Οι ψηφιακές διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ εντοπίζουν αποκλίσεις σε έσοδα, ΦΠΑ και τραπεζικούς λογαριασμούς – Πώς διαμορφώνεται το «προφίλ κινδύνου» επιχειρήσεων και φυσικών προσώπων, τι ελέγχεται στα ακίνητα και ποιοι είναι οι εισπρακτικοί στόχοι για το 2026

Στοχευμένους ελέγχους σε επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα που εμφανίζουν ενδείξεις απόκρυψης εισοδημάτων ή αδήλωτων συναλλαγών εντείνει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, αξιοποιώντας ολοένα περισσότερα ψηφιακά δεδομένα. Οι αποκλίσεις ανάμεσα στις εισπράξεις μέσω POS και στα έσοδα που δηλώνονται στο myDATA, οι διαφορές στις δηλώσεις ΦΠΑ, αλλά και οι τραπεζικές καταθέσεις που δεν συμβαδίζουν με τα δηλωμένα εισοδήματα αποτελούν βασικά κριτήρια για την ιεράρχηση των υποθέσεων.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται οι έλεγχοι στα ακίνητα, με έμφαση στα εισοδήματα από συμβατικές και βραχυχρόνιες μισθώσεις, αλλά και στις αγοραπωλησίες. Η φορολογική διοίκηση επιχειρεί να αξιοποιήσει τη διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων, ώστε να εντοπίζει περιπτώσεις στις οποίες τα στοιχεία που δηλώνονται σε μία υπηρεσία δεν συμφωνούν με εκείνα που καταγράφονται σε άλλη.
Παράλληλα, η ΑΑΔΕ έχει θέσει για το 2026 στόχο την είσπραξη 3,2 δισ. ευρώ από παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές, με σημαντικό μέρος του ποσού να αφορά χρέη από ΦΠΑ.
Πώς δημιουργείται το «προφίλ κινδύνου»
Το βασικό εργαλείο για την επιλογή των υποθέσεων που θα ελεγχθούν είναι η διαμόρφωση ενός «προφίλ κινδύνου» για κάθε φορολογούμενο. Αυτό προκύπτει από τη σύγκριση πληροφοριών που αντλούνται από διαφορετικές βάσεις δεδομένων και ηλεκτρονικά συστήματα.
Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί εργαλεία ανάλυσης μεγάλου όγκου δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης, προκειμένου να εντοπίζει επαναλαμβανόμενες αποκλίσεις και να κατευθύνει τους ελεγκτές στις υποθέσεις που παρουσιάζουν ισχυρότερες ενδείξεις φορολογικών παραβάσεων.
Η ύπαρξη μιας μεμονωμένης διαφοράς δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει διαπραχθεί φορολογική παράβαση. Μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικό χρόνο καταχώρισης μιας συναλλαγής, σε επιστροφή χρημάτων ή σε άλλη νόμιμη αιτία. Όταν όμως η ίδια εικόνα επαναλαμβάνεται σε διαδοχικές περιόδους και επιβεβαιώνεται από περισσότερες πηγές δεδομένων, η υπόθεση μπορεί να αποκτήσει υψηλότερη προτεραιότητα για έλεγχο.
POS, myDATA και ΦΠΑ: Οι αποκλίσεις που κινητοποιούν τους ελεγκτές
Ένα από τα βασικά πεδία διασταυρώσεων αφορά τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν συναλλαγές μέσω POS.
Οι ελεγκτές εξετάζουν εάν οι πληρωμές που καταγράφονται στα τερματικά καρτών αντιστοιχούν στα παραστατικά που έχουν διαβιβαστεί στην πλατφόρμα myDATA και εάν τα αντίστοιχα έσοδα έχουν συμπεριληφθεί στις δηλώσεις ΦΠΑ.
Για παράδειγμα, όταν οι εισπράξεις μέσω καρτών εμφανίζονται συστηματικά υψηλότερες από τα έσοδα που έχουν δηλωθεί στα ηλεκτρονικά βιβλία, δημιουργείται μια απόκλιση που μπορεί να αποτελέσει αφορμή για περαιτέρω διερεύνηση.
Η εικόνα γίνεται πιο επιβαρυντική όταν η διαφορά εμφανίζεται και στις περιοδικές δηλώσεις ΦΠΑ. Σε αυτή την περίπτωση, η ΑΑΔΕ μπορεί να εξετάσει εάν υπάρχουν συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν αλλά δεν δηλώθηκαν με τον προβλεπόμενο τρόπο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η χρονική αντιστοίχιση των στοιχείων. Μια πληρωμή μπορεί να έχει καταγραφεί σε διαφορετική ημερομηνία από την έκδοση του παραστατικού ή να αφορά επιστροφή χρημάτων. Επομένως, η επαναλαμβανόμενη απόκλιση και η συνολική εικόνα των συναλλαγών είναι εκείνες που καθορίζουν εάν απαιτείται αναλυτικός έλεγχος.
