Ορμούζ: Το μυστήριο των 9 εκατ. βαρελιών: Πόσο πετρέλαιο περνά πραγματικά και ο ρόλος των «αόρατων» τάνκερ

Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι σχεδόν 9 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα εξακολουθούν να διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ. Τα στοιχεία των εταιρειών παρακολούθησης πλοίων, όμως, δίνουν μια πολύ διαφορετική εικόνα – και στο επίκεντρο βρίσκεται ένας στόλος δεξαμενόπλοιων που κινείται ουσιαστικά εκτός ραντάρ.

Το πόσο πετρέλαιο εξακολουθεί να βγαίνει καθημερινά από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα αναπάντητα ερωτήματα της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.

Η αμερικανική κυβέρνηση παρουσιάζει μια εικόνα πολύ μεγαλύτερων ροών από εκείνη που προκύπτει από τα διαθέσιμα δεδομένα ναυτιλιακής παρακολούθησης. Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ υποστηρίζει ότι περίπου 9 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα εξακολουθούν να εξέρχονται μέσω του Ορμούζ. Παράλληλα, σύμφωνα με τον ίδιο, άλλα 5 έως 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως διοχετεύονται στις διεθνείς αγορές μέσω αγωγών και εναλλακτικών υποδομών.

Αν η αμερικανική εκτίμηση είναι ακριβής, σημαίνει ότι παρά την πολεμική κρίση και την πρωτοφανή συρρίκνωση της ναυτιλιακής κίνησης, εξακολουθούν να διακινούνται τεράστιες ποσότητες πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.

Τα στοιχεία, ωστόσο, δεν είναι τόσο ξεκάθαρα.

Οι αριθμοί που δεν «κουμπώνουν»

Οι εταιρείες Kpler και LSEG, οι οποίες παρακολουθούν τις κινήσεις πλοίων, τα φορτία και τις ενεργειακές ροές, καταγράφουν πολύ χαμηλότερες ποσότητες.

Οι εκτιμήσεις τους για τις ροές από τα Στενά κυμαίνονται περίπου μεταξύ 1,7 και 7 εκατ. βαρελιών την ημέρα, ανάλογα με την περίοδο και τη μεθοδολογία που χρησιμοποιείται. Έτσι, στο χαμηλότερο επίπεδο, η διαφορά από την αμερικανική εκτίμηση φτάνει τα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ ακόμη και στο ανώτερο επίπεδο παραμένει περίπου 2 εκατ. βαρέλια κάτω από τα 9 εκατ. που αναφέρει η Ουάσιγκτον.

Η διαφορά δεν είναι αμελητέα. Αν οι πραγματικές ροές πλησιάζουν τα 9 εκατ. βαρέλια, τότε μεγάλο μέρος του πετρελαίου εξακολουθεί να μετακινείται χωρίς να αποτυπώνεται στην «ορατή» ναυτιλιακή δραστηριότητα.

Αν, αντίθετα, οι χαμηλότερες εκτιμήσεις των εταιρειών παρακολούθησης είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα, τότε σημαντικές ποσότητες πετρελαίου δεν φτάνουν στις διεθνείς αγορές, αυξάνοντας τον κίνδυνο περιορισμένης προσφοράς και μεγαλύτερης πίεσης στις τιμές.

Τα «αόρατα» δεξαμενόπλοια

Στο κέντρο του μυστηρίου βρίσκεται το AIS – Automatic Identification System, το σύστημα μέσω του οποίου τα εμπορικά πλοία μεταδίδουν δημόσια στοιχεία για τη θέση, την πορεία και την ταυτότητά τους.

Όλο και περισσότερα δεξαμενόπλοια στην περιοχή ταξιδεύουν με το AIS απενεργοποιημένο ή με περιορισμένη εκπομπή δεδομένων, σε μια προσπάθεια να μειώσουν την έκθεσή τους σε πιθανές επιθέσεις και κινδύνους ασφαλείας.

Το αποτέλεσμα είναι ένα τεράστιο κενό πληροφόρησης.

