Περισσότεροι από 1.740 κωδικοί έχουν ενταχθεί στην Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών – Πάνω από ένας στους πέντε επώνυμους κωδικούς εμφανίζει διψήφια μείωση

Μια νέα εικόνα στην αγορά επιχειρεί να διαμορφώσει η Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών, με περισσότερους από 1.740 κωδικούς προϊόντων να έχουν ήδη περάσει στα ράφια με χαμηλότερες τιμές.

Η αναλυτική επεξεργασία των διαθέσιμων στοιχείων δείχνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι μειώσεις δεν περιορίζονται σε μονοψήφια ποσοστά. Περισσότεροι από ένας στους πέντε επώνυμους κωδικούς εμφανίζουν τελική μείωση τουλάχιστον 10%, ενώ ορισμένα προϊόντα ξεπερνούν ακόμη και το 30%. Η υψηλότερη μείωση που καταγράφεται στις λίστες φτάνει έως το 44%.

Η πρωτοβουλία αποτελεί τη συνέχεια των παρεμβάσεων που ξεκίνησαν στις αρχές του καλοκαιριού. Μετά την κατάργηση του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, είχε προηγηθεί συμφωνία μεταξύ κυβέρνησης και αγοράς για περιορισμό των ανατιμήσεων κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο.

Από την 1η Σεπτεμβρίου, το βάρος μεταφέρεται πλέον στις μειώσεις των τιμών, με την πρωτοβουλία να προβλέπεται ότι θα συνεχιστεί έως το τέλος Δεκεμβρίου. Οι επιχειρήσεις, ωστόσο, δεν είναι υποχρεωμένες να διατηρήσουν τους ίδιους κωδικούς σε μειωμένη τιμή σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος, καθώς προβλέπεται η δυνατότητα αντικατάστασής τους με νέους.

12 αλυσίδες σούπερ μάρκετ και τρεις αλυσίδες σχολικών ειδών

Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν συνολικά 12 αλυσίδες σούπερ μάρκετ και τρεις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στα παιχνίδια και στα σχολικά είδη.

Ο αριθμός των περισσότερων από 1.740 κωδικών αποτελεί την επίσημη καταμέτρηση της πρώτης ημέρας εφαρμογής και δεν θεωρείται οριστικός. Η διαδικασία παραμένει ανοιχτή, καθώς αναμένονται νέες συμμετοχές, πρόσθετοι κωδικοί και επιπλέον μειώσεις από επιχειρήσεις της λιανικής αγοράς.

Η εικόνα, επομένως, αναμένεται να μεταβάλλεται τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες.

Οι 875 επώνυμοι κωδικοί και το «φράγμα» του 10%

Στον βασικό πυρήνα της πρωτοβουλίας βρίσκονται 875 επώνυμα προϊόντα.

Από αυτούς τους κωδικούς:

• 191 προϊόντα εμφανίζουν μείωση τουλάχιστον 10%
• 76 προϊόντα έχουν μείωση τουλάχιστον 15%
• 40 προϊόντα φτάνουν ή ξεπερνούν το 20%
• 11 προϊόντα κινούνται στο 30% και άνω

Η μεγαλύτερη μείωση που καταγράφεται στη συγκεκριμένη λίστα φτάνει το 44%, χωρίς ωστόσο αυτό το ποσοστό να αποτελεί τον κανόνα για την αγορά.

Οι διαφορές μεταξύ των προϊόντων αλλά και μεταξύ των αλυσίδων είναι μεγάλες. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά τα *Barilla Integrale Farfalle των 500 γραμμαρίων, όπου η μείωση μπορεί να ξεκινά από περίπου *5,5% και, ανάλογα με την αλυσίδα, να φτάνει έως το 44%.

Σημαντικές μειώσεις εμφανίζονται επίσης σε προϊόντα όπως τα μπισκότα *Speculoos καραμέλα Παπαδοπούλου, με το ποσοστό να κυμαίνεται από περίπου **5% έως 20%, ενώ το αλεύρι για όλες τις χρήσεις *Μύλοι Θράκης του ενός κιλού εμφανίζει μείωση 20%.

