Φιντάν από την Αίγυπτο: Επίθεση στην τριμερή Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και το σχέδιο της Άγκυρας για τη «Συμφωνία της Μέκκας»

Η Άγκυρα επιχειρεί να φέρει το Κάιρο πιο κοντά στη συμμαχία Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν. Ο Τούρκος ΥΠΕΞ παρουσίασε την τριμερή συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ ως απειλή για την Τουρκία και την Αίγυπτο – Σκληρή επίθεση και κατά του Ισραήλ για τη Γάζα

Νέα διάσταση παίρνει ο ανταγωνισμός για τις περιφερειακές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, μετά τις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν από την Αίγυπτο.

Ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας, κατά τη διήμερη επίσκεψή του στην Αίγυπτο, επέλεξε να αναδείξει την τριμερή συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ ως ένα σχήμα που, όπως υποστήριξε, δημιουργεί διαχωριστικές γραμμές στην Ανατολική Μεσόγειο και στρέφεται ουσιαστικά εναντίον τόσο της Τουρκίας όσο και της Αιγύπτου.

Την ίδια ώρα, ο Φιντάν επιχείρησε να προωθήσει το νέο περιφερειακό σχήμα που οικοδομούν Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν, με επίκεντρο τη λεγόμενη «Συμφωνία της Μέκκας», επιδιώκοντας να προσελκύσει σε αυτό και το Κάιρο.

Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο, ενώ ταυτόχρονα η συνεργασία Αθήνας–Λευκωσίας–Τελ Αβίβ αποκτά ολοένα και πιο έντονα στρατηγικά χαρακτηριστικά.

Η «γραμμή» που, σύμφωνα με τον Φιντάν, χωρίζει την Ανατολική Μεσόγειο

Ο Χακάν Φιντάν, έχοντας δίπλα του τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελατί στο Ελ Αλαμέιν, αναφέρθηκε με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο στην τριμερή Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ.

Όπως μετέδωσαν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι, πριν από τη Συμφωνία της Μέκκας, η τριμερής συνεργασία επιχείρησε να «τραβήξει μια γραμμή» στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Τουρκία στη μία πλευρά και την Αίγυπτο στην άλλη.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς διατυπώθηκε μέσα στην ίδια την Αίγυπτο, μια χώρα που τα τελευταία χρόνια έχει αναπτύξει στενές στρατηγικές σχέσεις τόσο με την Ελλάδα όσο και με την Κυπριακή Δημοκρατία.

Ο Φιντάν, επομένως, δεν επιχείρησε απλώς να επικρίνει την τριμερή συνεργασία. Επιδίωξε να παρουσιάσει στην αιγυπτιακή πλευρά την ενίσχυση των σχέσεων Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ ως εξέλιξη που επηρεάζει άμεσα τα αιγυπτιακά συμφέροντα.

Παράλληλα, θέλησε να παρουσιάσει τη «Συμφωνία της Μέκκας» ως εναλλακτικό περιφερειακό πλαίσιο συνεργασίας.

Η Άγκυρα θέλει την Αίγυπτο στο νέο σχήμα

Κεντρικός στόχος της επίσκεψης Φιντάν φαίνεται να είναι η προσέγγιση της Αιγύπτου με το νέο σχήμα Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν.

Ο Τούρκος ΥΠΕΞ υποστήριξε ότι η Συμφωνία της Μέκκας δεν στρέφεται εναντίον κάποιας συγκεκριμένης χώρας, αλλά αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πλαισίου συνεργασίας και αποτροπής.

Παράλληλα, χαρακτήρισε την Αίγυπτο «φυσικό εταίρο» και εξέφρασε την προσδοκία ότι το Κάιρο θα γίνει σύντομα επίσημος εταίρος του σχήματος.

«Ορισμένες λεπτομέρειες» βρίσκονται ακόμη υπό επεξεργασία, σύμφωνα με τον Φιντάν, αλλά η Άγκυρα εμφανίζεται να επιδιώκει την ταχεία ολοκλήρωση των σχετικών συζητήσεων.

Η προσπάθεια αυτή έχει ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος. Η Αίγυπτος αποτελεί την πολυπληθέστερη αραβική χώρα και έναν από τους σημαντικότερους περιφερειακούς παράγοντες. Η συμμετοχή της σε ένα σχήμα στο οποίο πρωταγωνιστούν η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία θα προσέδιδε σημαντικά μεγαλύτερο ειδικό βάρος στη νέα συμμαχία.

Ωστόσο, το Κάιρο δεν έχει μέχρι στιγμής δεσμευθεί δημόσια για προσχώρηση. Η αιγυπτιακή πολιτική παραδοσιακά επιχειρεί να διατηρεί περιθώρια ελιγμών ανάμεσα στα διαφορετικά περιφερειακά στρατόπεδα, προστατεύοντας την αυτονομία των επιλογών της.

