Ρεύμα: Το σχέδιο των 5 δισ. ευρώ για φθηνότερη ενέργεια: Στόχος τα 17 λεπτά την κιλοβατώρα έως το 2029

Επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, εξοικονόμηση και αυτοκατανάλωση – Πώς η κυβέρνηση σχεδιάζει να μειώσει κατά 30% το ενεργειακό κόστος – Γιατί οι καταναλωτές δεν θα δουν άμεσα μεγάλη διαφορά στους λογαριασμούς

Ένα πολυετές σχέδιο συνολικού ύψους περίπου 5 δισ. ευρώ θέτει σε εφαρμογή η κυβέρνηση με στόχο τη σταδιακή αποκλιμάκωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και τη μείωση της μέσης λιανικής τιμής του ρεύματος κατά περίπου 30% έως το τέλος του 2029.

Ο στόχος είναι η μέση τιμή για τα νοικοκυριά να περιοριστεί στα 17 λεπτά ανά κιλοβατώρα, χωρίς φόρους και ΦΠΑ, από τα 23,78 λεπτά/kWh που καταγράφηκαν κατά μέσο όρο στην Ελλάδα το δεύτερο εξάμηνο του 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat.

Η μεγάλη διαφορά σε σχέση με τις παρεμβάσεις της περιόδου της ενεργειακής κρίσης είναι ότι το νέο σχέδιο δεν βασίζεται πρωτίστως σε επιδοτήσεις των λογαριασμών. Η λογική του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας είναι να αντιμετωπιστούν οι παράγοντες που διαμορφώνουν το κόστος σε ολόκληρη την αλυσίδα της ηλεκτρικής ενέργειας.

Τα 5 δισ. ευρώ και οι βασικοί πυλώνες

Το κυβερνητικό σχέδιο στηρίζεται σε επενδύσεις που αφορούν κυρίως τέσσερις κατευθύνσεις: αποθήκευση ενέργειας, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, εξοικονόμηση ενέργειας και αυτοκατανάλωση.

Η χρηματοδότηση θα προέλθει από τρία βασικά ευρωπαϊκά και εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία: το *Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το *Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών και τη Ρήτρα Διαφυγής.

Πρόκειται, επομένως, για μια προσπάθεια να μεταφερθούν πόροι σε υποδομές οι οποίες, σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, μπορούν να περιορίσουν μόνιμα το κόστος παραγωγής και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Όχι άμεση μείωση στους λογαριασμούς

Το κρίσιμο στοιχείο για τους καταναλωτές είναι ότι το σχέδιο δεν μεταφράζεται σε άμεση μείωση 30% στους επόμενους λογαριασμούς.

Η εξειδίκευση των μέτρων από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον υφυπουργό Νίκο Τσάφο δείχνει ότι οι περισσότερες παρεμβάσεις έχουν ορίζοντα τριετίας.

Μάλιστα, ορισμένες από τις επενδύσεις, όπως οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, μπορούν βραχυπρόθεσμα να αυξήσουν τις σχετικές χρεώσεις συστήματος, πριν αρχίσουν να αποδίδουν τα οφέλη τους.

Η μοναδική παρέμβαση που αναμένεται να έχει σχετικά άμεσο αποτέλεσμα αφορά τη *μείωση κατά 50% των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) από τις αρχές του 2027. Ωστόσο, το όφελος για ένα μέσο νοικοκυριό υπολογίζεται σε περίπου *1 ευρώ τον μήνα.

Άρα, το μεγάλο στοίχημα δεν είναι η άμεση ελάφρυνση, αλλά η δημιουργία των προϋποθέσεων ώστε το ηλεκτρικό ρεύμα να γίνει φθηνότερο σε μόνιμη βάση.

Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις αλλάζουν το κόστος των νησιών

Κομβικό ρόλο στο σχέδιο έχουν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα.

Ο λόγος είναι ότι στα μη διασυνδεδεμένα νησιά απαιτείται ακόμη η λειτουργία μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με υγρά καύσιμα, οι οποίες είναι σημαντικά ακριβότερες από τις μονάδες που λειτουργούν στο διασυνδεδεμένο σύστημα.