Γιατί ο ίδιος κωδικός μπορεί να έχει διαφορετική μείωση

Η σημαντική διαφοροποίηση στις τελικές μειώσεις συνδέεται με τον τρόπο που διαμορφώνεται η τιμή κάθε προϊόντος.

Η μέση μείωση που προέρχεται από την πλευρά των προμηθευτών υπολογίζεται στο *6,6%. Με την πρόσθετη συμβολή των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, η μέση τελική μείωση διαμορφώνεται περίπου στο *9%.

Αυτό σημαίνει ότι η ίδια επώνυμη συσκευασία μπορεί να έχει διαφορετική τελική τιμή και διαφορετικό ποσοστό έκπτωσης από αλυσίδα σε αλυσίδα.

Προσωπική υγιεινή, γαλακτοκομικά και τρόφιμα στις μεγαλύτερες κατηγορίες

Με βάση τον αριθμό των κωδικών που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία, η μεγαλύτερη παρουσία καταγράφεται στα προϊόντα προσωπικής υγιεινής.

Συγκεκριμένα:

• 146 κωδικοί αφορούν προϊόντα προσωπικής υγιεινής
• 143 κωδικοί αφορούν γαλακτοκομικά και αυγά
• 100 κωδικοί αφορούν ζυμαρικά, ρύζι και όσπρια

Ισχυρή παρουσία υπάρχει επίσης σε καθαριστικά, απορρυπαντικά και αλλαντικά.

Γαλακτοκομικά και αυγά

Στην κατηγορία των γαλακτοκομικών και των αυγών, η μέση μείωση διαμορφώνεται περίπου στο 8,7%.

Από τους 143 κωδικούς της κατηγορίας, οι 55 εμφανίζουν διψήφια μείωση, δηλαδή τουλάχιστον 10%.

Ακόμη μεγαλύτερα ποσοστά καταγράφονται σε μικρότερες κατηγορίες προϊόντων.

Στις σάλτσες, τις μουστάρδες, τις μαγιονέζες και τις αλοιφές, η μέση μείωση φτάνει περίπου το 17,2%.

Στις σοκολάτες και τα σοκολατοειδή, η μέση μείωση κινείται περίπου στο *12,5%, ενώ *εννέα κωδικοί ξεπερνούν το 20%.

Σχολικά είδη: Οι διψήφιες μειώσεις αποτελούν τον κανόνα

Η πιο έντονη εικόνα των μειώσεων καταγράφεται στα σχολικά είδη.

Από τους 403 σχολικούς κωδικούς για τους οποίους έγινε αναλυτική επεξεργασία:

• 373 κωδικοί έχουν μείωση τουλάχιστον 10%
• 43 κωδικοί φτάνουν ή ξεπερνούν το 20%
• 21 κωδικοί φτάνουν ή ξεπερνούν το 25%
• η μεγαλύτερη μείωση φτάνει το 36%

Με άλλα λόγια, περισσότεροι από εννέα στους δέκα κωδικούς εμφανίζουν διψήφια μείωση.

Οι μειώσεις σε MyMarket και Μασούτη

Στο *MyMarket, μια σειρά αναγνωρίσιμων σχολικών προϊόντων εμφανίζει μειώσεις της τάξης του *25%.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• στυλό και είδη ζωγραφικής BIC
• κόλλες UHU
• διορθωτικές ταινίες Pritt
• μαρκαδόροι Carioca
• τετράδια SKAG
• τετράδια Cosmos

Στην ίδια αλυσίδα, χαρτί φωτοτυπικού μεγέθους Α4 εμφανίζει μείωση που φτάνει το 31%.

Η μεγαλύτερη μείωση της λίστας των σχολικών ειδών εντοπίζεται σε τετράδιο Pen2Pen στον Μασούτη, όπου η μείωση φτάνει το 36%.

Σακίδια, τσάντες και κασετίνες

Στον αντίποδα, αρκετά σχολικά σακίδια και τσάντες που συμμετέχουν στη λίστα του Zaharias εμφανίζουν οριζόντια μείωση 10%.

