Γράφει η: Ζήκου Βούστρου Αλεξάνδρα – φοιτ. Νομικής Universite Sorbonne Paris Nord -τελ.φοιτ. Βιολογίας University of Ioannina – μέλος της Επιτροπής Επικοινωνίας τους Εθνικού Συμβουλίου Νεολαίας. άμβλωση
Το δικαίωμα στην άμβλωση δεν είναι ούτε «μόδα» ούτε ιδεολογική υπερβολή. Είναι ζήτημα ζωής, υγείαςκαι ελευθερίας.
Στην Ελλάδα, η άμβλωση είναι νόμιμη εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, όμως η συζήτηση γύρω από αυτήν επιστρέφει ξανά και ξανά, συχνά με όρους ηθικού πανικού και παραπληροφόρησης. Τι προβλέπει πραγματικά το ελληνικό δίκαιο και γιατί η ασφαλής άμβλωση αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα;
Η επίκληση «δικαιωμάτων του εμβρύου» δεν είναι ουδέτερη ούτε αθώα· είναι μια συνειδητή μετατόπιση της συζήτησης μακριά από το μοναδικό πρόσωπο που φέρει πραγματικό, άμεσο και αδιαπραγμάτευτο κόστος: τη γυναίκα. Κανένα δίκαιο που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν αναγνωρίζει δικαίωμα που θεμελιώνεται πάνω στον εξαναγκασμό ενός άλλου σώματος. Το έμβρυο δεν διαθέτει αυτοτελή νομική προσωπικότητα που να μπορεί να ακυρώνει την υγεία, την ελευθερία και την αξιοπρέπεια ενός υπαρκτού ανθρώπου.
Η άμβλωση δεν είναι απλώς μια ιατρική πράξη ούτε ένα «ηθικό δίλημμα» που εξαντλείται σε προσωπικές απόψεις. Είναι ένα ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, γιατί αφορά άμεσα το ποιος έχει τον έλεγχο του σώματος και της ζωής μιας γυναίκας. Και σε αυτό το ερώτημα, το σύγχρονο δίκαιο δίνει μια σαφή απάντηση: η απόφαση ανήκει στην ίδια.
Στον πυρήνα του δικαιώματος στην ασφαλή άμβλωση βρίσκεται η σωματική αυτοδιάθεση. Το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να αποφασίζει για το σώμα του, χωρίς καταναγκασμό, απειλή ή ποινικοποίηση. Η υποχρεωτική συνέχιση μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης δεν αποτελεί «προστασία της ζωής», αλλά σοβαρή παρέμβαση στην προσωπική ελευθερία, στην ιδιωτική ζωή και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Γι’ αυτό και διεθνώς, η άμβλωση εντάσσεται ολοένα και περισσότερο στο πλαίσιο των θεμελιωδών δικαιωμάτων και όχι της ποινικής καταστολής.
Ταυτόχρονα, η πρόσβαση στην άμβλωση είναι ζήτημα δημόσιας υγείας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας είναι ξεκάθαρος: οι απαγορεύσεις δεν μειώνουν τις αμβλώσεις. Απλώς τις κάνουν επικίνδυνες. Όταν οι γυναίκες στερούνται νόμιμη και ασφαλή πρόσβαση, οδηγούνται σε παράνομες και μη ελεγχόμενες πρακτικές, με σοβαρούς κινδύνους για τη ζωή και τη σωματική και ψυχική τους υγεία. Η ιστορία – και όχι μόνο σε άλλες χώρες, αλλά και στην Ελλάδα πριν το 1986 – το αποδεικνύει αδιαμφισβήτητα.
Το δικαίωμα στην άμβλωση είναι επίσης βαθιά ζήτημα ισότητας. Οι περιορισμοί δεν πλήττουν όλες τις γυναίκες το ίδιο. Όσες διαθέτουν οικονομικούς πόρους μπορούν να ταξιδέψουν, να πληρώσουν ιδιωτικές υπηρεσίες ή να βρουν «λύσεις». Οι υπόλοιπες εκτίθενται στον κίνδυνο, στην ανασφάλεια και στον εξευτελισμό. Έτσι, η ποινικοποίηση και τα εμπόδια στην πρόσβαση λειτουργούν ως μηχανισμοί αναπαραγωγής κοινωνικών και έμφυλων ανισοτήτων.