Όταν ένα tanker δεν εκπέμπει το στίγμα του, οι εταιρείες παρακολούθησης δεν μπορούν να γνωρίζουν με βεβαιότητα πού βρίσκεται, ποια διαδρομή ακολουθεί ή εάν έχει ήδη περάσει από τα Στενά.

Για να ανασυνθέσουν την εικόνα χρησιμοποιούν πλέον έναν συνδυασμό δεδομένων: δορυφορικές εικόνες, πληροφορίες από λιμάνια, στοιχεία βυθίσματος πλοίων, εμπορικά δεδομένα και άλλες ενδείξεις.

Η μέθοδος αυτή μπορεί να αποκαλύψει μέρος της «σκοτεινής» ναυτιλίας, αλλά όχι πάντα σε πραγματικό χρόνο και όχι με απόλυτη ακρίβεια. Η Kpler έχει καταγράψει στο παρελθόν σημαντικό ποσοστό διελεύσεων μέσω διαδρομών εκτός των επίσημων ναυτιλιακών διαύλων, συμπεριλαμβανομένων πλοίων με απενεργοποιημένο AIS.

Οκτώ πλοία αντί για 130-140

Το μέγεθος της διαφοράς γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακό όταν εξεταστεί η ναυτιλιακή κίνηση.

Πριν από την κρίση, από τα Στενά του Ορμούζ περνούσαν περίπου 130 έως 140 πλοία ημερησίως.

Την Τρίτη, όμως, η Kpler εντόπισε μόλις *οκτώ διελεύσεις, ενώ η LSEG κατέγραψε *11. Τα στοιχεία της Kpler επιβεβαιώθηκαν και από ανεξάρτητη καταγραφή του Reuters.

Από τα οκτώ πλοία που εντοπίστηκαν, επτά μπήκαν στον Περσικό Κόλπο και μόλις ένα βγήκε.

Και το σημαντικότερο: το μοναδικό πλοίο που καταγράφηκε να εξέρχεται ήταν bulk carrier που μετέφερε άνθρακα και όχι δεξαμενόπλοιο.

Η εικόνα αυτή προκαλεί εύλογα ερωτήματα για το πώς μπορεί να συνυπάρχει τόσο περιορισμένη ορατή ναυτιλιακή δραστηριότητα με μια εκτίμηση της τάξης των 9 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως.

Ένα VLCC μπορεί να αλλάξει την εικόνα

Υπάρχει, βέβαια, μια κρίσιμη λεπτομέρεια: ο αριθμός των πλοίων δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αριθμό βαρελιών.

Ένα VLCC – Very Large Crude Carrier – μπορεί, όταν είναι πλήρως φορτωμένο, να μεταφέρει περίπου 2 εκατ. βαρέλια αργού.

Επομένως, ακόμη και λίγα μεγάλα δεξαμενόπλοια μπορούν θεωρητικά να μετακινήσουν τεράστιους όγκους πετρελαίου.

Αυτό είναι ένα από τα επιχειρήματα που αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο οι πραγματικές ροές να είναι μεγαλύτερες από εκείνες που καταγράφονται από τα συστήματα παρακολούθησης.

Ωστόσο, το μέγεθος της πτώσης της ναυτιλιακής δραστηριότητας καθιστά δύσκολη την άμεση σύνδεση της εικόνας των πλοίων με τα 9 εκατ. βαρέλια ημερησίως που επικαλείται η αμερικανική πλευρά.

Δεν είναι μόνο θέμα «κρυφών» πλοίων

Η απόκλιση μπορεί να έχει και άλλες εξηγήσεις.

Ένα tanker μπορεί να έχει αναχωρήσει από κάποιο λιμάνι του Περσικού Κόλπου, αλλά να μην έχει ακόμη περάσει από το Ορμούζ. Μπορεί επίσης να περιμένει σε ασφαλέστερη περιοχή, να έχει αλλάξει πορεία ή να έχει καθυστερήσει λόγω των συνθηκών ασφαλείας.

Έτσι, οι ημερήσιες μετρήσεις διαφορετικών οργανισμών μπορεί να αφορούν διαφορετικά στάδια της ίδιας εμπορικής διαδικασίας.