Στον Μουστάκα, πολλά προϊόντα γραφικής ύλης των εταιρειών Milan, Deli και Metron εμφανίζουν μειώσεις που κινούνται μεταξύ 10% και 15%.

Η μεγάλη διάδοση των διψήφιων μειώσεων δεν σημαίνει ότι όλες οι εκπτώσεις είναι ιδιαίτερα υψηλές. Για τον λόγο αυτό, ο συνολικός μέσος όρος της κατηγορίας διαμορφώνεται περίπου στο 12%.

Περισσότεροι από τους μισούς κωδικούς της λίστας αφορούν:

• σχολικές τσάντες
• σακίδια
• κασετίνες

Συνολικά πρόκειται για 211 κωδικούς.

Αντίθετα, στα τετράδια, τα μπλοκ και το χαρτί, η μέση μείωση φτάνει περίπου το *17%, ενώ σχεδόν *ένας στους δύο κωδικούς αυτής της κατηγορίας εμφανίζει μείωση τουλάχιστον 20%.

Κρέας: Μειώσεις έως 28,1%

Στα νωπά κρέατα, περισσότεροι από ένας στους τέσσερις κωδικούς εμφανίζουν μείωση τουλάχιστον 10%.

Συνολικά:

• 28 κωδικοί έχουν μείωση από 10% και άνω
• 10 κωδικοί φτάνουν το 15% και άνω
• 4 κωδικοί ξεπερνούν το 25%

Η μεγαλύτερη μείωση στην κατηγορία φτάνει το 28,1%.

Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται τέσσερις κωδικοί βόειου κρέατος στον Μασούτη:

• σπάλα από Γερμανία
• σπάλα από Γαλλία
• τράχηλος μόσχου από Γερμανία
• τράχηλος μόσχου από Γαλλία

Και οι τέσσερις περιπτώσεις εμφανίζουν μείωση 28,1%.

Στον Γαλαξία, βασικά κομμάτια βοείου, χοιρινού και κοτόπουλου εμφανίζουν μειώσεις *10%, ενώ ορισμένα παρασκευάσματα κρέατος φτάνουν σε μείωση *15%.

Στον Ανδρικόπουλο, ελληνικό χοιρινό μπούτι και σπάλα εμφανίζουν μείωση 11,1%.

Το κοτόπουλο έχει τη μεγαλύτερη παρουσία στη λίστα με περίπου 56 κωδικούς, ενώ ακολουθούν το βόειο και το χοιρινό.

Ιδιωτική ετικέτα: Μειώσεις έως 33%

Στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, η μέση μείωση διαμορφώνεται περίπου στο 8%.

Από τους συνολικά 360 κωδικούς:

• 94 προϊόντα έχουν μείωση τουλάχιστον 10%
• 24 προϊόντα έχουν μείωση τουλάχιστον 15%
• 10 προϊόντα φτάνουν ή ξεπερνούν το 20%

Η μεγαλύτερη μείωση φτάνει το 33%.

Η υψηλότερη αυτή έκπτωση αφορά το Nature’s Promise Bio Muesli με ξηρούς καρπούς χωρίς γλουτένη της ΑΒ Βασιλόπουλος.

Δύο ακόμη προϊόντα μούσλι της ίδιας σειράς εμφανίζουν μείωση 23%.

Στον Μασούτη, οι μεγαλύτερες μειώσεις στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας φτάνουν:

• έως 22% σε είδη προσωπικής φροντίδας
• 20% σε αντιβακτηριδιακά υγρομάντηλα

Στα τρόφιμα ξεχωρίζουν, μεταξύ άλλων:

• λευκό αγελαδινό τυρί Mr Grand με μείωση 17%
• ταχίνι με κακάο ή πορτοκάλι με μείωση 15%

Στον Ανδρικόπουλο, τα μωρομάντηλα Elomas Quality Sensitive εμφανίζουν μείωση *23%, ενώ προϊόντα φροντίδας ενηλίκων κινούνται μεταξύ *20% και 22%.

