«Σπίτι μου 3»: Νέο πρόγραμμα για φθηνά στεγαστικά: Ποιοι μπορεί να είναι οι δικαιούχοι και ποια ακίνητα θα εντάσσονται

Στο τραπέζι πρόγραμμα 500 εκατ. ευρώ για περίπου 16.000 ωφελούμενους – Τα σενάρια για διεύρυνση των εισοδηματικών και ηλικιακών κριτηρίων – Ανοίγει η συζήτηση για ακίνητα νεότερα του 2007 – Νέο μοντέλο με φορολογικά κίνητρα στις τράπεζες

Ένα νέο πρόγραμμα χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων βρίσκεται στον κυβερνητικό σχεδιασμό, καθώς μετά την ολοκλήρωση του δεύτερου κύκλου του «Σπίτι μου» το ενδιαφέρον στρέφεται ήδη στην επόμενη ημέρα της στεγαστικής πολιτικής.

Το ενδεχόμενο ενός «Σπίτι μου 3» αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, με την κυβέρνηση να εξετάζει ένα νέο μοντέλο που θα μπορούσε να διευρύνει τόσο τον αριθμό των δικαιούχων όσο και τη δεξαμενή των διαθέσιμων ακινήτων.

Η βασική κατεύθυνση έχει ήδη αποτυπωθεί στην Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, όπου περιλαμβάνεται ως προτεινόμενη παρέμβαση η επέκταση του προγράμματος «Σπίτι Μου».

Ο σχεδιασμός προβλέπει προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ και εκτιμάται ότι θα μπορούσε να προσφέρει στεγαστική στήριξη σε περίπου 16.000 ωφελούμενους.

Το «παράθυρο» για τρίτο κύκλο

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός τρίτου κύκλου του προγράμματος, διατηρώντας ωστόσο επιφυλάξεις μέχρι να οριστικοποιηθεί ο σχεδιασμός.

Με την ολοκλήρωση του «Σπίτι μου ΙΙ» στις 31 Αυγούστου 2026, η συζήτηση περνά πλέον από το επίπεδο της πρόθεσης στον σχεδιασμό των χαρακτηριστικών που θα μπορούσε να έχει ο επόμενος κύκλος.

Το ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι διπλό: αφενός να διατηρηθεί η δυνατότητα απόκτησης πρώτης κατοικίας με ευνοϊκούς όρους και αφετέρου να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που εμφανίστηκαν κατά την εφαρμογή του προηγούμενου προγράμματος.

Ένα από τα σημαντικότερα ήταν η περιορισμένη προσφορά κατάλληλων ακινήτων, ειδικά στις περιοχές όπου οι τιμές έχουν αυξηθεί σημαντικά.

Τι άφησε πίσω του το «Σπίτι μου ΙΙ»

Η εικόνα από τον δεύτερο κύκλο αποτυπώνει το μεγάλο ενδιαφέρον των νοικοκυριών.

Μέχρι το κλείσιμο της διαδικασίας είχαν εγκριθεί *15.097 στεγαστικά δάνεια, συνολικού ύψους περίπου *1,82 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχούσε στο 94,5% του συνολικού προϋπολογισμού.

Από αυτά, τελικά υπογράφηκαν *14.114 δανειακές συμβάσεις, συνολικού ύψους *1,54 δισ. ευρώ.

Το πρόγραμμα κινητοποίησε παράλληλα αγορές ακινήτων συνολικής αξίας άνω των *2,15 δισ. ευρώ, ενώ το μέσο εγκεκριμένο δάνειο διαμορφώθηκε περίπου στις *120.400 ευρώ.

Η συνολική δημόσια στήριξη ανήλθε σε περίπου 943,2 εκατ. ευρώ.

Τα στοιχεία δείχνουν και το κοινωνικό προφίλ των ωφελουμένων. Περίπου 66,6% των δικαιούχων είχε ετήσιο εισόδημα έως 24.000 ευρώ, ενώ το μέσο εισόδημα διαμορφώθηκε στις 21.130 ευρώ.