Η Kpler, για παράδειγμα, έχει επισημάνει ότι μετά την επανεμφάνιση της σύγκρουσης οι διελεύσεις από το Ορμούζ μειώθηκαν δραματικά, ενώ η κίνηση συγκεντρώθηκε σε εναλλακτικές διαδρομές, μεταξύ άλλων σε μια ιρανική διαδρομή που δεν αποτελεί μέρος του επίσημου συστήματος διαχωρισμού κυκλοφορίας.

Παράλληλα, η εταιρεία εκτιμά ότι η περιφερειακή παραγωγή πετρελαίου παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από τα προπολεμικά επίπεδα και ότι η πλήρης αποκατάσταση των ροών μπορεί να μετατεθεί στις αρχές του 2027.

Γιατί τα 9 εκατ. βαρέλια έχουν τόσο μεγάλη σημασία

Το ζήτημα δεν είναι απλώς μια διαφωνία μεταξύ δύο διαφορετικών στατιστικών μοντέλων.

Αφορά άμεσα την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.

Εάν τα 9 εκατ. βαρέλια ημερησίως πράγματι εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο μέσω του Ορμούζ, η αγορά εξακολουθεί να τροφοδοτείται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από όσο υποδηλώνουν οι εικόνες των πλοίων.

Εάν όμως οι πραγματικές ροές βρίσκονται πιο κοντά στα 1,7-7 εκατ. βαρέλια, τότε η απώλεια προσφοράς είναι πολύ μεγαλύτερη και η αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικότερο έλλειμμα.

Η αβεβαιότητα επηρεάζει έτσι τα πάντα: από τα παγκόσμια αποθέματα και τις τιμές του αργού μέχρι τα φορτία που βρίσκονται καθ’ οδόν και τη διαθεσιμότητα δεξαμενόπλοιων.

Και οι τιμές ήδη αντανακλούν ένα μέρος αυτής της γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Την Πέμπτη 13 Αυγούστου, το Brent κινείτο κοντά στα *88,87 δολάρια το βαρέλι, ενώ το WTI γύρω στα *83,11 δολάρια, με την αγορά να σταθμίζει τόσο τους κινδύνους από τις διαταραχές στη Μέση Ανατολή όσο και τις ανησυχίες για την παγκόσμια ζήτηση.

Το μεγάλο ερώτημα για την αγορά

Η διαφορά ανάμεσα στις εκτιμήσεις της Ουάσιγκτον και των εταιρειών παρακολούθησης δεν πρόκειται να λυθεί εύκολα όσο σημαντικό μέρος της ναυτιλιακής δραστηριότητας παραμένει «σκοτεινό».

Οι traders και οι πλοιοκτήτες προσπαθούν να απαντήσουν σε τρία βασικά ερωτήματα:

Πόσα φορτία έχουν πραγματικά φύγει από τον Περσικό Κόλπο; Πόσα δεξαμενόπλοια βρίσκονται ακόμη εγκλωβισμένα στην περιοχή; Και πόση διαθέσιμη χωρητικότητα θα χρειαστεί τις επόμενες εβδομάδες;

Μέχρι να επανέλθει η πλήρης δημόσια ορατότητα των πλοίων ή να συγκεντρωθούν επαρκή στοιχεία από τις φορτώσεις και τις παραδόσεις, η απάντηση θα παραμένει αβέβαιη.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι τα 9 εκατ. βαρέλια την ημέρα αποτελούν αυτή τη στιγμή περισσότερο μια επίσημη αμερικανική εκτίμηση παρά έναν αριθμό που έχει επιβεβαιωθεί πλήρως από την ανεξάρτητη παρακολούθηση των θαλάσσιων ροών.

Και σε μια αγορά όπου ακόμη και μια διαφορά μερικών εκατοντάδων χιλιάδων βαρελιών την ημέρα μπορεί να επηρεάσει τις τιμές, το χάσμα εκατομμυρίων βαρελιών ανάμεσα στις διαφορετικές εκτιμήσεις δεν είναι απλώς στατιστική λεπτομέρεια.

Είναι ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά «τυφλά σημεία» της κρίσης στο Ορμούζ.