Κασιδιάρης, Σαμαράς και η μάχη για τη δεξιά πολυκατοικία

Γράφει η Αφροδίτη Κραβάρη: επικοινωνιολόγος με τρία μεταπτυχιακά σε Digital Systems, Communication & Journalism και Public Discourse & Digital Media. Διαθέτει πολυετή εμπειρία σε marketing, management και digital επικοινωνία, με εξειδίκευση στη δημιουργία περιεχομένου, τη στρατηγική digital επικοινωνία και το personal branding. Είναι ομιλήτρια και εκπαιδεύτρια σε οργανισμούς και brands, ενώ έχει πλούσια τηλεοπτική και αρθρογραφική παρουσία.

Ο Ηλίας Κασιδιάρης αποφυλακίστηκε. Και κάπου ανάμεσα στα δελτία Τύπου, τις δηλώσεις, τις αναλύσεις και τα γνωστά πολιτικά χαμόγελα μπροστά στις κάμερες, καλό θα ήταν να κρατήσουμε μια καρέκλα. Εγώ λέω και μια πισινή.

Γιατί μπορεί να βγήκε από τη φυλακή, αλλά φαίνεται πως έχει ήδη βάλει πλώρη για να ξαναμπεί στην πολιτική. Αυτή τη φορά όχι από την πίσω πόρτα. Κασιδιάρης

Το αν θα καταφέρει να φτάσει μέχρι την κάλπη είναι ένα ζήτημα που θα κριθεί από το νομικό πλαίσιο. Η αποφυλάκιση δε σημαίνει πολιτική επανένταξη και, πολύ περισσότερο, δε σημαίνει αυτομάτως δικαίωμα υποψηφιότητας. Υπάρχουν συγκεκριμένοι περιορισμοί και θεσμικές διαδικασίες που θα κρίνουν τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει εκλογικά.

Αλλά ας αφήσουμε για λίγο τους νομικούς να κάνουν τη δουλειά τους. Υπάρχει ένα πολύ πιο ενδιαφέρον ερώτημα.

Τι θα κάνει ο ίδιος τώρα που έχει ξανά χρόνο, δημόσιο χώρο και ένα ακροατήριο που δεν εξαφανίστηκε ποτέ εντελώς;

Ο Κασιδιάρης έχει κάτι πολύ πιο χρήσιμο από ένα ψηφοδέλτιο: χρόνο. Και απέναντί του έχει μια πολιτική σκηνή που, αν μη τι άλλο, δεν πάσχει από έλλειψη ευκαιριών. Η ελληνική Δεξιά μοιάζει πλέον με πολυκατοικία σε ώρα αιχμής. Όλοι ανεβοκατεβαίνουν, όλοι ψάχνουν διαθέσιμο χώρο, όλοι χτυπούν τα κουδούνια του ίδιου ακροατηρίου και κανείς δε θέλει να πληρώσει τα κοινόχρηστα.

Η Νέα Δημοκρατία προσπαθεί να κρατήσει την κυβερνητική της ταυτότητα και ταυτόχρονα να μη χάσει τη δεξιά της πλευρά. Ο Αντώνης Σαμαράς επιχειρεί να δημιουργήσει το δικό του πολιτικό χώρο. Η Ελληνική Λύση έχει ήδη κατοχυρώσει ένα κομμάτι της σκληρής δεξιάς ρητορικής. Η Νίκη διεκδικεί το δικό της συντηρητικό ακροατήριο. Και κάπου ανάμεσα σε όλους αυτούς εμφανίζεται ξανά ο Κασιδιάρης.

Η πολυκατοικία, λοιπόν, δεν έχει απλώς πολλούς ενοίκους. Έχει αρχίσει να γίνεται πολυκατοικία χωρίς ασανσέρ, όπου όλοι προσπαθούν να ανέβουν στον ίδιο όροφο και κανείς δε θέλει να βρεθεί στο υπόγειο. Και εδώ χρειάζεται μια βασική διάκριση.

Ο Σαμαράς δεν είναι Κασιδιάρης. Και όποιος προσπαθεί να τους βάλει στο ίδιο πολιτικό σακί κάνει ανάλυση επιπέδου καφενείου. Ο ένας κινείται μέσα σε ένα θεσμικό, κοινοβουλευτικό και συντηρητικό πλαίσιο, ακόμη και όταν επιλέγει σκληρή ρητορική και συγκρουσιακή πολιτική. Ο άλλος κουβαλά το βαρύ πολιτικό και δικαστικό φορτίο της Χρυσής Αυγής και μια πολύ διαφορετική αντισυστημική ταυτότητα.

Δεν είναι το ίδιο. Αλλά μπορεί να κοιτούν προς ένα μέρος της ίδιας πολιτικής αγοράς. Και αυτό είναι που έχει σημασία και ταυτόχρονα τρομάζει.

Γιατί η πολιτική δε λειτουργεί με ιδεολογικά κουτάκια τόσο καθαρά όσο θα ήθελαν οι πολιτικοί αναλυτές. Ο ψηφοφόρος δεν έρχεται στην κάλπη με εγχειρίδιο πολιτικής θεωρίας. Έρχεται με θυμό, φόβο, προσδοκίες, απογοητεύσεις, οικονομικές πιέσεις, ταυτότητα, αγωνίες και πολύ συχνά με την επιθυμία να τιμωρήσει κάποιον. Το έχουμε στο dna μας.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πολιτικό κεφάλαιο που μπορεί να επιχειρήσει να αξιοποιήσει ο Κασιδιάρης. Υπάρχει σήμερα ένα ακροατήριο που θέλει περισσότερη «τάξη», περισσότερη εθνική ρητορική, σκληρότερη στάση στο μεταναστευτικό, λιγότερη πολιτική συναίνεση και περισσότερη σύγκρουση με αυτό που αντιλαμβάνεται ως «σύστημα».

