Θαλάσσια πάρκα: Σκληρή απάντηση της Αθήνας στην Άγκυρα: «Παράνομες και χωρίς έννομο αποτέλεσμα οι τουρκικές ανακηρύξεις»

Η Τουρκία ανακοίνωσε δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο – Η Αθήνα καταγγέλλει μονομερή ενέργεια που επεκτείνεται πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα και υπογραμμίζει ότι δεν δημιουργούνται τετελεσμένα εις βάρος των ελληνικών δικαιωμάτων

Σε νέα ελληνοτουρκική αντιπαράθεση εξελίσσεται η απόφαση της Άγκυρας να προχωρήσει στην ανακήρυξη δύο θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η κίνηση της Τουρκίας προκάλεσε την άμεση και ιδιαίτερα αυστηρή αντίδραση της Αθήνας, καθώς οι περιοχές που αποτυπώνονται στους τουρκικούς χάρτες δεν περιορίζονται στα τουρκικά χωρικά ύδατα. Αντίθετα, επεκτείνονται σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η Ελλάδα θεωρεί ότι εμπίπτουν στα κυριαρχικά της δικαιώματα, ενώ σε άλλα σημεία πρόκειται για διεθνή ύδατα.

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει την τουρκική ενέργεια μονομερή και παράνομη και ξεκαθαρίζει ότι δεν μπορεί να παράγει οποιοδήποτε έννομο αποτέλεσμα ούτε να δημιουργήσει τετελεσμένα εις βάρος της Ελλάδας.

Δύο πάρκα σε κομβικές περιοχές

Οι τουρκικές αποφάσεις αφορούν δύο διαφορετικές θαλάσσιες περιοχές.

Η πρώτη βρίσκεται στο Βόρειο Αιγαίο, δυτικά της Ίμβρου και της Τενέδου και στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης.

Η δεύτερη τοποθετείται στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια εκτεταμένη θαλάσσια ζώνη που ξεκινά βορειοανατολικά της Ρόδου και κατευθύνεται προς τον Κόλπο της Αττάλειας.

Η γεωγραφική επιλογή των δύο περιοχών έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα, καθώς οι τουρκικοί χάρτες δεν αποτελούν απλώς περιβαλλοντικές αποτυπώσεις, αλλά συμπίπτουν σε σημαντικό βαθμό με πάγιες τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η ανακοίνωση έγινε με Προεδρικές Αποφάσεις

Σύμφωνα με το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, η Τουρκία προχώρησε στις 15 Αυγούστου στην έκδοση Προεδρικών Αποφάσεων, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Με τις αποφάσεις αυτές θεσμοθετήθηκαν τα δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα».

Η χρονική συγκυρία δεν θεωρείται τυχαία από την Αθήνα. Η τουρκική πρωτοβουλία έρχεται μετά την ελληνική πολιτική για τη δημιουργία Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ανταγωνισμού των δύο χωρών για την παρουσία και τη δραστηριότητά τους στον θαλάσσιο χώρο.

Η Αθήνα: «Παράνομη ενέργεια»

Η αντίδραση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών ήταν κατηγορηματική.

Η Αθήνα υποστηρίζει ότι ένα κράτος δεν μπορεί να δημιουργεί μονομερώς θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές σε περιοχές που βρίσκονται εκτός της εθνικής του δικαιοδοσίας.

Επομένως, στον βαθμό που οι τουρκικές ζώνες επεκτείνονται σε διεθνή ύδατα, η Ελλάδα θεωρεί ότι η ανακήρυξή τους παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας.

Ακόμη πιο σαφής είναι η ελληνική θέση για τα τμήματα των πάρκων που, σύμφωνα με την Αθήνα, εκτείνονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.

Το ΥΠΕΞ υπογραμμίζει ότι και σε αυτή την περίπτωση η τουρκική ενέργεια είναι παράνομη και δεν μπορεί να επηρεάσει τα ελληνικά δικαιώματα.

«Δεν δημιουργούνται τετελεσμένα»

Κεντρικό μήνυμα της ελληνικής πλευράς είναι ότι οι τουρκικοί χάρτες και οι αποφάσεις δεν δημιουργούν νέα νομική πραγματικότητα.

Η Αθήνα επισημαίνει ότι η τουρκική ενέργεια δεν παράγει έννομα αποτελέσματα ούτε ως προς τις περιοχές διεθνών υδάτων ούτε ως προς τα ελληνικά δικαιώματα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.

Με αυτόν τον τρόπο, η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να αποτρέψει οποιαδήποτε αντίληψη ότι η απλή δημοσίευση χαρτών ή η έκδοση μονομερών αποφάσεων μπορεί να μεταβάλει το καθεστώς των θαλάσσιων περιοχών.

Η θέση αυτή αποτελεί βασικό στοιχείο της ελληνικής διπλωματικής επιχειρηματολογίας απέναντι στις τουρκικές κινήσεις.

Το Βόρειο Αιγαίο και η περιοχή Λήμνου – Σαμοθράκης

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περιοχή που επέλεξε η Τουρκία στο Βόρειο Αιγαίο.

Το τουρκικό θαλάσσιο πάρκο αποτυπώνεται στην περιοχή δυτικά της Ίμβρου και της Τενέδου, ενώ εκτείνεται προς τη θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στη Λήμνο και τη Σαμοθράκη.