Η μέση ηλικία των ωφελουμένων ήταν τα 38 έτη, ενώ το 41% ήταν ηλικίας έως 36 ετών.

Ο «κόφτης» του 2007 που μπορεί να αλλάξει

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που εξετάζονται για το νέο πρόγραμμα αφορά την ηλικία των ακινήτων.

Στον δεύτερο κύκλο υπήρχαν συγκεκριμένες προϋποθέσεις ως προς την εμπορική αξία, το εμβαδόν και την ηλικία του ακινήτου. Ειδικότερα, η αξία δεν μπορούσε να ξεπερνά τις *250.000 ευρώ, ενώ η κατοικία έπρεπε να έχει επιφάνεια έως *150 τετραγωνικά μέτρα και να πληροί το προβλεπόμενο ηλικιακό κριτήριο.

Στην πράξη, ο περιορισμός αυτός περιόρισε σημαντικά τις διαθέσιμες επιλογές σε αρκετές περιοχές της χώρας.

Γι’ αυτό και ένα από τα βασικά σενάρια για το «Σπίτι μου 3» είναι η διεύρυνση της ηλικιακής περιμέτρου των κατοικιών.

Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η δυνατότητα να ενταχθούν και νεότερα ακίνητα, δηλαδή κατοικίες που έχουν κατασκευαστεί μετά το 2007.

Μια τέτοια αλλαγή θα διεύρυνε σημαντικά τη δεξαμενή των διαθέσιμων κατοικιών και θα μπορούσε να περιορίσει το πρόβλημα της έλλειψης ακινήτων που πληρούν τις υφιστάμενες προϋποθέσεις.

Προς το παρόν, πάντως, πρόκειται για σενάριο που εξετάζεται και όχι για οριστικοποιημένο όρο του νέου προγράμματος.

Περισσότερα νοικοκυριά στο πρόγραμμα

Στο τραπέζι βρίσκεται και η διεύρυνση των κριτηρίων για τους δικαιούχους.

Μία από τις προτάσεις αφορά την αναπροσαρμογή των εισοδηματικών ορίων, ώστε να μπορούν να ενταχθούν νοικοκυριά που σήμερα αποκλείονται επειδή υπερβαίνουν οριακά τα υφιστάμενα όρια.

Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση στο πρόγραμμα και οικογένειες ή ζευγάρια που βρίσκονται λίγο πάνω από τα σημερινά εισοδηματικά κριτήρια, αλλά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρή δυσκολία στην αγορά πρώτης κατοικίας.

Παράλληλα, εξετάζεται και το ενδεχόμενο αλλαγών στα ηλικιακά κριτήρια.

Δεν έχει, ωστόσο, αποφασιστεί συγκεκριμένο νέο όριο.

Ο στόχος είναι ο επόμενος κύκλος να έχει μεγαλύτερη περίμετρο, χωρίς να χαθεί ο βασικός προσανατολισμός του: η στήριξη κυρίως νέων ανθρώπων, ζευγαριών και οικογενειών που αδυνατούν να αποκτήσουν κατοικία με τα σημερινά δεδομένα της αγοράς.

Το μεγάλο ερώτημα: πώς θα χρηματοδοτηθεί

Η χρηματοδότηση αποτελεί ίσως το σημαντικότερο ζήτημα για το επόμενο πρόγραμμα.

Το «Σπίτι μου ΙΙ» βασίστηκε σε σημαντικό βαθμό στους διαθέσιμους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, γεγονός που δημιουργεί διαφορετικά δεδομένα για την επόμενη φάση.

Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική προτείνει έναν διαφορετικό μηχανισμό.

Αντί η Πολιτεία να επιδοτεί άμεσα το επιτόκιο με δημόσιους ή κοινοτικούς πόρους, εξετάζεται η παροχή φορολογικών κινήτρων προς τις τράπεζες, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές θα χορηγούν στεγαστικά δάνεια με μειωμένο επιτόκιο σε δικαιούχους που πληρούν τα κριτήρια.