Και πάνω απ’ όλα υπάρχει ένα τμήμα ψηφοφόρων που έχει κάνει την πολιτική του σχέση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη προσωπική υπόθεση. Εκεί βρίσκεται η πραγματική μάχη. Όχι στο ποιος θα πει την πιο δεξιά ατάκα. Αυτό είναι εύκολο. Το δύσκολο είναι ποιος θα πείσει ότι είναι ο αυθεντικός εκφραστής της οργής. Γιατί όταν υπάρχει πολιτική ζήτηση, κάποιος θα εμφανιστεί να πουλήσει το προϊόν. Και ο Κασιδιάρης γνωρίζει πολύ καλά πώς να το συσκευάσει.

Ξέρει ότι η σύγκρουση πουλάει. Ότι ο διχαστικός λόγος παράγει engagement. Ότι η εικόνα του «κυνηγημένου από το σύστημα» μπορεί να λειτουργήσει ως πολιτικό καύσιμο σε ένα ακροατήριο που ήδη αισθάνεται ότι δεν εκπροσωπείται. Και ξέρει κάτι ακόμη πιο σημαντικό: στην εποχή των social media δε χρειάζεσαι απαραίτητα εκατομμύρια ανθρώπους. Χρειάζεσαι λίγους, φανατικούς, οργανωμένους και ψηφιακά ενεργούς ανθρώπους που θα κάνουν τη δουλειά της διάδοσης για σένα. Και νεότερης ηλικίας που για κάποια κόμματα είναι πολύ δύσκολο να προσεγγιστούν.

Ο αλγόριθμος, άλλωστε, δεν έχει πολιτική συνείδηση. Δεν ενδιαφέρεται αν ένα μήνυμα είναι θεσμικό, μετριοπαθές ή ακραίο. Ενδιαφέρεται αν προκαλεί αντίδραση. Και ο θυμός είναι εξαιρετικά καλός παραγωγός αντιδράσεων. Αν, λοιπόν, ο Κασιδιάρης βρει τον νομικό δρόμο για να κατέβει στις εκλογές, δε χρειάζεται απαραίτητα να δημιουργήσει ένα μεγάλο κόμμα για να προκαλέσει πολιτική αναστάτωση. Στην εποχή της κατακερματισμένης ψήφου, μερικές μονάδες μπορούν να γίνουν πολύ περισσότερες από έναν αριθμό σε ένα γράφημα.

Μπορούν να γίνουν έδρες. Μπορούν να γίνουν διαρροές. Μπορούν να γίνουν πονοκέφαλος. Και κυρίως μπορούν να αναγκάσουν τη Νέα Δημοκρατία να απαντήσει σε ένα ερώτημα που δε λύνεται με επικοινωνιακά τρικ: γιατί ένας ψηφοφόρος που κάποτε ψήφιζε Νέα Δημοκρατία ή ένα κόμμα στα δεξιά της θέλει σήμερα κάτι ακόμη πιο σκληρό;

Γιατί.. αν η απάντηση είναι απλώς «ο Κασιδιάρης είναι ακραίος», τότε η πολιτική επικοινωνία έχει χάσει το μισό της μάθημα. Το υπόλοιπο μισό είναι να καταλάβεις γιατί υπάρχει άνθρωπος που θέλει να τον ακούσει.

Εκεί βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα. Γιατί μπορείς να απαγορεύσεις έναν συνδυασμό. Δεν μπορείς να απαγορεύσεις την πολιτική ζήτηση που τον δημιούργησε. Μπορείς να κλείσεις μια εκλογική πόρτα. Δεν μπορείς να κλείσεις το παράθυρο από το οποίο μπαίνει η οργή. Και μπορείς να πεις χίλιες φορές ότι το φαινόμενο είναι περιθωριακό. Αλλά αν το περιθώριο αρχίσει να αποκτά ψήφους, παύει να είναι απλώς περιθώριο και γίνεται πολιτικό δεδομένο.

Αυτό θα πρέπει να καταλάβει πρώτα η Νέα Δημοκρατία και, μαζί της, ολόκληρη η πολιτική τάξη. Ο Κασιδιάρης δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. Είναι, ενδεχομένως, σύμπτωμα ενός προβλήματος που υπάρχει ήδη. Και ίσως αυτό να είναι το πιο άβολο κομμάτι της ιστορίας. Είναι πολύ εύκολο να φοβάσαι τον πολιτικό που επιστρέφει. Πολύ πιο δύσκολο είναι να κοιτάξεις το ακροατήριο που τον περιμένει. Γιατί εκεί δεν υπάρχει ούτε φυλακή, ούτε δικαστήριο, ούτε νομικό παράθυρο για να κλείσει. Υπάρχει μόνο η κάλπη. Ο Κασιδιάρης βγήκε από τη φυλακή. Το αν θα ξαναμπεί στην πολιτική θα το κρίνει ο νόμος.

Το πόσο χώρο θα βρει όμως στη Δεξιά δεν θα το κρίνει κανένα δικαστήριο. Θα το κρίνει η πολιτική αγορά. Και τελικά, η κάλπη.

Γιατί η πιο άβολη ερώτηση δεν είναι αν ο Κασιδιάρης μπορεί να επιστρέψει.

Είναι γιατί υπάρχει ακόμη κοινό που είναι πρόθυμο να τον ακούσει.

Και σε αυτή την ερώτηση, δυστυχώς, δεν υπάρχει Άρειος Πάγος για να μας βγάλει από τη δύσκολη θέση.

Βοήθειά μας!