Το σχετικό κόστος έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια και υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 1,2 δισ. ευρώ ετησίως, από περίπου 900 εκατ. ευρώ το 2019.

Με τις συνολικές επενδύσεις στις διασυνδέσεις των νησιών να προσεγγίζουν τα 7 δισ. ευρώ, η κυβέρνηση προσδοκά σταδιακή μείωση αυτής της δαπάνης και, κατά συνέπεια, περιορισμό της επιβάρυνσης που μεταφέρεται μέσω των ΥΚΩ στους καταναλωτές.

Γιατί καθυστέρησε η μείωση των ΥΚΩ

Ένα από τα ερωτήματα που τέθηκαν κατά την παρουσίαση του σχεδίου ήταν γιατί οι καταναλωτές δεν είχαν ήδη δει σημαντική μείωση των ΥΚΩ, παρά την ολοκλήρωση σημαντικών έργων διασύνδεσης.

Η διασύνδεση της Κρήτης με την Πελοπόννησο ολοκληρώθηκε το 2021, ενώ η διασύνδεση της Κρήτης με την Αττική ολοκληρώθηκε το 2025.

Ωστόσο, σύμφωνα με την εξήγηση του υπουργείου, ο ειδικός λογαριασμός των ΥΚΩ παρέμενε ελλειμματικός λόγω του υψηλού κόστους ηλεκτροπαραγωγής στα νησιά.

Για να δημιουργηθεί περιθώριο μείωσης των χρεώσεων, το κράτος προγραμματίζει πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 200 εκατ. ευρώ για την κάλυψη του ελλείμματος.

Η αποθήκευση ως «κλειδί» για φθηνότερο ρεύμα

Ένα δεύτερο μεγάλο στοίχημα αφορά την αποθήκευση ενέργειας.

Η αυξανόμενη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα δημιουργεί ανάγκη για μεγαλύτερη ευελιξία. Η παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά δεν είναι σταθερή καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, με αποτέλεσμα να απαιτούνται υποδομές που μπορούν να αποθηκεύουν την ενέργεια όταν υπάρχει περίσσευμα και να την αποδίδουν όταν υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση.

Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η ανάπτυξη της αποθήκευσης μπορεί να συμβάλει στη μείωση των ακριβών ωρών παραγωγής και στην καλύτερη αξιοποίηση της πράσινης ενέργειας.

Αυτοκατανάλωση και εξοικονόμηση

Σημαντικό κομμάτι του σχεδίου αποτελεί επίσης η ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης.

Η λογική είναι ότι όσο περισσότερα νοικοκυριά, επιχειρήσεις και οργανισμοί μπορούν να παράγουν μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνουν, τόσο περιορίζεται η ανάγκη αγοράς ηλεκτρισμού από το δίκτυο.

Παράλληλα, οι επενδύσεις στην ενεργειακή εξοικονόμηση στοχεύουν στη μείωση της ίδιας της κατανάλωσης.

Με άλλα λόγια, το κυβερνητικό σχέδιο επιχειρεί να παρέμβει και στις δύο πλευρές της εξίσωσης: να μειώσει το κόστος παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας και ταυτόχρονα να περιορίσει την ποσότητα ενέργειας που χρειάζεται να καταναλώνει ένα νοικοκυριό ή μια επιχείρηση.

Στο στόχαστρο και οι απώλειες του δικτύου

Το σχέδιο δεν περιορίζεται στις ΑΠΕ και στις νέες υποδομές.

Η κυβέρνηση θέλει να αντιμετωπίσει και τις απώλειες του δικτύου, τις ρευματοκλοπές, τα ανεξόφλητα χρέη και το κόστος προμήθειας.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση είναι κρίσιμη, καθώς η τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής δεν καθορίζεται μόνο από τη χονδρεμπορική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο τελικός λογαριασμός αποτελεί αποτέλεσμα μιας σειράς επιμέρους παραγόντων, από την παραγωγή και τη μεταφορά μέχρι τη διανομή, τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις και τις απώλειες του συστήματος.