Τραπεζικές καταθέσεις που δεν δικαιολογούνται από τα δηλωμένα εισοδήματα
Στο μικροσκόπιο βρίσκονται και οι τραπεζικοί λογαριασμοί φυσικών προσώπων, καθώς οι πιστώσεις συγκρίνονται με τα εισοδήματα που έχουν δηλωθεί στην εφορία.
Το ενδιαφέρον των ελεγκτών επικεντρώνεται κυρίως σε επαναλαμβανόμενες καταθέσεις ή σε χρηματικά ποσά που εμφανίζουν σημαντική απόκλιση από την οικονομική εικόνα που προκύπτει από τις φορολογικές δηλώσεις.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, το επόμενο βήμα είναι να εξακριβωθεί η προέλευση των χρημάτων. Μια τραπεζική πίστωση δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη αδήλωτου εισοδήματος, καθώς μπορεί να αφορά μεταφορά μεταξύ λογαριασμών του ίδιου προσώπου, επιστροφή χρημάτων ή άλλη συναλλαγή που δικαιολογείται από τα σχετικά παραστατικά.
Εφόσον, όμως, δεν προκύπτει επαρκής αιτιολόγηση, η υπόθεση μπορεί να οδηγηθεί σε περαιτέρω φορολογικό έλεγχο.
Ακίνητα: Στο επίκεντρο τα ενοίκια και οι βραχυχρόνιες μισθώσεις
Σημαντικό πεδίο ελέγχων αποτελούν τα ακίνητα και τα εισοδήματα που προκύπτουν από την εκμετάλλευσή τους.
Οι διασταυρώσεις καλύπτουν τόσο τις συμβατικές μισθώσεις όσο και τις βραχυχρόνιες μισθώσεις μέσω πλατφορμών όπως η Airbnb και άλλες αντίστοιχες υπηρεσίες.
Οι ελεγκτές αναζητούν διαφορές ανάμεσα στα στοιχεία που είναι διαθέσιμα για τις μισθώσεις και στα ποσά που δηλώνονται από τους ιδιοκτήτες στις φορολογικές τους δηλώσεις. Στόχος είναι να εντοπίζονται περιπτώσεις στις οποίες τα πραγματικά έσοδα από την εκμετάλλευση ενός ακινήτου ενδέχεται να είναι υψηλότερα από εκείνα που εμφανίζονται στη φορολογική εικόνα του ιδιοκτήτη.
Στο ίδιο πεδίο εντάσσονται και οι αγοραπωλησίες ακινήτων. Η φορολογική διοίκηση μπορεί να αξιοποιεί διαθέσιμα στοιχεία για τις συναλλαγές, προκειμένου να εξετάζει εάν οι δηλώσεις και τα οικονομικά δεδομένα των εμπλεκομένων είναι συμβατά.
Έλεγχοι και στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές
Οι διασταυρώσεις δεν περιορίζονται στις συναλλαγές που πραγματοποιούνται εντός Ελλάδας.
Για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ΑΑΔΕ μπορεί να συγκρίνει τα στοιχεία που δηλώνονται στην Ελλάδα με τις πληροφορίες που καταχωρίζονται από τους αντισυμβαλλομένους στο εξωτερικό.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να εντοπιστούν αποκλίσεις σε ενδοκοινοτικές συναλλαγές, οι οποίες ενδέχεται να σχετίζονται με ελλιπή ή ανακριβή δήλωση φορολογικών στοιχείων.
Η ψηφιακή διασταύρωση αποτελεί το πρώτο βήμα. Αν εντοπιστεί ασυμφωνία, μπορεί να ακολουθήσει αίτημα για παραστατικά, αναλυτική εξέταση των συναλλαγών ή ακόμη και επιτόπιος έλεγχος.
Από την ψηφιακή ένδειξη στον αναλυτικό έλεγχο
Η αξιοποίηση των ψηφιακών δεδομένων επιτρέπει στην ΑΑΔΕ να εντοπίζει υποθέσεις που διαφορετικά θα απαιτούσαν περισσότερο χρόνο και ανθρώπινους πόρους για να διερευνηθούν.
Ωστόσο, η ύπαρξη μιας ένδειξης δεν ισοδυναμεί με διαπίστωση φοροδιαφυγής. Η απόκλιση πρέπει να εξεταστεί, να αξιολογηθούν τα σχετικά παραστατικά και να διαπιστωθεί εάν υπάρχει νόμιμη εξήγηση.
Ανάλογα με τα ευρήματα, ο έλεγχος μπορεί να επεκταθεί σε περισσότερες φορολογικές περιόδους ή σε άλλες συναλλαγές του ίδιου φορολογουμένου. Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει επαρκές ψηφιακό αποτύπωμα, αποκτά μεγαλύτερη σημασία και ο επιτόπιος έλεγχος.