Γιατί η τριμερής Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ ενοχλεί την Άγκυρα

Η έντονη αντίδραση του Φιντάν δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό.

Η Άγκυρα παρακολουθεί εδώ και μήνες με αυξανόμενη ανησυχία την ενίσχυση της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, ιδιαίτερα μετά την ενίσχυση των αμυντικών και στρατηγικών σχέσεων μεταξύ των τριών χωρών. Αντίστοιχες τουρκικές επικρίσεις είχαν καταγραφεί και νωρίτερα μέσα στο 2026, με τον Φιντάν να χαρακτηρίζει τη συνεργασία αυτή πηγή ανησυχίας για την Τουρκία και άλλες μουσουλμανικές χώρες.

Η Άγκυρα θεωρεί ότι η αναβάθμιση της τριμερούς σχέσης, σε συνδυασμό με τις αμυντικές συμφωνίες και τις ευρύτερες περιφερειακές συνεργασίες, ενισχύει ένα πλέγμα σχέσεων στο οποίο η Τουρκία δεν συμμετέχει.

Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για την τουρκική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Άγκυρα επιχειρεί να διατηρήσει ισχυρό ρόλο και να αποτρέψει τη δημιουργία περιφερειακών σχημάτων που θα μπορούσαν να περιορίσουν την επιρροή της.

Η επιλογή του Φιντάν να μιλήσει για «γραμμή» που χωρίζει την Τουρκία από την Αίγυπτο αποκαλύπτει ακριβώς αυτή την ανησυχία: η Άγκυρα επιχειρεί να πείσει το Κάιρο ότι η εμβάθυνση της συνεργασίας του με Ελλάδα και Κύπρο, και εμμέσως με το Ισραήλ, δεν είναι απλώς διμερές ή τριμερές ζήτημα, αλλά αφορά τη συνολική ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.

Σκληρή επίθεση και κατά του Ισραήλ για τη Γάζα

Ο Φιντάν, πάντως, δεν περιορίστηκε στην Ελλάδα και την Κύπρο.

Από την Αίγυπτο εξαπέλυσε ιδιαίτερα σκληρή επίθεση και κατά του Ισραήλ, με επίκεντρο τις εξελίξεις στη Γάζα.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι η άρνηση της ισραηλινής πλευράς να προχωρήσει στην εφαρμογή της συμφωνίας για τη Γάζα μπορεί να οδηγήσει την Τουρκία και άλλους μεσολαβητές στη λήψη κοινών και «ριζικών» πρωτοβουλιών.

Παράλληλα, κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες να ασκήσουν πίεση στο Ισραήλ, προειδοποιώντας ότι, εάν αυτό δεν συμβεί, Τουρκία, Κατάρ και Αίγυπτος θα μπορούσαν να αναλάβουν πιο αποφασιστικές πρωτοβουλίες.

Ο Φιντάν συνέδεσε μάλιστα τη στάση αυτή με μια ευρύτερη πολιτική και ηθική ευθύνη απέναντι στον παλαιστινιακό λαό.

Η τοποθέτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς η Αίγυπτος διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις προσπάθειες διαμεσολάβησης για τη Γάζα και έχει άμεσο ενδιαφέρον για την πορεία της σύγκρουσης λόγω της γειτνίασής της με τον παλαιστινιακό θύλακα.

Το δύσκολο δίλημμα του Καΐρου

Για την Αίγυπτο, το πρόβλημα είναι σύνθετο.

Το Κάιρο έχει οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια στενή συνεργασία με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, ιδιαίτερα σε ζητήματα ενέργειας, ασφάλειας και Ανατολικής Μεσογείου.

Ταυτόχρονα, όμως, η Αίγυπτος δεν επιθυμεί να διαρρήξει τις σχέσεις της με την Τουρκία ή να απομονωθεί από τις περιφερειακές εξελίξεις στις οποίες πρωταγωνιστούν η Άγκυρα και το Ριάντ.

Επιπλέον, το Κάιρο έχει ιδιαίτερη σχέση με το Ισραήλ, παρά την έντονη αιγυπτιακή δυσαρέσκεια για τις εξελίξεις στη Γάζα. Η Αίγυπτος ήταν η πρώτη αραβική χώρα που αναγνώρισε διπλωματικά το Ισραήλ και οι δύο χώρες διατηρούν κρίσιμες σχέσεις ασφαλείας λόγω της κοινής τους μεθορίου.

Αυτό σημαίνει ότι η Αίγυπτος δύσκολα θα μπορούσε να ενταχθεί χωρίς επιφυλάξεις σε έναν σχηματισμό που θα εκλαμβανόταν ως αμιγώς αντιισραηλινός.

