Σταύρος Παπασταύρου: «Η απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο περνάει από την Ελλάδα»

Σε πλήρη ετοιμότητα για την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το 2027 βρίσκεται η Ελλάδα, σε συντονισμό με τον ευρωπαϊκό σχεδιασμό του REPowerEU, όπως αναφέρει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Ηδη το υπουργείο, σε συνεργασία με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, προχωρά σε ολοκληρωμένο σχέδιο αντικατάστασης των ρωσικών ποσοτήτων με αμερικανικό LNG, αξιοποιώντας τη στρατηγική συμφωνία που υπεγράφη στο πλαίσιο της συνόδου P-TEC.

«Η απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο περνά μέσα από την Ελλάδα», τονίζει ο κ. Παπασταύρου σε συνέντευξή του στο «Πρώτο Θέμα», επισημαίνοντας ότι οι πρόσφατες συμφωνίες με ενεργειακούς κολοσσούς όπως η ExxonMobil και η Venture Global αποτελούν ορόσημο για τη μετατροπή της χώρας σε ενεργειακό κόμβο και στρατηγικό εταίρο των ΗΠΑ στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΤΖΑΝΝΕ: H σύνοδος για τη διατλαντική συνεργασία P-TEC ολοκληρώθηκε με έντονο γεωπολιτικό αποτύπωμα και σημαντικές συμφωνίες για την περιοχή. Ποιο είναι το μεγαλύτερο κέρδος για την Ελλάδα;

ΣΤΑΥΡΟΣ ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ: Το όφελος για τη χώρα είναι πολλαπλό: γεωπολιτικό, ενεργειακό και επενδυτικό. Η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο των παγκόσμιων ενεργειακών εξελίξεων. Ο πρώτος στόχος μας ήταν να ενισχύσουμε τη γεωστρατηγική θέση της χώρας ως πύλης εισόδου του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη. Αυτό επετεύχθη, καθώς η Ελλάδα αναγνωρίζεται πλέον ως στρατηγικός εταίρος των Ηνωμένων Πολιτειών και ενεργειακός κόμβος στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Ο δεύτερος στόχος ήταν η σύναψη εμπορικών συμφωνιών που θα αποφέρουν ουσιαστικά κέρδη. Συνολικά, μιλάμε για συμβόλαια άνω των 30 δισ. ευρώ.

Η πρώτη μεγάλη επιτυχία είναι η συμφωνία μεταξύ ExxonMobil, HelleniQ Upstream και Energean Hellas για έρευνα και υπεράκτια γεώτρηση στο Block 2, στο βορειοδυτικό Ιόνιο. Πρόκειται για την πρώτη γεώτρηση εντός ελληνικής επικράτειας εδώ και 40 χρόνια, με προοπτική επενδύσεων από 5 έως 10 δισ. ευρώ τα επόμενα χρόνια εφόσον υπάρξουν ανακαλύψεις.

Παράλληλα, η συμφωνία της ΔΕΠΑ Εμπορίας με την αμερικανική Venture Global και τον όμιλο Aktor, μέσω της Atlantic – See LNG Trade Α.Ε., έχει διάρκεια 20 ετών και αξία έως 26 δισ. ευρώ, ενισχύοντας την ασφάλεια εφοδιασμού των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου και αναβαθμίζοντας το γεωπολιτικό μας κεφάλαιο. Η αμερικανική αναπτυξιακή τράπεζα DFC έχει επίσης εκδηλώσει ενδιαφέρον να χρηματοδοτήσει ενεργειακές υποδομές.

Παράλληλα, μέσω του P-TEC ιδρύεται το Κέντρο Ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου, θεσμοθετημένο στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ, ΗΠΑ), που ενισχύει τη συνεργασία και τη σταθερότητα στην περιοχή. Η Ελλάδα έχει μπει σε νέα τροχιά, με σταθερό και πρωταγωνιστικό ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση της περιοχής.

Μ.ΤΖ.: Πώς αποτιμάτε τη στρατηγική σχέση Αθήνας – Ουάσινγκτον; Εχουμε περάσει σε νέο επίπεδο συνεργασίας;

Σ.Π.: Αναμφίβολα ναι. Η παρουσία υψηλόβαθμης αμερικανικής αντιπροσωπείας στη χώρα μας, με τον υπουργό Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ, τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ, τον υφυπουργό Εξωτερικών Μάικλ Ρήγα και την πρέσβυ Κίμπερλι Γκιλφόιλ, αποδεικνύει την εμπιστοσύνη της Ουάσινγκτον προς την Ελλάδα.

Η συνεργασία μας έχει αναβαθμιστεί σε όλα τα επίπεδα: στην ανάπτυξη των ερευνών υδρογονανθράκων με τη συμμετοχή των Chevron και ExxonMobil, στην είσοδο αμερικανικού LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη μέσω των ελληνικών υποδομών και στην αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, για την ενεργειακή διαχείριση.

