ΗΠΑ-Ιράν: Στο κόκκινο η Μέση Ανατολή: Νέα αμερικανικά πλήγματα, ιρανικά αντίποινα και φόβοι για γενικευμένη σύγκρουση

Νέος γύρος στρατιωτικής κλιμάκωσης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης φέρνει ξανά στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας ευρύτερης περιφερειακής σύρραξης. Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν νέο κύμα επιθέσεων σε ιρανικούς στόχους, ενώ το Ιράν απάντησε με πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων σε χώρες της Μέσης Ανατολής. Στο επίκεντρο και πάλι τα Στενά του Ορμούζ, η ασφάλεια των αμερικανικών βάσεων και η απειλή για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Η εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέρρευσε εκ νέου, καθώς οι δύο πλευρές πέρασαν από τις απειλές σε έναν νέο κύκλο άμεσων στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν την ολοκλήρωση νέου κύματος επιθέσεων στο Ιράν, με στόχους που συνδέονται κυρίως με τις στρατιωτικές δυνατότητες των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Στο στόχαστρο βρέθηκαν συστήματα αεράμυνας, ραντάρ, εγκαταστάσεις επικοινωνιών και στρατιωτικές υποδομές που συνδέονται με τις επιχειρήσεις του Ιράν στην περιοχή.

Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι τα πλήγματα πραγματοποιήθηκαν ως απάντηση στις κινήσεις της Τεχεράνης γύρω από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, καθώς και σε προηγούμενες επιθέσεις εναντίον αμερικανικών δυνάμεων.

Η ιρανική απάντηση

Η Τεχεράνη δεν άργησε να απαντήσει.

Το Ιράν εξαπέλυσε πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων και συμφερόντων στην ευρύτερη περιοχή, με αναφορές για επιθέσεις ή απόπειρες επιθέσεων στην Ιορδανία, το Ιράκ και το Μπαχρέιν. Η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι προκάλεσε απώλειες και ζημιές σε αμερικανικές εγκαταστάσεις, όμως οι αμερικανικές αρχές αμφισβητούν ορισμένους από αυτούς τους ισχυρισμούς.

Η Ιορδανία ανακοίνωσε ότι αντιμετώπισε ιρανικές απειλές στον εναέριο χώρο της, ενώ και το Μπαχρέιν ανέφερε αναχαιτίσεις drones και πυραύλων.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεταφέρει τη σύγκρουση πέρα από τα σύνορα του Ιράν και αυξάνει τον κίνδυνο εμπλοκής χωρών που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις.

Νεκροί και τραυματίες από αμερικανικό πλήγμα

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αναφορά για θύματα σε κατοικημένη περιοχή του νότιου Ιράν.

Σύμφωνα με την ιρανική Ερυθρά Ημισέληνο, αμερικανικό πλήγμα στην περιοχή Σιρίκ, κοντά στα Στενά του Ορμούζ, έπληξε σπίτι όπου πραγματοποιούνταν γαμήλια γιορτή. Οι τελευταίες ιρανικές αναφορές κάνουν λόγο για τουλάχιστον τέσσερις νεκρούς, μεταξύ των οποίων και παιδί, καθώς και περισσότερους από 50 τραυματίες. Άλλες αναφορές ανεβάζουν τον αριθμό των τραυματιών ακόμη υψηλότερα.

Το περιστατικό έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Τεχεράνη, η οποία κατηγορεί την Ουάσινγκτον για επίθεση εναντίον αμάχων.

Οι αμερικανικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές, είχαν ως βασικό στόχο στρατιωτικές υποδομές και δυνατότητες του Ιράν. Ωστόσο, οι συνέπειες των πληγμάτων σε κατοικημένες περιοχές προσθέτουν μια ακόμη σοβαρή ανθρωπιστική διάσταση στη σύγκρουση.

Ο Τραμπ προειδοποιεί για ακόμη σκληρότερα πλήγματα

Ο Ντόναλντ Τραμπ υιοθέτησε ιδιαίτερα σκληρή στάση απέναντι στην Τεχεράνη.

Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε δικαιολογημένα τα τελευταία πλήγματα και προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε ιρανική απόπειρα αντιποίνων θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική απάντηση.

Η προειδοποίηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία οι δύο χώρες εμφανίζονται να έχουν περιορισμένα περιθώρια συνεννόησης.

Το μήνυμα της Ουάσινγκτον είναι ότι η επίθεση εναντίον αμερικανικών δυνάμεων ή συμφερόντων δεν θα μείνει αναπάντητη. Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη δηλώνει ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τη δυνατότητα να πλήξει αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή.

Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο

Πίσω από τη νέα κλιμάκωση βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό η στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ.

Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διέρχεται τεράστιος όγκος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Η ένταση στην περιοχή έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Οι τελευταίες εξελίξεις περιλαμβάνουν επιθέσεις και κινήσεις που συνδέονται με την προσπάθεια ελέγχου ή παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας. Η Ουάσινγκτον κατηγορεί την Τεχεράνη για επικίνδυνες ενέργειες στην περιοχή, ενώ το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι η δυνατότητά του να χρησιμοποιεί τα Στενά αποτελεί σημαντικό στρατηγικό όπλο.

Η ένταση αυτή έχει άμεσο οικονομικό αντίκτυπο. Η επανεμφάνιση κινδύνων για την ασφαλή διέλευση των δεξαμενόπλοιων δημιουργεί πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, με τις ευρωπαϊκές αγορές να βρίσκονται επίσης σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής.

Οι αμερικανικές βάσεις ως στόχος της Τεχεράνης

Η στρατηγική του Ιράν φαίνεται να επικεντρώνεται στην πίεση των αμερικανικών δυνάμεων χωρίς απαραίτητα να περιορίζεται στο ίδιο το ιρανικό έδαφος.