Το μεγάλο πρόβλημα: Πώς συγκρίνει ο καταναλωτής την παλιά με τη νέα τιμή

Η εφαρμογή της πρωτοβουλίας ανέδειξε από την πρώτη ημέρα ένα βασικό πρόβλημα: ο καταναλωτής βλέπει τη νέα μειωμένη τιμή, αλλά δεν έχει πάντα τη δυνατότητα να γνωρίζει άμεσα ποια ήταν η προηγούμενη.

Η ειδική σήμανση στα ράφια υποδεικνύει ότι ένα προϊόν συμμετέχει στην πρωτοβουλία και εμφανίζει την τρέχουσα τιμή του.

Δεν εμφανίζεται όμως απαραίτητα:

• η προηγούμενη τιμή
• η τιμή πριν από 30 ημέρες
• το ακριβές ποσοστό της μείωσης

Το ζήτημα αποδίδεται, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν κατά την παρουσίαση της πρωτοβουλίας, στις τεχνικές και λειτουργικές δυνατότητες των συστημάτων των λιανεμπορικών επιχειρήσεων.

Το PosoKanei ως εργαλείο σύγκρισης

Για τη σύγκριση της τιμής «πριν» και «μετά», βασικό εργαλείο αποτελεί η πλατφόρμα PosoKanei.

Στην πλατφόρμα έχει δημιουργηθεί ειδική ενότητα για τα προϊόντα που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία.

Η δυνατότητα αυτή λειτουργεί κυρίως για τυποποιημένα και συσκευασμένα προϊόντα, όπου ο καταναλωτής μπορεί να αναζητήσει τον συγκεκριμένο κωδικό και να συγκρίνει τις διαθέσιμες τιμές.

Ωστόσο, υπάρχουν περιορισμοί.

Για προϊόντα που πωλούνται με το κιλό, όπως ορισμένα τυριά ή άλλες χύμα κατηγορίες, η ίδια δυνατότητα σύγκρισης δεν είναι πάντα διαθέσιμη.

Επιπλέον, παρότι στην πρωτοβουλία συμμετέχουν και τρεις αλυσίδες παιχνιδιών και σχολικών ειδών, οι τιμές των συγκεκριμένων επιχειρήσεων δεν περιλαμβάνονται στην πλατφόρμα, η οποία καλύπτει κυρίως τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ.

Αυτό σημαίνει ότι σημαντικό μέρος των σχολικών ειδών —της κατηγορίας με τη μεγαλύτερη διάδοση διψήφιων μειώσεων— δεν μπορεί να συγκριθεί μέσα από το ίδιο εργαλείο.

Τι θα γίνει με τις ανατιμήσεις μετά το καλοκαίρι

Το επόμενο μεγάλο ερώτημα αφορά την πορεία των τιμών μετά το τέλος του άτυπου παγώματος των ανατιμήσεων που ίσχυσε κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Σύμφωνα με την εκτίμηση της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Ανάπτυξης, η συμφωνία για τον Ιούλιο και τον Αύγουστο τηρήθηκε σε γενικές γραμμές.

Δεν υπάρχει όμως αντίστοιχη οριζόντια δέσμευση για τους επόμενους μήνες.

Η παρακολούθηση των ανατιμήσεων αποκτά, επομένως, ιδιαίτερη σημασία.

Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή έχει τη δυνατότητα να ενημερώνεται εκ των προτέρων για σχεδιαζόμενες αυξήσεις τιμών, καθώς οι επιχειρήσεις υποχρεούνται βάσει του ισχύοντος πλαισίου να κοινοποιούν τις μεταβολές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, τον Αύγουστο δεν καταγράφηκαν ανατιμήσεις, ενώ τον Ιούλιο υπήρξε μία αύξηση από επώνυμη εταιρεία που δεν συμμετείχε στην πρωτοβουλία.

Η δυνατότητα προληπτικής παρακολούθησης θεωρείται κρίσιμη και για την αποτροπή ενός φαινομένου όπου μια επιχείρηση μειώνει ορισμένους κωδικούς αλλά αυξάνει ταυτόχρονα τις τιμές άλλων προϊόντων.