Η Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε προνομιακό εταίρο των Ηνωμένων Πολιτειών και πυλώνα σταθερότητας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

Μ.ΤΖ.: Πότε θα είναι έτοιμη η χώρα να κλείσει οριστικά τη στρόφιγγα του ρωσικού φυσικού αερίου; Είναι εφικτό να αντικατασταθεί πλήρως από αμερικανικό LNG;

Σ.Π.: Το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ενωσης αποφάσισε τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027. Οι ελληνικές εταιρείες οφείλουν να αντικαταστήσουν τις ποσότητες αυτές μέσα στην καθορισμένη προθεσμία.

Η ΔΕΠΑ Εμπορίας, ως κρατική εταιρεία με κρίσιμο ρόλο στην ασφάλεια εφοδιασμού, συνεργάζεται στενά με το υπουργείο για να αντικαταστήσει τις ποσότητες ρωσικού αερίου με οικονομικά και στρατηγικά βιώσιμες επιλογές. Η συμφωνία με τη Venture Global και την Atlantic – See LNG Trade Α.Ε. είναι καθοριστική, καθώς προωθεί τη μετάβαση από το ρωσικό στο αμερικανικό φυσικό αέριο.

Η απεξάρτηση της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια περνά μέσα από την Ελλάδα, που μετατρέπεται σε κεντρικό κόμβο LNG για την ευρύτερη περιοχή.

Μ.ΤΖ.: Η Ελλάδα και η Ευρώπη απομακρύνονται από το ρωσικό φυσικό αέριο και στρέφονται σε νέες πηγές, κυρίως αμερικανικές. Υπάρχει κίνδυνος να μετακινηθούμε από τη μία εξάρτηση σε μια άλλη;

Σ.Π.: Η Ελλάδα επενδύει στην ενεργειακή της αυτονομία, αξιοποιώντας τους φυσικούς και ανανεώσιμους πόρους της. Δεν αντικαθιστούμε μια εξάρτηση με μία άλλη, αλλά δημιουργούμε ένα πολυδιάστατο ενεργειακό μείγμα που μειώνει συνολικά την εξάρτηση. Ενισχύουμε τις υποδομές και τα δίκτυα διασύνδεσης, προωθούμε την αιολική και ηλιακή ενέργεια και επενδύουμε στην αξιοποίηση υδρογονανθράκων. Οι νέες συνεργασίες με τους ομίλους Chevron, ExxonMobil και Energean αποδεικνύουν τη σταθερή μας προσήλωση στην ενεργειακή αυτάρκεια.

Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ενωσης να απομακρυνθεί από το ρωσικό φυσικό αέριο είναι στρατηγική. Δεν μπορούν τα κράτη-μέλη να χρηματοδοτούν, μέσω της αγοράς ενέργειας, τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Για την Ελλάδα, που γνωρίζει τι σημαίνει παραβίαση του διεθνούς δικαίου, αυτή η επιλογή έχει ιδιαίτερη αξία.

Η Ε.Ε. έχει προβλέψει επίσης την απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού αερίου μέσω τρίτων χωρών, με ρητή αναφορά στον αγωγό TurkStream, ώστε να αποτραπεί η καταστρατήγηση των κανονισμών. Η συνεργασία μας με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την προμήθεια LNG ενισχύει τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και μειώνει τους γεωπολιτικούς κινδύνους.

Μ.ΤΖ.: Μετά την υπογραφή της συμφωνίας από την ExxonMobil για το Ιόνιο, αναμένουμε κινήσεις επιτάχυνσης και νοτιοδυτικά της Κρήτης; 

Σ.Π.: Το ενδιαφέρον των μεγάλων αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών αντανακλά τη σταθερότητα και την αξιοπιστία της Ελλάδας σε οικονομικό, πολιτικό και επενδυτικό επίπεδο. Επιβεβαιώνει επίσης ότι η χώρα έχει αναδειχθεί σε κομβικό παράγοντα στις ενεργειακές εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου. Οι εταιρείες αυτές βλέπουν προοπτικές για εμπορικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα, γεγονός που δημιουργεί θετικές προσδοκίες και για τις έρευνες νοτιοδυτικά της Κρήτης.

Στόχος μας είναι να αξιοποιήσουμε τον φυσικό μας πλούτο με τρόπο που θα ενισχύσει την ενεργειακή αυτονομία και θα μειώσει το κόστος για τους πολίτες. Η Ελλάδα οικοδομεί την ενεργειακή ραχοκοκαλιά των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης, συνδέοντας χώρες που δεν είχαν μέχρι σήμερα κοινό στρατηγικό προσανατολισμό. Μέσα από αυτή τη νέα δικτύωση, η χώρα μας μετατρέπεται σε δύναμη ενότητας και προοπτικής, υλοποιώντας ένα ρεαλιστικό περιφερειακό όραμα για τον 21ο αιώνα.