Στόχος 3,2 δισ. ευρώ από παλαιά ληξιπρόθεσμα χρέη
Πέρα από τον εντοπισμό αδήλωτων εισοδημάτων, η ΑΑΔΕ έχει θέσει ως βασική προτεραιότητα για το 2026 την είσπραξη παλαιών ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Ο συνολικός στόχος ανέρχεται σε *3,2 δισ. ευρώ, με τις παλαιές οφειλές από ΦΠΑ να αντιστοιχούν σε περίπου *1,5 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό μέρος του συνολικού εισπρακτικού στόχου, καθώς αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό του ποσού που επιδιώκει να εισπράξει η φορολογική διοίκηση από τα παλαιά χρέη.
Η προσπάθεια δεν περιορίζεται στις παλαιές οφειλές. Για τα νέα χρέη που καθίστανται ληξιπρόθεσμα μέσα στο 2026, ο στόχος εισπραξιμότητας έχει τεθεί στο 35%.
Αυτό σημαίνει ότι η ΑΑΔΕ επιδιώκει να εισπράττει 35 ευρώ για κάθε 100 ευρώ νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών, περιορίζοντας έτσι τη δημιουργία νέων συσσωρευμένων χρεών.
Μεγάλοι οφειλέτες και αναγκαστικά μέτρα είσπραξης
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στους μεγαλοοφειλέτες, για τους οποίους ο σχεδιασμός προβλέπει εισπράξεις ύψους 850 εκατ. ευρώ μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων της Ειδικής Μονάδας Είσπραξης.
Στο πεδίο των τελωνειακών οφειλών, ο στόχος για την είσπραξη ληξιπρόθεσμων χρεών ανέρχεται σε 28 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, η φορολογική διοίκηση έχει θέσει συγκεκριμένους στόχους για την κάλυψη των οφειλετών με αναγκαστικά μέτρα είσπραξης, στις περιπτώσεις όπου αυτά μπορούν νόμιμα να εφαρμοστούν.
Τα σχετικά ποσοστά έχουν διαμορφωθεί στο:
- 71% για τους οφειλέτες της φορολογικής διοίκησης.
- 80% για τους οφειλέτες της τελωνειακής διοίκησης.
Τα ποσοστά αυτά αφορούν την κάλυψη των οφειλετών με μέτρα είσπραξης και όχι το ποσοστό των χρημάτων που αναμένεται να εισπραχθεί. Η πραγματική αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων κρίνεται από τα ποσά που τελικά εισρέουν στα δημόσια ταμεία.
Τι σημαίνουν οι νέοι έλεγχοι για επιχειρήσεις και φορολογουμένους
Η εντατικοποίηση των ψηφιακών διασταυρώσεων σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις καλούνται να διατηρούν συνεπή εικόνα ανάμεσα στις εισπράξεις, στα παραστατικά που εκδίδουν, στα δεδομένα του myDATA και στις δηλώσεις ΦΠΑ.
Αντίστοιχα, για τα φυσικά πρόσωπα έχει σημασία να μπορούν να τεκμηριώνουν την προέλευση χρηματικών ποσών που εμφανίζονται στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς, όταν αυτά δεν προκύπτουν άμεσα από τα δηλωμένα εισοδήματά τους.
Στα ακίνητα, η ορθή δήλωση των μισθωμάτων και των εσόδων από βραχυχρόνιες μισθώσεις αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς οι πληροφορίες από διαφορετικές πηγές μπορούν πλέον να συγκρίνονται ευκολότερα.
Η βασική αλλαγή είναι ότι η φορολογική διοίκηση δεν εξετάζει πλέον μόνο όσα δηλώνει ο ίδιος ο φορολογούμενος, αλλά τα αντιπαραβάλλει με δεδομένα από τράπεζες, συστήματα πληρωμών, ηλεκτρονικά βιβλία και άλλες διαθέσιμες πηγές.
Η νέα εποχή των φορολογικών ελέγχων
Η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων μεταβάλλει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο επιλέγονται οι φορολογικές υποθέσεις προς έλεγχο. Αντί για οριζόντιες διαδικασίες, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να κατευθύνει τους διαθέσιμους πόρους σε περιπτώσεις όπου εντοπίζονται περισσότερες και ισχυρότερες ενδείξεις παρατυπιών.
Το επόμενο διάστημα, το βάρος αναμένεται να παραμείνει στις αποκλίσεις μεταξύ POS, myDATA και ΦΠΑ, στις τραπεζικές πιστώσεις που δεν δικαιολογούνται από τα δηλωμένα εισοδήματα, καθώς και στα εισοδήματα από ακίνητα.
Ταυτόχρονα, ο στόχος των 3,2 δισ. ευρώ από παλαιές οφειλές δείχνει ότι η προσπάθεια της φορολογικής διοίκησης κινείται σε δύο παράλληλες κατευθύνσεις: αφενός στον εντοπισμό φορολογητέας ύλης που ενδέχεται να μην έχει δηλωθεί και αφετέρου στην είσπραξη φόρων που έχουν ήδη βεβαιωθεί αλλά παραμένουν απλήρωτοι.