Η επιλογή της συγκεκριμένης ζώνης αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς βρίσκεται σε μια περιοχή όπου οι δύο χώρες έχουν διαφορετικές αντιλήψεις για την έκταση των θαλάσσιων δικαιωμάτων τους.

Η Αθήνα θεωρεί ότι η Τουρκία επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να ενσωματώσει τις πάγιες θέσεις της και σε μια νέα κατηγορία χαρτογράφησης, αυτή των περιβαλλοντικών ζωνών.

Η Ανατολική Μεσόγειος και το Καστελλόριζο

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο δεύτερος τουρκικός σχεδιασμός στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η θαλάσσια περιοχή που αποτυπώνεται στον τουρκικό χάρτη εκτείνεται από την περιοχή βορειοανατολικά της Ρόδου προς τον Κόλπο της Αττάλειας.

Η χάραξη αυτή συνδέεται με την πάγια τουρκική θέση για την περιορισμένη επήρεια του Καστελλόριζου στις θαλάσσιες ζώνες.

Από ελληνικής πλευράς, επομένως, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν αντιμετωπίζεται ως μια ουδέτερη περιβαλλοντική πολιτική, αλλά ως μια ακόμη προσπάθεια αποτύπωσης των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η επιλογή της περιοχής θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αγγίζει έναν από τους πλέον ευαίσθητους γεωπολιτικούς πυρήνες της ελληνοτουρκικής διαφοράς.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» πίσω από τους χάρτες

Στην Αθήνα εκτιμάται ότι η τουρκική κίνηση πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής της Άγκυρας για τον θαλάσσιο χώρο.

Οι τουρκικές χαράξεις συνδέονται με τον ευρύτερο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό που έχει παρουσιάσει η Τουρκία και ο οποίος ενσωματώνει σε μεγάλο βαθμό τις θέσεις της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας».

Η λογική αυτή προβλέπει μια εκτεταμένη τουρκική παρουσία και διεκδίκηση στον θαλάσσιο χώρο του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.

Στο πλαίσιο αυτό, η δημιουργία θαλάσσιων πάρκων αποκτά για την Αθήνα ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση, καθώς οι περιβαλλοντικές ζώνες χρησιμοποιούνται παράλληλα ως μέσο αποτύπωσης συγκεκριμένων θαλάσσιων ορίων και δραστηριοτήτων.

Η ελληνική απάντηση για τα δικά της θαλάσσια πάρκα

Η Τουρκία είχε προαναγγείλει ότι θα αντιδράσει στην ελληνική πρωτοβουλία για τη δημιουργία θαλάσσιων πάρκων.

Η Αθήνα, από την πλευρά της, έχει καταστήσει σαφές ότι ο περιβαλλοντικός σχεδιασμός της χώρας δεν εξαρτάται από την έγκριση της Τουρκίας.

Η ελληνική κυβέρνηση έχει συνδέσει τα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα με την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ενώ παράλληλα τα εντάσσει στη γενικότερη πολιτική άσκησης των δικαιωμάτων της Ελλάδας στις θαλάσσιες περιοχές όπου έχει δικαιοδοσία.

Η ελληνική θέση είναι ότι η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος αποτελεί δικαίωμα και υποχρέωση της χώρας και δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο τουρκικής συναίνεσης.

Προειδοποίηση για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις

Πέρα από τη νομική διάσταση, η Αθήνα στέλνει και σαφές πολιτικό μήνυμα προς την Άγκυρα.

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών προειδοποιεί ότι τέτοιες μονομερείς κινήσεις δεν συμβάλλουν στο κλίμα καλής γειτονίας.

Η Αθήνα θεωρεί ότι ενέργειες οι οποίες επιχειρούν να δημιουργήσουν νέα δεδομένα μέσω μονομερών χαρτών και αποφάσεων μπορούν να επιβαρύνουν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και να υπονομεύσουν το πλαίσιο διαλόγου.

Παράλληλα, η Ελλάδα διαμηνύει ότι θα συνεχίσει να προστατεύει τα κυριαρχικά της δικαιώματα, αλλά και να προωθεί την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Η επόμενη ημέρα

Η νέα αντιπαράθεση φέρνει και πάλι στο προσκήνιο το ζήτημα της θαλάσσιας οριοθέτησης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Πίσω από τις περιβαλλοντικές ονομασίες των δύο πάρκων βρίσκονται διαφορετικές αντιλήψεις Αθήνας και Άγκυρας για το εύρος των δικαιωμάτων τους στη θάλασσα.

Για την Ελλάδα, το κρίσιμο σημείο είναι ότι καμία μονομερής τουρκική απόφαση δεν μπορεί να μεταβάλει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα ή να δημιουργήσει νέα νομικά δεδομένα.

Για την Τουρκία, αντίθετα, η συγκεκριμένη κίνηση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να αποτυπώσει στον θαλάσσιο χώρο τις δικές της θέσεις και να ενισχύσει τη διπλωματική και πολιτική τους παρουσία.

Έτσι, τα δύο νέα θαλάσσια πάρκα εξελίσσονται από περιβαλλοντικό μέτρο σε ακόμη ένα πεδίο ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης, με την Αθήνα να ξεκαθαρίζει ότι δεν αναγνωρίζει οποιοδήποτε έννομο αποτέλεσμα των τουρκικών ενεργειών και δεν αποδέχεται τη δημιουργία τετελεσμένων σε βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.