ΑΠΟΨΗ | Γράφει ο Άκης Δαγλαρτζής, Co-Founder athenspolitics.gr
Το φετινό καλοκαίρι μάς άφησε μια φράση που κατέκλυσε τα social media: «Μου χρωστάς έναν Αύγουστο». Ρομαντική, νοσταλγική, αθώα. Ο Σεπτέμβριος όμως ήρθε με τη δική του, πολύ λιγότερο ποιητική εκδοχή: μετά την ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη, ο ελληνικός λαός καλείται αν πιστέψει τις εξαγγελίες να πληρώσει έναν λογαριασμό που το οικονομικό επιτελείο κοστολογεί σε περίπου 12 με 13 δισ. ευρώ τον χρόνο. Από τον Αύγουστο των ηλιοβασιλεμάτων, στα δισεκατομμύρια των υποσχέσεων.
Δύο κοστολογήσεις, ένα χάσμα
Ο πρώην πρωθυπουργός παρουσίασε το «Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης», το οποίο η νέα του παράταξη κοστολογεί σε 7,39 δισ. ευρώ για την τετραετία 2027-2030. Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, όμως, που περνούσε κάθε εξαγγελία «από το δημοσιονομικό κόσκινο» ενώ ακόμη μιλούσε ο κ. Τσίπρας, κατέληξε σε εντελώς διαφορετικό νούμερο: ετήσιο κόστος περίπου 13 δισ. ευρώ στο έτος πλήρους εφαρμογής και μάλιστα, όπως σημείωναν κυβερνητικές πηγές, χωρίς να έχουν καν αποτιμηθεί όλα όσα ανακοινώθηκαν.
Η απόσταση ανάμεσα στα 7,39 δισ. της τετραετίας και στα 13 δισ. τον χρόνο δεν είναι λεπτομέρεια λογιστικής. Είναι χάσμα αξιοπιστίας. Και το χειρότερο για τον κ. Τσίπρα είναι ότι το έχουμε ξαναδεί: το 2014, το περίφημο «πρόγραμμα Θεσσαλονίκης» κοστολογήθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ σε 11,3 δισ. ευρώ, ενώ το Υπουργείο Οικονομικών το ανέβαζε τότε στα 17 έως 27 δισ. Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται απλώς — επαναλαμβάνεται με τα ίδια μηδενικά.
Ο κατάλογος των υποσχέσεων
Το πακέτο περιλαμβάνει μειώσεις ΦΠΑ στο 6% για βασικά είδη (εκτιμώμενο κόστος 1,8 δισ. ετησίως), αυξήσεις 300 ευρώ τον μήνα στους εκπαιδευτικούς (0,8 δισ.), 30.000 προσλήψεις εκπαιδευτικών, φοιτητικές υποτροφίες 500 ευρώ τον μήνα, κατάργηση τέλους επιτηδεύματος, μειώσεις προκαταβολής φόρου — και ένα «Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης» ύψους 12 δισ. ευρώ, του οποίου η χρηματοδότηση παραμένει το μεγάλο ερωτηματικό.
Ως αντιστάθμισμα, ο κ. Τσίπρας πρότεινε την «Πατριωτική Εισφορά»: φόρο 1% επί της καθαρής περιουσίας του πλουσιότερου 1%, συνδεδεμένο με ένα περιουσιολόγιο που δεν υπάρχει ακόμη. Δηλαδή, δαπάνες με ημερομηνία και έσοδα με υποθετική. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης μίλησε για «κάλπικες υποσχέσεις χωρίς καμία κοστολόγηση» και για «πατριωτικούς φόρους» που ξυπνούν άσχημες μνήμες στη μεσαία τάξη, ενώ το οικονομικό επιτελείο επισήμανε ότι ένα πακέτο τέτοιου ύψους υπερβαίνει κατά πολύ τα περιθώρια που αφήνουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες για τις δαπάνες. Η πρόκληση προς τον πρώην πρωθυπουργό είναι, δε, συγκεκριμένη: αν αμφισβητεί την κοστολόγηση, ας καταθέσει τις προτάσεις του στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο. Μέχρι στιγμής, η πρόσκληση μένει αναπάντητη.
Το βάρος του παρελθόντος
Το πρόβλημα του κ. Τσίπρα δεν είναι μόνο η αριθμητική. Είναι το ιστορικό του. Ο πολιτικός που υπόσχεται σήμερα δισεκατομμύρια είναι ο ίδιος που το 2015 οδήγησε τη χώρα σε capital controls, σε ένα τρίτο μνημόνιο και σε μια διαπραγμάτευση της οποίας το κόστος αποτελεί μέχρι σήμερα αντικείμενο σφοδρής αντιπαράθεσης με εκτιμήσεις στελεχών και θεσμικών παραγόντων που έφτασαν σε δεκάδες δισεκατομμύρια, τις οποίες ο ίδιος επιχειρεί να αποδομήσει ακόμη και στην «Ιθάκη» του, με ειδικό κεφάλαιο περί «μύθων και αληθειών».
Όταν χρειάζεσαι κεφάλαιο βιβλίου για να εξηγήσεις ότι ο λογαριασμός της διακυβέρνησής σου δεν ήταν τόσο βαρύς όσο λέγεται, τότε το πρόβλημα αξιοπιστίας προηγείται κάθε νέας εξαγγελίας. Και όταν, έντεκα χρόνια μετά τη Θεσσαλονίκη του 2014, επιστρέφεις στην ίδια πόλη με ένα νέο πρόγραμμα που η ίδια η αγορά και οι θεσμοί κοστολογούν στο διπλάσιο απ’ ό,τι εσύ, τότε δεν προσφέρεις όραμα — προσφέρεις déjà vu.
Ο λογαριασμός, παρακαλώ
Ακόμη και το ΠΑΣΟΚ, που θα μπορούσε θεωρητικά να βρει κοινό έδαφος στην κεντροαριστερά, μίλησε για «αυταπάτες» και για «copy paste», ενώ πρώην συνεργάτες του πρώην πρωθυπουργού εξαπέλυσαν ακόμη σκληρότερες επιθέσεις. Η μοναξιά του κ. Τσίπρα στην κριτική δεν είναι συγκυριακή· είναι το αποτέλεσμα μιας πολιτικής διαδρομής που δίδαξε σε όλους —φίλους και αντιπάλους— ότι οι υποσχέσεις του έχουν ημερομηνία λήξης και ο λογαριασμός τους παραλήπτη: τον Έλληνα φορολογούμενο. Αύγουστο Αύγουστο Αύγουστο Αύγουστο
Η viral φράση του καλοκαιριού μιλούσε για έναν Αύγουστο που κάποιος μας χρωστά. Η πολιτική πραγματικότητα του Σεπτεμβρίου μιλά για δισεκατομμύρια που κάποιος μας ζητά ξανά να του πιστώσουμε. Τη διαφορά τη γνωρίζει καλά όποιος έζησε το 2015: οι Αύγουστοι επιστρέφουν κάθε χρόνο. Τα δισεκατομμύρια, όχι.