Με αυτό το μοντέλο, η κρατική παρέμβαση δεν θα περιορίζεται σε μια άμεση επιδότηση του επιτοκίου. Θα λειτουργεί ως κίνητρο προς τις τράπεζες ώστε να προσφέρουν χαμηλότερο κόστος δανεισμού.

Από την επιδότηση σε έναν πιο μόνιμο μηχανισμό

Η συγκεκριμένη αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη στεγαστική πολιτική.

Το μοντέλο που περιγράφεται στη Στρατηγική επιδιώκει να δημιουργήσει έναν περισσότερο μόνιμο μηχανισμό φθηνότερης στεγαστικής χρηματοδότησης, ο οποίος δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από έκτακτες ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ήδη αποφασιστεί πως το «Σπίτι μου 3» θα εφαρμοστεί ακριβώς με αυτόν τον τρόπο.

Η πρόταση αποτελεί την επίσημη κατεύθυνση που έχει καταγραφεί στην Εθνική Στρατηγική και δίνει μια πρώτη εικόνα για το μοντέλο που θα μπορούσε να ακολουθηθεί.

Το τελικό σχήμα θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις που θα ληφθούν για τη χρηματοδότηση, τα κριτήρια των δικαιούχων και τα χαρακτηριστικά των ακινήτων.

Τα σημεία που πρέπει να «κλειδώσουν»

Μετά την ολοκλήρωση του «Σπίτι μου ΙΙ», ο σχεδιασμός της επόμενης φάσης επικεντρώνεται πλέον σε συγκεκριμένα ζητήματα.

Πρώτο είναι ο μηχανισμός χρηματοδότησης και το πώς θα εξασφαλιστούν τα 500 εκατ. ευρώ.

Δεύτερο είναι τα εισοδηματικά και ηλικιακά όρια για τους δικαιούχους.

Τρίτο είναι το ύψος του δανείου και οι όροι με τους οποίους θα χορηγείται.

Και τέταρτο, ίσως το πιο κρίσιμο για την αγορά, είναι το κατά πόσο θα διευρυνθεί η δεξαμενή των επιλέξιμων ακινήτων, ιδιαίτερα μέσω της αλλαγής του σημερινού χρονικού περιορισμού.

Η στεγαστική πολιτική στο επίκεντρο της ΔΕΘ

Η συζήτηση για το «Σπίτι μου 3» έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος στέγασης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα για τα ελληνικά νοικοκυριά.

Η άνοδος των τιμών των κατοικιών, σε συνδυασμό με τα υψηλά ενοίκια και το κόστος χρηματοδότησης, δυσκολεύει ιδιαίτερα τους νέους και τις οικογένειες που επιχειρούν να αποκτήσουν πρώτη κατοικία.

Ένα νέο πρόγραμμα φθηνών στεγαστικών θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημαντικό εργαλείο παρέμβασης στην αγορά.

Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, είναι να συνδυαστεί η χρηματοδοτική στήριξη με επαρκή προσφορά ακινήτων. Γιατί ακόμη και ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό στεγαστικό δάνειο δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα εάν οι δικαιούχοι δεν βρίσκουν κατοικίες που να πληρούν τα κριτήρια και να βρίσκονται σε τιμές που μπορούν να υποστηρίξουν.

Με το «Σπίτι μου ΙΙ» να αποτελεί πλέον παρελθόν, το ενδιαφέρον στρέφεται στη ΔΕΘ και στις επόμενες κυβερνητικές ανακοινώσεις. Εκεί αναμένεται να φανεί εάν το «Σπίτι μου 3» θα περάσει από το στάδιο του σχεδιασμού στην υλοποίηση και, κυρίως, πόσο διαφορετικό και διευρυμένο θα είναι σε σχέση με τους δύο προηγούμενους κύκλους.