Σε διεθνές επίπεδο, οργανισμοί όπως ο ΟΗΕ, το Συμβούλιο της Ευρώπης και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων επισημαίνουν ότι η άρνηση πρόσβασης σε ασφαλή άμβλωση μπορεί να συνιστά παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων: του δικαιώματος στην υγεία, στην ιδιωτικότητα, στην αξιοπρέπεια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, της απαγόρευσης απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης. Η σύγχρονη διεθνής τάση μετακινείται ξεκάθαρα από το ερώτημα «αν επιτρέπεται» στο ερώτημα «πώς διασφαλίζεται στην πράξη».
Η ελληνική νομοθεσία, με τη νομιμοποίηση της άμβλωσης το 1986, έκανε ένα καθοριστικό βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Αναγνώρισε ότι η άμβλωση δεν είναι έγκλημα, αλλά ιατρική πράξη που αφορά την υγεία και την ελεύθερη βούληση της εγκύου. Όμως η νομική κατοχύρωση από μόνη της δεν αρκεί. Η πραγματική προστασία του δικαιώματος απαιτεί πρόσβαση σε δημόσιες δομές, επαρκή ενημέρωση, απουσία στιγματισμού και σεβασμό στην επιλογή – χωρίς κοινωνικούς ή θεσμικούς φραγμούς.
Γι’ αυτό και η άμβλωση δεν αντιμετωπίζεται ως εξαίρεση ή παραχώρηση, αλλά ως αναγκαία εγγύηση της σωματικής αυτονομίας. Όταν το κράτος υποχρεώνει μια γυναίκα να κυοφορήσει παρά τη θέλησή της, δεν «προστατεύει τη ζωή»· επιβάλλει μητρότητα, ποινικοποιεί την αυτοδιάθεση και μετατρέπει το σώμα της σε πεδίο ιδεολογικού ελέγχου. Και αυτό δεν είναι ζήτημα ηθικής, είναι ευθεία παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Γιατί το δικαίωμα στην ασφαλή άμβλωση δεν είναι ένα «ειδικό προνόμιο». Είναι αναπόσπαστο κομμάτι της δημοκρατίας, της ισότητας και του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Και κάθε αμφισβήτησή του δεν αφορά το έμβρυο αφηρημένα, αλλά τη θέση των γυναικών ως πλήρων υποκειμένων δικαιωμάτων στην κοινωνία.
Για τη Σύνοδο Κορυφής, τον Ντόναλντ Τραμπ, τις σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης και το Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα μίλησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης το πρωί της Παρασκευής στο Euronews. Αρχικά για…
Τη διαφωνία της με τη διεξαγωγή στη Λάρισα της δίκης για την τραγωδία στα Τέμπη διατύπωσε το πρωί της Παρασκευής η Μαρία Καρυστιανού η οποία…
Ξεκίνησαν την Παρασκευή στο Άμπου Ντάμπι οι συνομιλίες μεταξύ αξιωματούχων των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ουκρανίας και της Ρωσίας, σηματοδοτώντας την πρώτη τριμερή συνάντηση με τη συμμετοχή και των τριών χωρών, που…
Ο Ουκρανός πρόεδρος τόνισε ότι η Ευρώπη «παραμένει ένα όμορφο αλλά κατακερματισμένο καλειδοσκόπιο μικρών και μεσαίων δυνάμεων» Ουκρανία Σε κρίσιμη καμπή φαίνεται να εισέρχεται η προσπάθεια…
Με τον Ντόναλντ Τραμπ να μονοπωλεί το ενδιαφέρον στη βολές του Παγκοσμίου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός και να εξαπολύει νέες απειλές εναντίον της Ευρώπης, όλο…
Λίγες ώρες μετά από την επιθετική ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός το απόγευμα της Τετάρτης, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε να διαφανεί μια αχτίδα αποκλιμάκωσης στην αναμέτρησή…