Οι αμερικανικές βάσεις στην Ιορδανία, στο Ιράκ και στις χώρες του Κόλπου αποτελούν κρίσιμους κόμβους για τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ στην περιοχή και ταυτόχρονα πιθανούς στόχους ιρανικών αντιποίνων.

Αυτό δημιουργεί ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο δίλημμα για τις χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις: από τη μία πλευρά αποτελούν συμμάχους ή εταίρους της Ουάσινγκτον, από την άλλη κινδυνεύουν να μετατραπούν σε πεδίο αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Ιράν.

Η Ιορδανία και το Μπαχρέιν έχουν ήδη βρεθεί αντιμέτωπα με ιρανικές επιθέσεις ή απόπειρες επιθέσεων, ενώ η περιοχή του Κόλπου παραμένει σε κατάσταση υψηλού συναγερμού.

Μια εκεχειρία που αποδεικνύεται εξαιρετικά εύθραυστη

Η σημερινή αναζωπύρωση της σύγκρουσης δεν εμφανίστηκε από το πουθενά.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν είχαν προηγουμένως περάσει από έναν κύκλο εχθροπραξιών και στη συνέχεια σε μια εύθραυστη παύση των συγκρούσεων. Για ένα διάστημα επικράτησε σχετική ηρεμία, όμως οι διαφωνίες παρέμειναν άλυτες.

Οι τελευταίες επιθέσεις αποτελούν, σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές, την πιο σοβαρή ανταλλαγή πυρών εδώ και εβδομάδες.

Η επανέναρξη των επιχειρήσεων δείχνει ότι η προηγούμενη κατάπαυση του πυρός δεν έχει δημιουργήσει σταθερό μηχανισμό για την αποτροπή μιας νέας σύγκρουσης.

Η διπλωματία σε αδιέξοδο

Παρά την ένταση, η διπλωματική οδός δεν έχει εγκαταλειφθεί πλήρως.

Η Τεχεράνη έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής σε συνομιλίες υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ η αμερικανική πλευρά συνεχίζει να χρησιμοποιεί έναν συνδυασμό στρατιωτικής πίεσης και οικονομικών κυρώσεων.

Ωστόσο, όσο συνεχίζονται οι επιθέσεις, τόσο δυσκολότερη γίνεται η δημιουργία των απαραίτητων συνθηκών για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.

Η κάθε νέα πυραυλική επίθεση δημιουργεί πολιτική πίεση στην αντίπαλη πλευρά για ισχυρότερη απάντηση, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο ενός φαύλου κύκλου κλιμάκωσης.

Οι οικονομικές συνέπειες σύγκρουσησύγκρουση

Ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στο στρατιωτικό επίπεδο.

Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να έχει συνέπειες πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή. Η περιοχή αποτελεί κρίσιμη αρτηρία για την παγκόσμια αγορά ενέργειας και οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή στη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου μπορεί να μεταφραστεί σε υψηλότερες τιμές καυσίμων, αυξημένο κόστος μεταφορών και νέες πληθωριστικές πιέσεις.

Ήδη οι αγορές αντιδρούν στην αβεβαιότητα, ενώ η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης βρίσκεται ξανά υπό πίεση.

Πόσο κοντά βρίσκεται η περιοχή σε γενικευμένο πόλεμο;

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν ο νέος γύρος επιθέσεων θα παραμείνει περιορισμένος ή αν θα εξελιχθεί σε ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση.

Το γεγονός ότι το Ιράν χτυπά στόχους που συνδέονται με τις αμερικανικές δυνάμεις σε τρίτες χώρες και ότι οι ΗΠΑ προειδοποιούν για ακόμη μεγαλύτερα πλήγματα δημιουργεί έναν ιδιαίτερα επικίνδυνο μηχανισμό κλιμάκωσης.

Κάθε νέα επίθεση αυξάνει την πιθανότητα να υπάρξουν αμερικανικές απώλειες. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση. Αντίστοιχα, μια επίθεση με μεγάλο αριθμό θυμάτων στο Ιράν θα μπορούσε να ενισχύσει την πίεση προς την Τεχεράνη για ακόμη σκληρότερα αντίποινα.

Αυτός ο κύκλος είναι που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στους διεθνείς αναλυτές.

Το επόμενο κρίσιμο 24ωρο

Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή.

Οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι ολοκλήρωσαν το τελευταίο κύμα επιθέσεων, αλλά ο Τραμπ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η αμερικανική απάντηση μπορεί να γίνει ακόμη πιο σκληρή εφόσον η Τεχεράνη συνεχίσει τις επιθέσεις.

Το Ιράν, από την πλευρά του, επιμένει ότι θα απαντήσει στις αμερικανικές επιχειρήσεις και χρησιμοποιεί τις επιθέσεις εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στην περιοχή ως βασικό εργαλείο αποτροπής.

Έτσι, η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.

Η επόμενη κίνηση της Ουάσινγκτον και της Τεχεράνης θα κρίνει εάν η νέα αντιπαράθεση θα παραμείνει ένας ακόμη περιορισμένος γύρος στρατιωτικών πληγμάτων ή εάν θα αποτελέσει την απαρχή μιας πολύ ευρύτερης σύγκρουσης με συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή — και για την παγκόσμια οικονομία.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η εύθραυστη ισορροπία έχει πλέον διαταραχθεί ξανά και τα περιθώρια για λάθος υπολογισμό έχουν περιοριστεί δραματικά.

σύγκρουσησύγκρουσησύγκρουσησύγκρουσησύγκρουση