Η κυβερνητική φιλοσοφία είναι ότι η μόνιμη αποκλιμάκωση απαιτεί παρεμβάσεις σε ολόκληρη αυτή την αλυσίδα.

Το μεγάλο ρίσκο: οι διεθνείς τιμές ενέργειας

Υπάρχει, ωστόσο, ένας παράγοντας που δεν μπορεί να ελεγχθεί από την ελληνική κυβέρνηση: οι διεθνείς ενεργειακές τιμές.

Ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος σημείωσε ότι οι υπολογισμοί του σχεδίου βασίζονται σε ρεαλιστικές παραδοχές και είναι πλήρως κοστολογημένοι, αλλά δεν μπορούν να προβλέψουν ακραίες γεωπολιτικές αναταράξεις.

Η επισήμανση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς αγορές παραμένουν ευάλωτες σε γεωπολιτικές κρίσεις.

Κατά την παρουσίαση του σχεδίου, το πετρέλαιο βρισκόταν περίπου στα *100 δολάρια το βαρέλι, ενώ η τιμή του φυσικού αερίου TTF είχε διαμορφωθεί στα *77,7 ευρώ/MWh.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ακόμη και οι πιο αποτελεσματικές εσωτερικές μεταρρυθμίσεις δεν μπορούν να απομονώσουν πλήρως την ελληνική αγορά από τις διεθνείς διακυμάνσεις.

Τι θα γίνει με τις επιδοτήσεις

Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα των έκτακτων επιδοτήσεων.

Κατά την παρουσίαση των μέτρων, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας δεν δεσμεύτηκε για συγκεκριμένη νέα επιδότηση ούτε για το πότε θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί.

Το κυβερνητικό σκεπτικό είναι ότι οι επιδοτήσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως προσωρινό «ανάχωμα» σε μια περίοδο μεγάλης αύξησης των τιμών, αλλά δεν αποτελούν μόνιμη λύση.

Η κυβέρνηση επιδιώκει, αντίθετα, να μειώσει τις δομικές αιτίες που κρατούν ψηλά το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.

Παράλληλα, το μήνυμα του υπουργείου είναι ότι εάν οι συνθήκες καταστούν ιδιαίτερα δυσμενείς, η κυβέρνηση θα εξετάσει παρεμβάσεις για την προστασία των καταναλωτών.

Το στοίχημα μέχρι το 2029

Ο στόχος των 17 λεπτών ανά κιλοβατώρα έως το τέλος του 2029 αποτελεί, ουσιαστικά, ένα στοίχημα για τη μετάβαση από την προσωρινή κρατική στήριξη στη μόνιμη μείωση του ενεργειακού κόστους.

Για να επιτευχθεί, θα πρέπει να προχωρήσουν ταυτόχρονα οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, η αποθήκευση, η ενεργειακή εξοικονόμηση και η αυτοκατανάλωση, ενώ παράλληλα θα πρέπει να περιοριστούν οι απώλειες, οι ρευματοκλοπές και τα προβλήματα στην αγορά.

Η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί όμως και από εξωγενείς παράγοντες: τις τιμές φυσικού αερίου και πετρελαίου, τη γεωπολιτική κατάσταση, την πορεία της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας και την ταχύτητα με την οποία θα υλοποιηθούν οι απαιτούμενες επενδύσεις.

Το ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι να μετατρέψει τα περίπου 5 δισ. ευρώ επενδύσεων σε μετρήσιμη μείωση του κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Και το τελικό τεστ δεν θα είναι οι ανακοινώσεις ή οι επενδύσεις καθαυτές, αλλά ο λογαριασμός που θα φτάνει στον καταναλωτή.

Ο στόχος έχει τεθεί: από τα 23,78 λεπτά της μέσης τιμής του δεύτερου εξαμήνου του 2025 στα 17 λεπτά ανά κιλοβατώρα έως το 2029. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν οι επενδύσεις και οι διαρθρωτικές αλλαγές μπορούν να μετατρέψουν αυτή τη δέσμευση σε πραγματική και μόνιμη ελάφρυνση.