εάν οι πόροι θα αποδειχθούν επαρκείς για τις διαρκείς λειτουργικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Το επόμενο πολιτικό ραντεβού στις Σέρρες
Η επίσκεψη στην Καλαμάτα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα περιοδειών του πρωθυπουργού στην περιφέρεια, με επόμενο σταθμό τις Σέρρες την Κυριακή 8 Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι επισκέψεις θα συνεχιστούν το επόμενο διάστημα, παράλληλα με την κυβερνητική δραστηριότητα. Η προσπάθεια αυτή συνδυάζεται με την επιδίωξη της Νέας Δημοκρατίας να διατηρήσει ισχυρούς δεσμούς με τις τοπικές κοινωνίες και τους αυτοδιοικητικούς εκπροσώπους της.
Το πακέτο για τους δήμους αποτελεί, έτσι, ταυτόχρονα μια δέσμη οικονομικών παρεμβάσεων και μια απάντηση στις πιέσεις που έχουν αναπτυχθεί στο εσωτερικό της Αυτοδιοίκησης. Η πραγματική αποτελεσματικότητά του θα κριθεί από την εφαρμογή των μέτρων, την κάλυψη των συσσωρευμένων υποχρεώσεων και τη δυνατότητα των δήμων να χρηματοδοτούν σταθερά τις υπηρεσίες και τις υποδομές τους.