Το ντίζελ και ο κίνδυνος νέων πληθωριστικών πιέσεων

Στη συνολική προσπάθεια περιορισμού των ανατιμήσεων σημαντικό ρόλο έχει και το κόστος του πετρελαίου κίνησης.

Η κυβέρνηση αποφάσισε να παρατείνει για τον Σεπτέμβριο την επιδότηση στο ντίζελ, η οποία διατηρείται στα 10 λεπτά ανά λίτρο στην αντλία.

Το δημοσιονομικό κόστος του μέτρου για τον συγκεκριμένο μήνα υπολογίζεται περίπου στα 30 εκατ. ευρώ.

Η σημασία του ντίζελ συνδέεται άμεσα με τη μεταφορά των προϊόντων. Αποτελεί βασικό καύσιμο για την εφοδιαστική αλυσίδα και, κατά συνέπεια, μια σημαντική αύξηση της τιμής του μπορεί να μεταφερθεί σταδιακά στο κόστος των προϊόντων και να δημιουργήσει νέες πληθωριστικές πιέσεις.

Οι κωδικοί δεν θα παραμείνουν απαραίτητα ίδιοι έως τον Δεκέμβριο

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της πρωτοβουλίας είναι η δυνατότητα εναλλαγής των προϊόντων.

Μια επιχείρηση μπορεί να διατηρήσει έναν κωδικό σε μειωμένη τιμή για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και στη συνέχεια να τον αντικαταστήσει με έναν άλλο.

Στόχος είναι να υπάρχει συνεχής κινητικότητα στις μειώσεις και να μην περιορίζεται η παρέμβαση σε μια στατική λίστα προϊόντων.

Ως παραδείγματα έχουν αναφερθεί ισχυροί κωδικοί αναψυκτικών και απορρυπαντικών που μπορούν σε επόμενη φάση να αντικατασταθούν από άλλες συσκευασίες ή προϊόντα της ίδιας εταιρείας.

Η λογική είναι ότι η πρωτοβουλία θα πρέπει να εξελίσσεται έως το τέλος του έτους, με νέους κωδικούς να εισέρχονται και άλλους να αποχωρούν.

Στο επίκεντρο και το καταναλωτικό κίνημα

Παράλληλα με τις μειώσεις τιμών, το υπουργείο Ανάπτυξης προαναγγέλλει παρεμβάσεις για την ενίσχυση του οργανωμένου καταναλωτικού κινήματος στην Ελλάδα.

Η κυβερνητική θέση είναι ότι οι καταναλωτές θα πρέπει να έχουν πιο ισχυρή και οργανωμένη παρουσία απέναντι στην αγορά και στις επιχειρηματικές αποφάσεις που επηρεάζουν τις τιμές.

Ως παραδείγματα έχουν αναφερθεί ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ολλανδία και το Βέλγιο, όπου οργανωμένες καταναλωτικές αντιδράσεις μπορούν να ασκήσουν πίεση στις επιχειρήσεις ακόμη και σε περιπτώσεις σχεδιαζόμενων αυξήσεων.

Στην προσπάθεια αυτή αναμένεται να έχει ρόλο και η νέα Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, στην οποία έχει ενταχθεί και ο Συνήγορος του Καταναλωτή.

Το στοίχημα των επόμενων μηνών

Η πραγματική αποτελεσματικότητα της πρωτοβουλίας θα κριθεί τους επόμενους μήνες.

Ο αριθμός των κωδικών είναι σημαντικός και οι μειώσεις σε αρκετές περιπτώσεις είναι διψήφιες ή ακόμη υψηλότερες. Ωστόσο, το βασικό ζητούμενο για τα νοικοκυριά είναι αν οι μειώσεις αυτές θα έχουν ουσιαστικό και διαρκές αποτέλεσμα στο συνολικό κόστος του καθημερινού καλαθιού.

Η δυνατότητα σύγκρισης των τιμών, η αποτροπή νέων ανατιμήσεων, η πορεία του κόστους μεταφοράς και ενέργειας, αλλά και η συνεχής ανανέωση των προϊόντων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την τελική εικόνα της αγοράς έως το τέλος του 2026.