Παράλληλα, το Κάιρο έχει αναπτύξει σχέσεις και με την Ινδία, γεγονός που προσθέτει μία ακόμη παράμετρο στην εξίσωση, δεδομένης της στρατηγικής σχέσης Πακιστάν–Τουρκίας και του ανταγωνισμού Ινδίας–Πακιστάν.

Η ευρύτερη μάχη για τις συμμαχίες της Μέσης Ανατολής

Πίσω από τις δηλώσεις Φιντάν βρίσκεται ένας πολύ ευρύτερος ανταγωνισμός.

Η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή μετατρέπονται σε πεδίο πολλαπλών, αλληλεπικαλυπτόμενων συνεργασιών. Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ ενισχύουν τη μεταξύ τους συνεργασία, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να συγκροτήσει έναν διαφορετικό πόλο με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.

Η προσπάθεια προσέλκυσης της Αιγύπτου αποκτά έτσι κομβική σημασία.

Εάν το Κάιρο προσχωρήσει στο σχήμα της Μέκκας, η Τουρκία θα μπορούσε να παρουσιάσει την κίνηση ως σημαντική διεύρυνση της νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Εάν, αντίθετα, η Αίγυπτος διατηρήσει τις αποστάσεις της, θα συνεχίσει να λειτουργεί ως ανεξάρτητος πόλος με δυνατότητα συνεργασίας ταυτόχρονα με διαφορετικά στρατόπεδα.

Η Αθήνα και η Λευκωσία στο επίκεντρο της τουρκικής στρατηγικής

Η επίθεση Φιντάν αναδεικνύει ταυτόχρονα τη σημασία που αποδίδει η Άγκυρα στη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.

Η Τουρκία δεν αντιμετωπίζει πλέον την τριμερή ως απλή διπλωματική συνεννόηση. Οι προηγούμενες τοποθετήσεις του Φιντάν, αλλά και η νέα παρέμβασή του από την Αίγυπτο, δείχνουν ότι η Άγκυρα την εντάσσει στην ευρύτερη αντιπαράθεση για την περιφερειακή ασφάλεια και την κατανομή επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το γεγονός ότι ο Τούρκος ΥΠΕΞ επέλεξε να αναδείξει το θέμα ενώπιον της αιγυπτιακής ηγεσίας έχει τη δική του συμβολική και διπλωματική βαρύτητα.

Το μήνυμα της Άγκυρας είναι ότι η Τουρκία δεν επιθυμεί να αφήσει την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ να διαμορφώσουν χωρίς αντίβαρο το νέο γεωπολιτικό τοπίο στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ταυτόχρονα, η Τουρκία επιχειρεί να παρουσιάσει τη Συμφωνία της Μέκκας όχι ως επιθετικό συνασπισμό αλλά ως μηχανισμό περιφερειακής συνεργασίας και αποτροπής.

Το μεγάλο στοίχημα της Άγκυρας

Η επίσκεψη Φιντάν στην Αίγυπτο, επομένως, υπερβαίνει τα όρια μιας ακόμη διπλωματικής συνάντησης.

Η Άγκυρα επιχειρεί να συνδυάσει τρεις στόχους: να περιορίσει την επιρροή της τριμερούς Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, να ενισχύσει τη συνεργασία της με την Αίγυπτο και να διευρύνει τη νέα συμμαχία Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν.

Το Κάιρο βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας.

Η Αίγυπτος, όμως, γνωρίζει ότι η ένταξή της σε ένα σαφώς οριοθετημένο περιφερειακό στρατόπεδο θα μπορούσε να περιορίσει τα περιθώρια κινήσεών της. Για τον λόγο αυτό, η μέχρι τώρα στάση της χαρακτηρίζεται από προσεκτική ισορροπία και αποφυγή σαφούς δέσμευσης.

Η επόμενη περίοδος θα δείξει εάν η Άγκυρα θα καταφέρει να μετατρέψει την προσέγγιση με το Κάιρο σε επίσημη συμμετοχή στο σχήμα της Μέκκας ή εάν η Αίγυπτος θα συνεχίσει να κρατά ανοιχτούς διαύλους προς όλες τις πλευρές.

Σε κάθε περίπτωση, οι δηλώσεις Φιντάν από το Ελ Αλαμέιν επιβεβαιώνουν ότι η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας ευρύτερης μάχης για τη διαμόρφωση των νέων περιφερειακών συμμαχιών. Η τριμερής Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, η προσέγγιση Τουρκίας–Αιγύπτου και το υπό διαμόρφωση σχήμα Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν αποτελούν πλέον αλληλένδετα κομμάτια του ίδιου γεωπολιτικού παζλ.